Yüksek Mahkeme anlaşmayı yeniden yürürlüğe koymadı
ABD Yüksek Mahkemesi, 11 Eylül 2001 saldırılarının planlayıcısı olmakla suçlanan Halid Şeyh Muhammed’in savunma anlaşmasını yeniden geçerli kılma girişimini 19 Ekim Pazartesi günü reddetti. Karar, Muhammed ile iki sanığın idam cezası olasılığını ortadan kaldıracak anlaşmaya dönme talebini sonuçsuz bıraktı.
Yüksek Mahkemenin kararıyla, anlaşmayı iptal eden eski Savunma Bakanı Lloyd Austin’in yetkisi bulunduğuna hükmeden temyiz mahkemesi kararı yürürlükte kaldı. Davanın askeri komisyonlarda görülmesi ve duruşmanın 2028’de başlaması planlanıyor.
Muhammed, 11 Eylül saldırılarının hazırlığını ve yönlendirilmesini üstlenmekle suçlanıyor. Saldırılarda kaçırılan uçaklar New York’taki Dünya Ticaret Merkezi ile Pentagon’a çarptı; dördüncü uçak ise Pensilvanya’da düştü. Muhammed hakkında henüz kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmuyor.
Anlaşma idam cezası riskini ortadan kaldıracaktı
Savunma anlaşması, Muhammed’in suçunu kabul etmesi karşılığında şartlı tahliye olmaksızın müebbet hapis cezası almasını öngörüyordu. Anlaşma yürürlüğe girseydi savcılık idam cezası talep edemeyecekti.
Askeri savcılar ile Guantanamo’daki davalardan sorumlu üst düzey Pentagon yetkilisi anlaşmayı daha önce onaylamıştı. Muhammed dışında iki sanık için de benzer anlaşmalar hazırlanmıştı. Uzun yıllardır devam eden yargılamanın ceza aşamasına geçebilmesi bakımından anlaşmalar önemli görülüyordu.
Savunma avukatları, anlaşmaların yetkili makamlarca onaylanmasının ardından iptal edilemeyeceğini savundu. Avukatlar ayrıca Austin’in müdahalesinin geç yapıldığını öne sürdü. Temyiz mahkemesindeki bölünmüş heyet ise Savunma Bakanının iptal kararını verme yetkisine sahip olduğu sonucuna vardı.
Pentagon 2024’te anlaşmayı neden iptal etti?
Lloyd Austin, savunma anlaşmalarını 2024’te iptal etti. Austin, 11 Eylül saldırıları kadar ağır bir dosyada idam cezasına ilişkin son kararın Savunma Bakanı tarafından verilmesi gerektiğini söyledi.
İptal kararı, askeri yargılama sisteminin yetki sınırları üzerine tartışma yarattı. Savunma tarafı, alt düzeydeki yetkililerin onayladığı anlaşmaların bağlayıcı olduğunu ileri sürdü. Federal temyiz mahkemesi ise Savunma Bakanlığının hiyerarşik yapısı içinde Austin’in müdahale yetkisini kabul etti.
Yüksek Mahkemenin ret kararı, idam cezası seçeneğinin yeniden açık kalması anlamına geliyor. Savcılığın idam talep edip etmeyeceği, delillerin durumu ve askeri komisyonlardaki yargılama takvimi ilerleyen aşamalarda netleşecek.
2028’de planlanan yargılama ve mağdur aileleri
Davanın 2028 için belirlenen duruşma tarihi, saldırıların üzerinden yaklaşık 27 yıl geçmiş olacağı anlamına geliyor. Guantanamo’daki dava; gizli deliller, işkence iddiaları, tanık erişimi ve askeri komisyon usulleri nedeniyle yıllardır erteleniyor.
11 Eylül saldırılarında hayatını kaybedenlerin yakınları arasında savunma anlaşmalarına yönelik görüş ayrılığı bulunuyor. Bir grup mağdur yakını, açık bir yargılamanın adalet için gerekli olduğunu savunuyor. Başka bir grup ise anlaşmaların, yıllardır sonuçlanmayan dosyayı bitirmek ve sanıkların sorumluluğunu resmen kabul etmesini sağlamak için en gerçekçi seçenek olduğunu düşünüyor.
Yüksek Mahkemenin son kararı, mağdur yakınları arasındaki tartışmayı sona erdirmedi. Karar yalnızca iptal edilen anlaşmaların yeniden canlandırılmasına yönelik hukuki yolu kapattı. Muhammed ve diğer sanıkların askeri komisyon önündeki davaları, 2028’deki yargılama hazırlıklarıyla devam edecek.
Sıkça Sorulanlar
ABD Yüksek Mahkemesi Halid Şeyh Muhammed hakkında ne karar verdi?
ABD Yüksek Mahkemesi, Halid Şeyh Muhammed ve iki sanığın savunma anlaşmasını yeniden yürürlüğe koyma başvurusunu 19 Ekim 2026'da reddetti. Karar, anlaşmanın iptalini geçerli bıraktı.
Halid Şeyh Muhammed için önerilen savunma anlaşması ne içeriyordu?
Anlaşma, Halid Şeyh Muhammed'in suçunu kabul etmesi karşılığında şartlı tahliye olmaksızın müebbet hapis cezası almasını öngörüyordu. Anlaşma idam cezası olasılığını kaldıracaktı.
11 Eylül davasındaki savunma anlaşması neden iptal edilmişti?
Dönemin ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin, 2024'te anlaşmaları iptal etti. Austin, 11 Eylül saldırıları gibi ağır bir dosyada idam cezası kararını yalnızca Savunma Bakanının vermesi gerektiğini söyledi.
Halid Şeyh Muhammed'in yargılaması ne zaman yapılacak?
Halid Şeyh Muhammed'in askeri komisyon önündeki yargılaması için 2028 tarihi belirlendi. Dava, Guantanamo'daki askeri yargı sistemi içinde yürütülüyor.