Trump savaşın yakında biteceğini savundu
ABD Başkanı Donald Trump, İran’la yürütülen savaşın çok yakında sona ereceğini ve ABD’nin savaşı kazanacağını savundu. Trump, Washington’daki Beyaz Saray’da düzenlenen basın toplantısının ardından gazetecilerin dış politika sorularını yanıtlarken İran’ın nükleer silah sahibi olmasına izin vermeyeceklerini söyledi.
Trump, savaşın sona ermesinin enerji piyasalarına da yansıyacağını öne sürdü. ABD Başkanı, benzin fiyatlarının ciddi biçimde düşeceğini belirterek enerji maliyetlerindeki gerilemenin yönetiminin politikalarıyla sağlanacağını iddia etti.
Açıklama, 3 Kasım’da yapılacak Kongre ara seçimleri öncesinde geldi. Trump, seçimlere hazırlandıklarını söylerken İran’a yönelik politikasını hem ulusal güvenlik hem de ekonomik sonuçları bulunan bir başlık olarak sundu.
Nükleer program açıklamanın merkezinde yer aldı
Trump, İran’ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmayacağını söyledi. ABD Başkanı, İran’ın nükleer silah edinmesinin İsrail, Orta Doğu ve Avrupa için tehdit oluşturacağını ileri sürdü. Trump, Washington’ın İran’ın nükleer kapasitesini engellediği yönündeki görüşünü yineledi.
İran yönetimi ise nükleer programının barışçıl amaçlar taşıdığını savunuyor. Tahran ile Washington arasındaki anlaşmazlık, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri, uluslararası denetim mekanizmaları ve ABD yaptırımları etrafında sürüyor.
Trump’ın açıklaması, savaşın bitişine ilişkin bir takvim ya da ateşkesin hangi koşullarda sağlanabileceğine ilişkin ayrıntı içermedi. ABD Başkanı, askerî hedeflerin ne ölçüde tamamlandığı veya müzakerelerin hangi aşamada bulunduğu konusunda da bilgi vermedi.
Enerji fiyatları ve Hürmüz Boğazı tartışması
Trump, savaşın sona ermesiyle benzin fiyatlarının düşeceği iddiasını enerji arzı ve petrol akışıyla ilişkilendirdi. Petrol fiyatları, Orta Doğu’daki askerî gerilimler ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğine ilişkin risklere karşı hassasiyet gösteriyor.
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’nden dünya pazarlarına taşınan petrolün önemli geçiş noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Deniz taşımacılığındaki kesinti riski, ham petrol fiyatlarını ve akaryakıt maliyetlerini artırabilecek unsurlar arasında bulunuyor.
İran tarafı, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için ABD’nin deniz ablukasını kaldırmasını, petrol satışlarına yönelik yaptırımları sonlandırmasını ve ateşkesin yeniden yürürlüğe girmesini istiyor. Washington ise nükleer program konusunda İran’dan taviz talep ediyor.
Taraflar arasında dolaylı temas yürütüldüğüne ilişkin haberler bulunsa da İranlı yetkililer yeni bir müzakere turunun başladığı iddialarını reddetti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, diplomasiye açık olduklarını ancak Tahran’ın şartlarından geri adım atmayacağını söyledi.
Trump’ın diğer dış politika değerlendirmeleri
Trump, basın toplantısında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile geçen hafta yaptığı görüşmeyi de değerlendirdi. Görüşmeyi başarılı bulduğunu söyleyen Trump, ABD ile Çin arasındaki ilişkiler bakımından olumlu bir tablo çizdi.
ABD Başkanı, Washington’ın Çin’e Amerikan silahları satacağı yönündeki haberlerin doğru olmadığını belirtti. Trump, Şi ile yaptığı görüşmede silah satışları konusunu ele almadıklarını söyledi.
Trump ayrıca İngiltere’de bir hava üssü yakınında gözaltına alındıktan sonra kefaletle serbest bırakılan kişilerin İran’la bağlantısı olabileceğini öne sürdü. İngiliz makamlarının ABD ile yakın çalıştığını söyleyen Trump, şüphelilerin serbest bırakılmasının kendilerini şaşırttığını belirtti.
Kanada ile gümrük vergileri konusundaki anlaşmazlığa da değinen Trump, Ottawa’nın birkaç hafta içinde tutumunu değiştireceğini savundu. Trump, Kanada’nın uygulamalarını adaletsiz bulduğunu ve Kanada yönetiminin ABD’den özür dileyeceğini iddia etti.
Savaşın sonu için belirsizlik sürüyor
Trump’ın savaşın yakında biteceği yönündeki açıklaması, diplomatik temaslara ilişkin belirsizliğin sürdüğü dönemde yapıldı. İran tarafı, olası bir anlaşmanın yaptırımların kaldırılması ve Hürmüz Boğazı’ndaki koşullarla bağlantılı olduğunu vurguluyor. ABD yönetimi ise nükleer program konusunda doğrulanabilir taahhütler istiyor.
Ateşkesin kapsamı, deniz ablukasının geleceği, yaptırımların durumu ve nükleer denetimlere ilişkin koşullar, tarafların çözmesi gereken başlıca başlıklar arasında yer alıyor. Trump’ın açıklamasında bu başlıklar için somut bir takvim açıklanmadı.
Sıkça Sorulanlar
Donald Trump İran savaşı hakkında ne söyledi?
Donald Trump, İran'la savaşın çok yakında sona ereceğini ve ABD'nin savaşı kazanacağını savundu. Trump, açıklamasında savaşın bitişi için somut bir tarih vermedi.
Trump benzin fiyatlarıyla ilgili hangi iddiada bulundu?
Trump, İran'la savaşın sona ermesinin ardından benzin fiyatlarının ciddi biçimde düşeceğini söyledi. ABD Başkanı, enerji maliyetlerindeki gerilemeyi kendi yönetiminin politikalarına bağladı.
ABD ile İran arasındaki başlıca anlaşmazlıklar nelerdir?
ABD, İran'ın nükleer programı konusunda taviz ve denetim istiyor. İran ise yaptırımların kaldırılmasını, deniz ablukasının sona ermesini ve Hürmüz Boğazı'yla ilgili koşullarının karşılanmasını talep ediyor.
Hürmüz Boğazı neden önem taşıyor?
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'nden dünya pazarlarına sevk edilen petrolün önemli geçiş güzergâhlarından biridir. Boğazdaki askerî gerilim veya deniz trafiği kesintisi, petrol ve akaryakıt fiyatlarını etkileyebilir.