ABD Senatosu, Batı Şeria’daki şiddet olayları ve ABD vatandaşlarının ölümleri hakkında Dışişleri Bakanlığının Kongreye rapor sunmasını zorunlu kılmayı hedefleyen karar tasarısını 29 Eylül’de engelledi. Usul oylamasında 47 senatör tasarının engellenmesi yönünde, 51 senatör ise tasarının ilerlemesi yönünde oy kullandı.
Tasarı kabul edilseydi Dışişleri Bakanlığı, Batı Şeria’da İsrailli yerleşimciler veya İsrail güvenlik güçleri tarafından öldürülen ABD vatandaşlarına ilişkin bilgileri Kongreye iletecek, ayrıca bölgedeki insan hakları durumunu değerlendirecekti. Düzenleme doğrudan ABD’nin İsrail’e yardımını kesmiyordu. Ancak yönetimin talep edilen raporu sunmaması hâlinde yardım kısıtlamalarını gündeme getirebilecek bir mekanizma içeriyordu.
Senato oylamasında parti çizgisi öne çıktı
Oylamada Cumhuriyetçi senatörlerin tamamına yakını tasarının engellenmesi yönünde oy verdi. Kentucky Senatörü Rand Paul, Cumhuriyetçi grup içinde farklı oy kullanan tek isim oldu. Demokrat senatörlerin büyük bölümü tasarının ilerlemesini desteklerken Pennsylvania Senatörü John Fetterman bu çizginin dışında kaldı.
Maryland Senatörü Chris Van Hollen’in öncülük ettiği girişim, 1961 tarihli Dış Yardım Yasası kapsamındaki yetkilere dayanıyordu. Yasa, Kongrenin ABD güvenlik yardımı alan ülkelerdeki insan hakları uygulamalarına dair Dışişleri Bakanlığından resmî bilgi istemesine imkân tanıyor.
Van Hollen, 2022’den beri Batı Şeria’da dokuz ABD vatandaşının öldürüldüğünü belirterek insan hakları iddialarının incelenmesi gerektiğini savundu. Tasarının hedefi, ABD kaynaklarından yararlanan ülkelerin Amerikan yasaları ve insan hakları yükümlülükleriyle uyumunun Kongre tarafından denetlenmesiydi.
Rapor talebi hangi iddiaları kapsıyordu
Karar tasarısı, Batı Şeria’daki ABD vatandaşlarının öldürülmesine ilişkin vakaların yanı sıra İsrailli yerleşimciler ve güvenlik güçleriyle ilişkilendirilen şiddet iddialarını kapsıyordu. Tasarı, Dışişleri Bakanlığından olaylara dair bilgi toplamasını ve bölgedeki insan hakları koşullarını değerlendirmesini istiyordu.
Batı Şeria’da Filistinlilere yönelik yerleşimci şiddetinin yıl içinde arttığına dair haberler, tasarının gündeme gelmesinde etkili oldu. İsrail, Batı Şeria’yı 1967’den beri kontrol ediyor. Birleşmiş Milletler ve çok sayıda ülke, bölgedeki yerleşimleri uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul ediyor. İsrail ise bölgenin statüsünün tartışmalı olduğunu savunuyor.
Senato oylaması, ABD’de İsrail’e yönelik askerî yardımın denetimi konusundaki görüş ayrılığını da yeniden görünür kıldı. Bazı Demokratlar ile sınırlı sayıda Cumhuriyetçi, Gazze savaşı ve Batı Şeria’daki uygulamalar nedeniyle askerî yardıma şart getirilmesini istiyor.
Cumhuriyetçiler İsrail desteğini vurguladı
Tasarıya karşı çıkan Cumhuriyetçiler, girişimin İsrail’in güvenlik tehditleriyle karşı karşıya bulunduğu bir dönemde siyasi amaç taşıdığını savundu. Montana Senatörü Steve Daines, senatörlerden İsrail’e destek vermek için tasarıya karşı oy kullanmalarını istedi ve İran destekli grupların oluşturduğu tehditlere işaret etti.
Demokratlar ise oylamayı İsrail’in güvenliğiyle ilgili destekten ayrı değerlendirdi. Demokrat kanat, Kongrenin ABD yardımının kullanımı ile insan hakları standartları üzerindeki gözetim görevini yerine getirmesi gerektiğini belirtti. Böylece Senato’daki tartışma, güvenlik ortaklığı ile yardım denetimi arasındaki sınırlar üzerinde yoğunlaştı.
Karar tasarısının engellenmesi, Trump yönetiminin söz konusu raporu Kongreye sunmasını zorunlu olmaktan çıkardı. Buna karşın Batı Şeria’daki şiddet olayları, ABD vatandaşlarının öldürülmesine yönelik soruşturmalar ve İsrail’e yapılan yardımın koşulları Kongre gündeminde kalmayı sürdürebilir.
Seçimler ABD-İsrail tartışmasını etkileyebilir
Oylama, 3 Kasım’daki ABD ara seçimlerinden haftalar önce yapıldı. Kamuoyu yoklamaları, Cumhuriyetçilerin Kongredeki çoğunluklarını kaybedebileceğine işaret ediyor. Kongredeki sandalye dağılımının değişmesi, İsrail politikası ve askerî yardımların denetimi konusunda yeni girişimlerin önünü açabilir.
İsrail’de de 27 Ekim’de seçim yapılması planlanıyor. Kamuoyu yoklamaları, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun sağ koalisyonunun seçim yarışında zorlanabileceğini gösteriyor. ABD’deki Kongre dengesi ile İsrail’deki seçim sonucu, Batı Şeria’daki yerleşim politikaları ve Washington’un insan hakları denetimi konusundaki tartışmaları etkileyebilecek başlıklar arasında bulunuyor.
Senato oylaması tasarıyı sonuçlandırdı, ancak ABD’nin İsrail’e verdiği desteğin hukuki ve siyasi çerçevesi üzerindeki tartışmayı bitirmedi. Gelecek Kongre döneminde benzer raporlama taleplerinin yeniden gündeme gelmesi mümkün görünüyor.
Sıkça Sorulanlar
ABD Senatosu Batı Şeria raporu tasarısı hakkında nasıl oy kullandı?
ABD Senatosu, 29 Eylül 2026’daki usul oylamasında 47’ye karşı 51 oyla Batı Şeria şiddeti hakkında rapor talep eden karar tasarısının ilerlemesini engelledi.
Engellenen karar tasarısı ne istiyordu?
Karar tasarısı, ABD Dışişleri Bakanlığının Batı Şeria’da öldürülen ABD vatandaşları, yerleşimci ve güvenlik güçleriyle ilişkilendirilen şiddet iddiaları ile insan hakları durumu hakkında Kongreye rapor vermesini öngörüyordu.
Karar tasarısı İsrail’e yapılan ABD yardımını kesiyor muydu?
Hayır. Tasarı ABD yardımını doğrudan kesmiyordu; ancak yönetimin istenen raporu vermemesi durumunda yardım kısıtlamalarını gündeme getirebilecek bir mekanizma içeriyordu.
Oylamada parti çizgisinden ayrılan senatörler kimlerdi?
Cumhuriyetçi Rand Paul tasarının ilerlemesini destekleyen tek Cumhuriyetçi oldu. Demokrat John Fetterman ise tasarının engellenmesi yönünde oy kullanan tek Demokrat olarak öne çıktı.