ABD Yüksek Mahkemesi, göçmenlik hâkimlerinin bazı sınır dışı dosyalarını geçici olarak askıya almasına olanak veren düzenlemeyi yeniden yürürlüğe koymadı. Yüksek Mahkemenin 27 Ekim Salı günü verdiği imzasız karar, Teksas yönetimi ile Donald Trump yönetimi arasındaki uzlaşmanın ve alt mahkemenin düzenlemeyi ülke çapında engelleyen hükmünün uygulanmasını sürdürüyor.
Karar nedeniyle göçmenlik hâkimleri, yargı süreci devam ederken sınır dışı davalarını “idari kapatma” yöntemiyle geçici olarak bekletemeyecek. Yüksek Mahkeme, Baltimore, Columbus ve New Haven kentleri ile göçmenlere hukuki yardım veren Centro Legal de la Raza’nın acil müdahale talebini gerekçesiz biçimde reddetti. Kararda karşı oy kullanan yargıç da belirtilmedi.
İdari kapatma yetkisi hangi davalarda kullanılıyordu?
İdari kapatma, göçmenlik hâkimlerinin sınır dışı dosyasını nihai biçimde sonuçlandırmadan geçici olarak durdurmasına imkân tanıyan bir uygulamaydı. Hâkimler, kişinin iltica, insani koruma ya da ülkede kalmasını sağlayabilecek başka bir yasal statü için yaptığı başvurunun sonucunu beklemek amacıyla yetkiyi kullanabiliyordu.
Uygulamanın savunucuları, idari kapatmanın göçmenlik mahkemelerindeki yoğun dosya yükünü düzenlediğini ve kişilerin ayrı idari başvurularını tamamlamasına zaman tanıdığını söyledi. Suç mağdurları, tanıklar ve korunmaya ihtiyaç duyan çocuklar açısından uygulamanın özel önem taşıdığı görüşü de mahkeme dosyalarına yansıdı.
İdari kapatma, sınır dışı kararının tamamen iptali anlamına gelmiyordu. Dosya açık kalıyor, şartların değişmesi veya ilgili başvurunun sonuçlanması hâlinde yargılama yeniden başlatılabiliyordu. Ancak yetkinin kaldırılmasıyla, aynı kişiler hakkında sınır dışı duruşmalarının ertelemesiz ilerlemesi olasılığı arttı.
Teksas ile Adalet Bakanlığı arasındaki uzlaşma
Joe Biden döneminde 2024’te çıkarılan düzenleme, göçmenlik hâkimlerine idari kapatma konusunda yeniden takdir yetkisi vermişti. Donald Trump yönetiminin göreve gelmesinin ardından Adalet Bakanlığı, düzenlemeyi savunmayacağını açıkladı.
Teksas yönetimi, düzenlemenin ülkede kalıcı yasal statüsü bulunmayan kişilerin uzun süre ülkede kalmasına yol açtığını öne sürerek federal yönetime dava açtı. Teksas, uygulamayı fiilî af olarak niteledi; eyalet bütçesi, kamu güvenliği ve egemenlik alanında zarar doğduğunu savundu.
Federal yönetim ile Teksas, dava açıldığı gün uzlaşmaya yöneldi. Tarafların ortak talebi üzerine Teksas’taki federal yargıç Reed O’Connor, 2024 tarihli düzenlemeyi ülke genelinde engelledi. Uzlaşma, ilerideki yönetimlerin Kongre’den yeni bir yasal düzenleme çıkmadan benzer bir kural oluşturmasını da sınırlayan hükümler içeriyor.
Kentler ve hak örgütünün itirazı neden reddedildi?
Baltimore, Columbus, New Haven ve Centro Legal de la Raza, federal yönetim ile Teksasın aynı politika hedefi doğrultusunda hareket ettiğini savundu. Başvuru sahipleri, uzlaşmanın olağan idari kural değiştirme usullerini devre dışı bıraktığını, düzenlemenin yargısal çekişme görünümü altında kaldırıldığını ileri sürdü.
Kent yönetimleri ayrıca sınır dışı işlemlerinin hızlanmasının yerel topluluklara mali etkileri olabileceğini bildirdi. Başvurularda, ülkede yasal statüsü bulunmayan suç mağdurlarının veya tanıkların, yeniden başlayan sınır dışı duruşmaları nedeniyle kolluk kuvvetleriyle işbirliğinden kaçınabileceği uyarısı yapıldı.
Adalet Bakanlığı ise kentlerin doğrudan düzenlemeye tabi olmadığını ve davaya müdahale için yeterli hukuki menfaat gösteremediğini savundu. Alt mahkeme ile 5. Daire Temyiz Mahkemesi, kentlerin müdahale talebini kabul etmedi. Yüksek Mahkemenin son kararı, esas davadaki temyiz incelemesi sürerken geçici hukuki tabloyu değiştirmedi.
Karar göçmenlik mahkemeleri için ne anlama geliyor?
Göçmenlik mahkemeleri, bağımsız federal yargı sisteminden farklı olarak Adalet Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteriyor. Donald Trump yönetimi, sınır dışı işlemlerini hızlandırmayı hedefleyen göç politikası kapsamında göçmenlik mahkemelerinin işleyişinde değişiklikler yaptı.
Yüksek Mahkemenin reddi, göçmenlik hâkimlerinin idari kapatma aracını şimdilik kullanamayacağı anlamına geliyor. Hâkimler, kişilerin koruma veya başka bir yasal statü başvurusu sonuçlanmadan sınır dışı dosyalarını sürdürmek zorunda kalabilecek.
Karar, idari kapatmanın hukuki geleceğini kesin olarak bitirmiyor. Düzenlemeye karşı açılan davanın temyiz aşaması devam ederken, sınır dışı tehdidi altındaki kişiler veya doğrudan düzenlemeden etkilenen taraflar farklı davalarla yeni hukuki itirazlar getirebilir. Kongre de göçmenlik hâkimlerinin yetkilerini açık bir yasayla yeniden düzenleme seçeneğini koruyor.
Sıkça Sorulanlar
ABD Yüksek Mahkemesi hangi göçmenlik düzenlemesini geri getirmedi?
ABD Yüksek Mahkemesi, göçmenlik hâkimlerinin sınır dışı dosyalarını geçici olarak askıya almasına izin veren 2024 tarihli idari kapatma düzenlemesini yeniden yürürlüğe koymadı.
İdari kapatma sınır dışı davasını tamamen bitiriyor mu?
İdari kapatma, sınır dışı davasını tamamen bitirmiyor. Uygulama, kişinin iltica veya başka bir yasal statü başvurusu sonuçlanana kadar dosyayı geçici olarak bekletiyordu.
Yüksek Mahkemeye kimler başvurdu?
Baltimore, Ohio'daki Columbus, Connecticut'taki New Haven ve göçmenlere hukuki destek veren Centro Legal de la Raza, idari kapatma yetkisinin geri gelmesi için Yüksek Mahkemeye başvurdu.
Karar göçmenlik hâkimlerini nasıl etkiliyor?
Karar nedeniyle göçmenlik hâkimleri, devam eden hukuki itirazlar sonuçlanana kadar sınır dışı davalarını idari kapatma yöntemiyle geçici olarak durduramayacak.