ABD Yüksek Mahkemesi, Trump yönetiminin bazı göçmenleri vatandaşlığı bulunmayan veya daha önce bağlantı kurmadıkları üçüncü ülkelere gönderme uygulamasını geçici olarak yeniden yürürlüğe koydu. Mahkeme, Massachusetts Federal Bölge Mahkemesinin göçmenlere yazılı bildirim ve anlamlı itiraz fırsatı verilmesini zorunlu tutan kararını temyiz incelemesi boyunca askıya aldı.
İmzasız karara Yargıçlar Sonia Sotomayor, Elena Kagan ve Ketanji Brown Jackson karşı çıktı. Yüksek Mahkeme, hukuki uyuşmazlığın esasını Aralık 2026’da dinleyecek. Nihai kararın 2027 yazına kadar açıklanması bekleniyor.
Yüksek Mahkeme geçici yasağı neden kaldırdı
Trump yönetimi, alt mahkeme kararının sınır dışı operasyonlarında ciddi lojistik sorunlar yarattığını savundu. Yönetimin Yüksek Mahkemeye sunduğu bilgilere göre, üç ülkeye 70 kişiyi götürmesi planlanan bir uçuş karar nedeniyle iptal edildi. Yönetim, vatandaşı oldukları ülkeler geri kabul etmediğinde veya ülkeye geri gönderme mümkün olmadığında üçüncü ülke seçeneğini kullandığını bildirdi.
Yönetim, kabul eden ülkelerden kötü muamele, işkence veya zulüm uygulanmayacağına ilişkin diplomatik güvence aldığını öne sürüyor. Federal makamlar, uygulamanın özellikle sınır dışı edilme kararı kesinleşmiş ve bazıları sabıka kaydı bulunan kişilerin gönderilmesinde gerekli bir araç olduğunu savunuyor.
Yüksek Mahkemenin 29 Eylül tarihli kararı, politikanın hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığı anlamına gelmiyor. Karar yalnızca temyiz davası sonuçlanana kadar alt mahkemenin getirdiği usul koşullarını durduruyor. Böylece İç Güvenlik Bakanlığı, üçüncü ülkeye gönderme işlemlerine yeniden devam edebilecek.
Alt mahkeme göçmenler için hangi güvenceleri istemişti
Massachusetts’te görev yapan Federal Bölge Yargıcı Brian Murphy, Şubat 2026’da üçüncü ülkeye sınır dışı etme politikasını geçersiz saymıştı. Murphy, göçmenlerin gönderilecekleri ülke hakkında anlamlı bir bildirim alma ve işkence ya da zulüm riski bulunduğu gerekçesiyle itiraz etme hakkı olduğunu belirtti.
Yargıç Murphy’nin kararına göre yetkililerin, göçmenin korkusunun makul olup olmadığını değerlendirmesi gerekiyordu. Göçmen talebini ileri süremezse, göçmenlik işlemlerinin yeniden açılmasını istemesi için en az 15 gün süre tanınması da kararın unsurları arasındaydı. Birinci Daire Temyiz Mahkemesi, eylül ayında kararı büyük ölçüde onadı.
Federal hukuk, kişilerin zulüm veya işkence görme ihtimalinin bulunduğu ülkelere gönderilmesini yasaklıyor. Davadaki temel hukuki tartışma, üçüncü ülkelerin verdiği genel diplomatik güvencelerin tek başına yeterli sayılıp sayılamayacağı ve göçmenlere bireysel itiraz imkânı verilip verilmeyeceği üzerinde yoğunlaşıyor.
Taraflar güvenlik riski ve usul hakkını tartışıyor
Davayı açan dört göçmen, vatandaşlık bağı bulunmayan ülkelere gönderilme ihtimaliyle karşı karşıya kaldıklarını belirtti. Göçmenlerin avukatları, alt mahkeme kararının üçüncü ülkelere sınır dışı etmeyi tamamen yasaklamadığını; yalnızca kişilere varış ülkesi ve olası tehlikeler hakkında görüş bildirme fırsatı tanıdığını savunuyor.
Avukatlar, daha önce üçüncü ülkelere gönderilen bazı kişilerin uzun süreli ve keyfi gözaltı, fiziksel şiddet, cinsel saldırı ve kaybolma riskiyle karşılaştığını iddia ediyor. Davanın başvurucularından Kübalı D.V.D.’nin ağır ruhsal rahatsızlığı bulunduğu, yeterli psikiyatrik tedavinin olmadığı bir ülkeye gönderilmekten endişe duyduğu mahkeme belgelerine yansıdı.
Trump yönetimi ise alt mahkeme kararının kişilerin serbest bırakılmasını zorunlu tutmadığı yönündeki savunmaya katılmıyor. Yönetim, bildirim ve bireysel değerlendirme şartlarının operasyonları geciktirdiğini, maliyeti artırdığını ve diğer ülkelerle yapılan kabul anlaşmalarını zorlaştırdığını ileri sürüyor.
Üçüncü ülke gönderimleri ne ölçüde kullanıldı
Trump yönetiminin ikinci döneminin Ocak 2025’te başlamasından beri binlerce kişinin üçüncü ülkelere gönderildiği bildirildi. Resmî makamlar toplam sayı için binlerce ifadesini kullanırken, farklı hesaplamalar 2025’te yaklaşık 15 bin kişi ile son bir buçuk yılda yaklaşık 25 bin kişi arasında değişiyor. Gönderilen kişilerin büyük bölümünü Meksika kabul etti.
Üçüncü ülke uygulamasında Güney Sudan, Esvatini, Ruanda, Liberya ve bazı Latin Amerika ile Afrika ülkeleri öne çıktı. Mahkeme, 2025’teki önceki aşamalarda da benzer bir geçici kararla yönetimin uygulamayı sürdürmesine izin vermiş; Güney Sudan’a gönderilmesi planlanan sekiz kişi bakımından kararın geçerli olduğunu ayrıca açıklamıştı.
Aralık ayındaki duruşmada yargıçlar, politikanın federal göçmenlik hukukuna, anayasal usul güvencesine ve idari düzenlemelere aykırı olup olmadığını değerlendirecek. Esas karar, üçüncü ülkelere sınır dışı işlemlerinde bildirim, duruşma ve risk incelemesinin kapsamını belirleyecek.
Sıkça Sorulanlar
ABD Yüksek Mahkemesi üçüncü ülke sınır dışılarına ne karar verdi?
ABD Yüksek Mahkemesi, Trump yönetiminin üçüncü ülkelere sınır dışı politikasına getirilen alt mahkeme kısıtlamalarını geçici olarak askıya aldı. Yönetim, esas dava sonuçlanana kadar uygulamayı sürdürebilecek.
Üçüncü ülkeye sınır dışı etme ne anlama geliyor?
Üçüncü ülkeye sınır dışı etme, kişinin vatandaşı olduğu ülke yerine bağlantısı bulunmayan başka bir ülkeye gönderilmesidir. Uygulama, kişinin kendi ülkesine geri kabul edilmemesi gibi durumlarda kullanılıyor.
Alt mahkeme göçmenler için hangi hakları istemişti?
Alt mahkeme, göçmenlere gönderilecekleri ülke hakkında yazılı bildirim verilmesini ve işkence ya da zulüm riski gerekçesiyle itiraz edebilmelerini istemişti. Karar ayrıca risk iddialarının makullük ölçütüyle değerlendirilmesini öngörüyordu.
ABD Yüksek Mahkemesi davayı ne zaman esastan görüşecek?
ABD Yüksek Mahkemesi, üçüncü ülkeye sınır dışı politikasının hukuka uygunluğunu Aralık 2026'da yapılacak sözlü duruşmada ele alacak. Nihai kararın 2027 yazına kadar çıkması bekleniyor.