Sandıklar 7 Kasım’da yerel saatle açıldı
Yeni Zelanda’da genel seçim için oy verme merkezleri 7 Kasım Cumartesi günü yerel saatle 09.00’da açıldı. Yaklaşık 3,8 milyon kayıtlı seçmenin oy kullanabildiği seçimde sandıklar 19.00’da kapanacak. Seçmenler, Parlamento’nun yeni bileşimini ve hükümeti kuracak çoğunluğu belirlemek için oy veriyor.
Erken oy kullanma 26 Ekim’de başladı. Seçim Komisyonu verilerine göre perşembe gününün sonunda 1,6 milyondan fazla seçmen oyunu kullandı. Erken oyların yüksek sayısı, seçim günü sandıklardaki yoğunluğu azaltabilecek unsurlardan biri olarak görülüyor.
Yeni Zelanda’da oy kullanmak zorunlu değil, ancak oy verme hakkı bulunan kişiler için seçmen kaydı gerekiyor. Aralık 2025’te yürürlüğe giren düzenleme, seçim gününden 13 gün önce kayıt süresini kapattı. Bu nedenle 25 Ekim’e kadar kayıt yaptırmayan uygun seçmenler oy merkezlerinde oy kullanamayabilir.
Luxon ve Hipkins hükümet için yarışıyor
Merkez sağdaki Ulusal Parti lideri ve Başbakan Christopher Luxon, 2023 seçimlerinin ardından kurulan hükümetin başında ikinci dönem için yarışıyor. Ana muhalefetteki İşçi Partisi’nin lideri Chris Hipkins ise partisini yeniden iktidara taşımayı hedefliyor.
Kampanya boyunca ekonomik büyümenin yavaşlaması, enflasyon ve hayat pahalılığı seçmenlerin öne çıkan gündemleri arasında yer aldı. Ulusal Parti, kamu harcamalarını kontrol ederek bütçeyi yeniden fazla vermeye yöneltme ve emeklilik sistemini genişletme sözü verdi. İşçi Partisi ise hane halkı giderlerini azaltma, sağlık ve ulaşıma erişimi iyileştirme, konut ve altyapı yatırımlarını artırma vaatleriyle kampanya yürüttü.
Elektrik faturaları, market fiyatları, vergiler, göç politikası ve sürekli oturum sahiplerinin oy hakkı da siyasi partiler arasındaki başlıca tartışma alanları oldu. Küçük partiler, enerji şirketleri, market rekabeti ve vergilendirme konusunda büyük partilerden ayrışan öneriler sundu.
MMP sistemi iki oyla Meclis dağılımını belirliyor
Yeni Zelanda, 1996’dan beri karma üyeli nispi temsil sistemiyle seçim yapıyor. MMP olarak bilinen sistemde seçmenler iki ayrı oy kullanıyor: Yerel aday oyu ve parti oyu.
Yerel aday oyunda, seçim çevresinde en fazla oyu alan aday milletvekili oluyor. Parti oyu ise partilerin Parlamento’daki toplam sandalye sayısını belirliyor. Partiler, ülke genelindeki parti oylarının en az yüzde 5’ini alırsa veya bir seçim çevresinde milletvekilliği kazanırsa Parlamento’ya girebiliyor.
Yeni Zelanda Parlamentosu çoğunlukla 120 sandalyeden oluşuyor. Hükümet kurmak için bir partinin ya da partiler arası koalisyonun Meclis’te yarıdan fazla sandalyenin desteğini alması gerekiyor. Büyük partilerden hiçbirinin tek başına çoğunluğa ulaşamaması halinde küçük partilerin desteği, başbakanın ve yeni hükümetin belirlenmesinde etkili olabilir.
Seçim günü yasağı kampanya faaliyetlerini durdurdu
Yeni Zelanda’da seçim günü, siyasi faaliyetlere ilişkin kapsamlı bir yasak uygulanıyor. Gece yarısından sandıkların kapanacağı 19.00’a kadar siyasi partilerin, adayların, medya kuruluşlarının ve sosyal medya kullanıcılarının seçmenin tercihini etkileyebilecek kampanya faaliyeti yürütmesi yasak.
Yasak, seçim tahmini ve kamuoyu araştırması yayımlamayı, sandık çıkışı anketlerini, oy verme merkezleri önünde seçmenlerle röportaj yapmayı ve belirli bir partiye oy vermeyi teşvik eden paylaşımları kapsıyor. Parti afişleri ile reklamların da seçim gününden önce kaldırılması gerekiyor.
Kuralları ihlal edenler 20 bin Yeni Zelanda dolarına kadar para cezasıyla karşılaşabiliyor. Seçim günü seçmenler genel olarak oy kullandığını söyleyebiliyor ve insanları oy vermeye çağırabiliyor; ancak belirli bir adayı ya da partiyi destekleyen propaganda yapamıyor.
Siyasi tartışmaların sınırlanması, sosyal medyada farklı bir seçim günü geleneğini de öne çıkarıyor. Çok sayıda seçmen, oy merkezlerine götürdükleri köpeklerin fotoğraflarını paylaşarak siyasi içerikten uzak duruyor.
İlk sonuçlar seçim gecesi, kesin sonuçlar ay sonunda
Seçim Komisyonu, sandıklar kapandıktan sonra ilk sonuçları açıklamaya başlayacak. Kurum, seçim gecesi kullanılan oyların yaklaşık yüzde 95’ine ilişkin geçici sonuçları yayımlamayı hedefliyor.
Kesin sonuçların 27 Kasım’da açıklanması bekleniyor. Kesin tabloda, yurt dışında yaşayan Yeni Zelanda vatandaşlarının posta yoluyla gönderdiği oylar ile özel oylar da yer alacak.
Geçici sonuçlar, hangi partilerin koalisyon görüşmelerinde avantaj elde ettiğine dair ilk tabloyu verecek. Ancak Parlamento’daki nihai sandalye dağılımı ve hükümeti kuracak anlaşmanın çerçevesi, kesin sonuçların ardından netleşecek.
Sıkça Sorulanlar
Yeni Zelanda genel seçiminde oy verme saat kaçta sona eriyor?
Yeni Zelanda’da 7 Kasım 2026 genel seçiminde oy verme merkezleri yerel saatle 09.00’da açıldı ve 19.00’da kapanacak.
Yeni Zelanda seçiminde başbakan doğrudan mı seçiliyor?
Yeni Zelanda’da seçmenler başbakanı doğrudan seçmiyor. Seçmenler yerel aday ve siyasi parti için iki oy kullanıyor; Parlamento’da çoğunluğu sağlayan parti veya koalisyon hükümeti kuruyor.
Yeni Zelanda’daki MMP seçim sistemi nasıl işliyor?
Karma üyeli nispi temsil sisteminde yerel aday oyu seçim çevresinin milletvekilini belirliyor, parti oyu ise partilerin Parlamento’daki toplam sandalye oranını hesaplıyor. Parlamentoya girmek için partilerin yüzde 5 parti oyu alması veya en az bir seçim çevresini kazanması gerekiyor.
Yeni Zelanda’da seçim günü siyasi paylaşım yapmak yasak mı?
Seçim günü gece yarısından sandıkların kapanmasına kadar seçmeni belirli bir yönde etkileyebilecek kampanya, reklam, seçim tahmini ve siyasi sosyal medya paylaşımı yasak. İhlaller 20 bin Yeni Zelanda dolarına kadar para cezasına neden olabiliyor.
Yeni Zelanda seçim sonuçları ne zaman açıklanacak?
Seçim Komisyonu, seçim gecesi oyların yaklaşık yüzde 95’ine ilişkin geçici sonuçları yayımlamayı hedefliyor. Yurt dışı ve özel oyların da dahil olduğu kesin sonuçların 27 Kasım’da açıklanması bekleniyor.