Yargıç Chutkan inşaat çalışmalarını 14 gün durdurdu
ABD Ulusal Başkent Planlama Komisyonu, Başkan Donald Trump’ın Washington, D.C.’de yaptırmak istediği zafer takı projesine 5 Kasım Perşembe günü nihai planlama onayı verdi. Yaklaşık dokuz saat süren toplantının sonunda alınan 8’e karşı 4 oyla karar, projenin federal planlama incelemesindeki son aşamasını tamamladı.
Ancak Washington Federal Bölge Mahkemesi Yargıcı Tanya Chutkan, komisyon oylamasından yaklaşık bir saat sonra inşaatla bağlantılı bütün faaliyetleri 14 gün süreyle durdurdu. Geçici durdurma kararı; kazı, yıkım, arazi düzenlemesi, altyapı kurulumu ve yol kapatmaları dahil saha çalışmalarını kapsıyor.
Toplantıda milletvekilleri, gaziler, mimarlar ve Washington ile Virginia’dan sakinler görüş bildirdi. Komisyona iletilen 1.300’den fazla yazılı görüşün büyük bölümü projeye karşı çıktı. Kamuoyu görüşmeleri sürerken çevrim içi yayın teknik arıza nedeniyle kısa süre kesildi; toplantı daha sonra başka bir görüntülü yayın kanalı üzerinden devam etti.
Komisyon Başkan Yardımcısı Stuart Levenbach, kurulun görevinin tasarım ve planlama ölçütleri üzerinden değerlendirme yapmak olduğunu söyledi. Komisyon Başkanı Mark Paoletta ise yapının Memorial Circle’ı anıtsal bir girişe dönüştüreceğini, Arlington Ulusal Mezarlığı ile başkent arasındaki bağlantıyı vurgulayacağını belirtti.
Anıtın yüksekliği 76 metreye, toplamı 250 fite ulaşacak
Plan belgelerine göre ana kemer yaklaşık 166 fit, yani 51 metre yüksekliğinde olacak. Kemerin tepesindeki altın renkli kanatlı kadın figürü ile iki kartal heykeli, yapının toplam yüksekliğini 250 fite, yaklaşık 76 metreye çıkaracak. Tasarımda seyir terası, asma katlar, ofisler, personel alanları, asansörler, merdivenler ve itfaiye komuta noktası da yer alıyor.
Zafer takı, Potomac Nehri’nin karşısındaki Lincoln Anıtı ile Arlington Ulusal Mezarlığı arasındaki görüş hattına yakın Memorial Circle’ın merkezinde kurulacak. Alan idari olarak Washington, D.C. sınırları içinde kalıyor; Arlington Memorial Köprüsü ise Washington’u Virginia’daki Arlington’a bağlıyor.
Federal Havacılık İdaresi, Ronald Reagan Washington Ulusal Havalimanı’na yakın konum için hava seyrüseferi bakımından tehlike bulunmadığı yönünde değerlendirme yaptı. Değerlendirme, sürekli aydınlatma ve standart dışı ebedi alev için güvenlik ışıklandırması şartı içeriyor. Yönetim, yapının günde 2 bin ile 22 bin 400 arasında ziyaretçi çekebileceğini öngörüyor.
Gaziler ve yerel yönetimler projeye karşı dava açtı
Vietnam Savaşı gazileri, Virginia yönetimi ve Washington, D.C. yönetimi, inşaatın durdurulması talebiyle ayrı davalar açtı. Davacılar, Kongre’nin proje için açık yetki vermediğini ve gerekli idari ile çevresel incelemelerin tamamlanmadığını savunuyor.
Gaziler, 76 metrelik yapının Arlington Ulusal Mezarlığı’ndaki anma ve ziyaret deneyimini değiştireceğini söylüyor. Virginia ve Washington, D.C. yönetimleri ise trafik yoğunluğu, acil müdahale hizmetleri, kirlilik ve Potomac Nehri’ne ulaşabilecek yağmur suyu akışı gibi somut etkilerden söz ediyor. Muhalifler ayrıca yapının Lincoln Anıtı ile mezarlık arasındaki tarihî görüş koridorunu bozacağı görüşünde.
Trump yönetimi ise Memorial Circle’da anıtsal bir yapı için geçmişte Kongre tarafından verilmiş yetkinin projeyi kapsadığını savunuyor. Yönetim adına mahkemeye sunulan belgelerde, müteahhitlerin izin çıkmasının ardından saha çevresine çit çekebileceği, malzeme getirebileceği ve altyapı bağlantıları için hazırlık yapabileceği bildirildi.
Mahkeme trafik ve acil hizmet risklerini gerekçe gösterdi
Yargıç Chutkan, gazilerin davası ile Virginia ve Washington, D.C. yönetimlerinin başvurusunu birlikte inceliyor. Mahkeme, geçici durdurma kararında inşaatın başlaması hâlinde yerel yönetimlerin trafik düzenlemesi, olası kazalar ve acil durumlara müdahale için geri alınamayacak harcamalar yapmak zorunda kalabileceğine işaret etti.
Mahkemenin kararı, projenin hukuka uygun olup olmadığı hakkında nihai hüküm niteliği taşımıyor. Yargıç Chutkan, 14 günlük süre içinde tarafların taleplerini ve projenin Kongre yetkisi ile idari kurallara uygunluğu hakkındaki iddiaları değerlendirmeyi sürdürecek.
Trump daha önce yapının ulusal güvenlik işlevleri de taşıyacağını söylemişti. Komisyona verilen mimari ve planlama belgelerinde ise insansız hava aracı ya da keskin nişancı kullanımına ilişkin ayrıntı bulunmuyor. Projenin maliyeti ile finansmanın hangi kaynaktan karşılanacağı da henüz açıklanmadı.
Protestolar ve siyasi itirazlar sürüyor
Karar öncesinde Memorial Circle yakınında düzenlenen gösteride katılımcılar, projenin durdurulması için hukuk mücadelesini sürdüreceklerini açıkladı. Muhalifler, Arlington Ulusal Mezarlığı’nda bulunan askerler ve aileleri için alanın taşıdığı anlamın korunması gerektiğini vurguluyor.
Komisyonun onayı, planlama aşamasını tamamladı ancak projenin tartışmasını bitirmedi. Mahkemenin geçici kararı sona erdiğinde verilecek yeni karar, izin işlemleri, olası ek davalar ve Kongre’deki siyasi dengeler, zafer takının fiilen inşa edilip edilmeyeceğini belirleyecek başlıca unsurlar arasında yer alıyor.
Sıkça Sorulanlar
Trump'ın zafer takı projesi nerede yapılmak isteniyor?
Trump yönetiminin zafer takı projesi, Washington, D.C.'deki Memorial Circle'da, Lincoln Anıtı ile Arlington Ulusal Mezarlığı yakınında planlanıyor.
Yargıç Tanya Chutkan'ın kararı neyi kapsıyor?
Yargıç Tanya Chutkan'ın 14 günlük geçici durdurma kararı; kazı, yıkım, arazi düzenlemesi, altyapı kurulumu, yol kapatmaları ve diğer inşaat bağlantılı çalışmaları yasaklıyor.
Zafer takı projesi neden mahkemeye taşındı?
Gaziler ile Virginia ve Washington, D.C. yönetimleri, proje için Kongre'nin açık yetki vermediğini; projenin trafik, acil hizmetler, çevre ve tarihî alanlar üzerinde olumsuz etkiler yaratacağını savunuyor.
Zafer takının yüksekliği ne kadar olacak?
Ana kemerin yaklaşık 51 metre yüksekliğinde olması, tepedeki altın renkli figürler ve kartal heykelleriyle toplam yüksekliğin 76 metreye ulaşması planlanıyor.