Trump kalan nükleer hedefleri işaret etti
ABD Başkanı Donald Trump, İran’da bir veya iki nükleer hedefin hâlâ ele alınması gerektiğini ve ABD’nin bu hedeflere "10 dakika içinde" müdahale edebileceğini söyledi. Trump, Florida’daki Mar-a-Lago konutunda gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD’nin İran’ın nükleer kapasitesini daha önce etkisiz hâle getirdiğini öne sürdü.
Trump, ABD yönetiminin İran’ın nükleer silah edinmesine izin vermeyeceğini tekrarladı. Ancak Trump’ın sözleri, yeni bir askerî harekât kararı alındığı anlamına gelmiyor. Washington, taze saldırı başlatılmasına ilişkin resmî bir karar açıklamadı.
Açıklamalar, ABD ile İsrail’in İran’a yönelik olası yeni askerî adımları değerlendirdiğine ilişkin haberlerin ardından geldi. İki ülkenin temaslarında askerî seçeneklerin yanı sıra diplomatik girişimlerin de gündemde kaldığı bildirildi.
Pickaxe Mountain tesisine ilişkin açıklama
Trump, olası hedeflerden söz ederken Pickaxe Mountain adıyla anılan, yer altında bulunduğu belirtilen tahkim edilmiş tesisi özellikle andı. Trump, söz konusu tesisin ele alınması gerektiğini ve ABD güçlerinin bunu kısa sürede yapabileceğini söyledi.
Bazı haberlerde tesisin İsfahan eyaletinde, Tahran’ın yaklaşık 200 kilometre güneyinde bulunduğu ileri sürülüyor. İran yönetimi ise tesiste nükleer faaliyet yürütüldüğü iddiasını reddediyor. Pickaxe Mountain’a ilişkin askerî kapasite, hedefin tam konumu ve olası bir operasyonun yöntemi hakkında ABD yönetiminden ayrıntı gelmedi.
Açıklamada, hedefin vurulmasına yönelik bir emir verildiği ya da operasyon takviminin belirlendiği de belirtilmedi. Trump’ın İran’ın nükleer kapasitesinin "etkisiz hâle getirildiği" yönündeki değerlendirmesi de bağımsız kaynaklarca doğrulanmış bir bilanço olarak sunulmadı. ABD yönetimi, kalan hedeflerin niteliği ve İran’ın nükleer altyapısındaki mevcut durum hakkında ayrıntılı bir resmî rapor yayımlamadı.
Diplomasi ve askerî seçenekler birlikte masada
Trump, Tahran ile bir anlaşmaya açık olduklarını söyledi ancak İran tarafının müzakerelerde güvenilir davranmadığını savundu. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da İran’la temasların kesilmediğini, görüşmelerin bazı durumlarda doğrudan, çoğu zaman ise aracı ülkeler üzerinden sürdüğünü bildirdi.
Rubio, diplomatik çözümün ABD’nin güvenlik kaygılarını gidermesi hâlinde Washington’ın anlaşmaya açık olduğunu belirtti. Rubio, müzakerelerin takvimi veya ilerleme düzeyi konusunda ayrıntı vermedi. İranlı müzakereciler ile Katarlı arabulucuların 31 Ekim’de Doha’da görüştüğü, bir gün önce Tahran’da 12 saati aşan temasların yapıldığı bildirildi.
Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun 31 Ekim sabahı telefon görüşmesi yaptığı aktarıldı. Görüşmenin, Washington’ın İran’a yönelik askerî seçenekleri değerlendirdiği dönemde gerçekleştiği bildirildi. Görüşmenin içeriği açıklanmadı; ABD’nin yeni bir saldırıya karar verdiğine dair resmî açıklama da bulunmuyor.
İran’dan ABD ve İsrail’e karşılık uyarısı
İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney, ABD veya İsrail’den gelecek her düzeydeki tehdide derhâl karşılık verilmesi gerektiğini söyledi. İran devlet medyası, Hamaney’in açıklamayı askerî yetkililerle yaptığı toplantıda yaptığını bildirdi.
İran Genelkurmay Başkanı Ali Abdollahi de İran’ın ek ABD ve İsrail hedefleri belirlediğini, yeni bir saldırıya güçlü karşılık vereceğini açıkladı. Hamaney, İran’ın yeni bir askerî saldırının sona erme zamanını ve koşullarını kendisinin belirleyeceğini savundu; silahlı kuvvetlere hedef listesini güncelleme talimatı verdi.
Tahran’ın açıklaması, Washington ve Tel Aviv’den gelen askerî seçenek mesajlarına karşı caydırıcılık vurgusu taşıyor. İran yönetimi, olası bir saldırıya verilecek karşılığın coğrafi sınırlarla kısıtlanmayacağını savunuyor.
ABD ve İran arasında askerî gerilim sürerken, tarafların açıklamaları yeni bir saldırının kesinleştiğini göstermiyor. Mevcut tablo, askerî baskı ile dolaylı diplomasi kanallarının aynı anda işletildiğine işaret ediyor. Önümüzdeki dönemde müzakerelerin somut sonuç üretip üretmeyeceği ve Washington’ın askerî seçeneğe yönelip yönelmeyeceği belirleyici olacak.
Sıkça Sorulanlar
Donald Trump İran hakkında ne söyledi?
Donald Trump, İran'da ele alınması gerektiğini söylediği bir veya iki nükleer hedefin kaldığını ve ABD'nin bu hedeflere 10 dakika içinde müdahale edebileceğini açıkladı.
Pickaxe Mountain tesisi nerede bulunuyor?
Bazı haberlerde Pickaxe Mountain tesisinin İran'ın İsfahan eyaletinde, Tahran'ın yaklaşık 200 kilometre güneyinde bulunduğu ileri sürülüyor. İran yönetimi tesiste nükleer faaliyet yürütüldüğü iddiasını reddediyor.
ABD İran'a yeni saldırı kararı aldı mı?
ABD yönetimi, İran'a yeni saldırı başlatılması yönünde resmî bir karar açıklamadı. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Donald Trump'ın diplomatik çözümü tercih ettiğini ve yeni saldırı konusunda henüz karar vermediğini bildirdi.
İran olası ABD veya İsrail saldırısına nasıl karşılık vereceğini açıkladı?
İran yönetimi, olası saldırıya derhâl ve coğrafi sınırlarla kısıtlanmayacak biçimde karşılık verileceğini bildirdi. İranlı askerî yetkililer, ABD ve İsrail'e ait ek hedefler belirlediklerini açıkladı.