Batı Antarktika’daki Thwaites Buzulu’nun 2100 yılına kadar küresel deniz seviyesini 30 milimetreye kadar yükseltebileceği hesaplandı. Yeni buz tabakası modeli, önceki tahminlerin yaklaşık iki katına ulaşan sonucun, gelecekte ek iklim ısınması varsayılmadan elde edildiğini gösterdi. Araştırma, sıcak deniz suyunun buzulu deniz tabanına bağlayan kesimin altına kilometrelerce sokulmasının, Thwaites Buzulu’nun geri çekilmesini hızlandırdığını ortaya koydu.
Yeni model deniz suyu girişlerini hesaba kattı
Thwaites Buzulu, Batı Antarktika’daki Amundsen Denizi Körfezi’nde yer alıyor ve Antarktika buz tabakasındaki kütle kaybının yaklaşık üçte birinin görüldüğü bölgenin önemli bileşenlerinden biri sayılıyor. Buzul son yıllarda inceldi, hızlandı ve iç kesimlere doğru geri çekildi.
Araştırmacılar, buzun karaya oturduğu bölüm ile denizde yüzmeye başladığı bölüm arasındaki geçişi yalnızca dar bir “bağlanma çizgisi” olarak ele alan geleneksel modelleri değiştirdi. Yeni yaklaşım, gelgitler sırasında deniz suyunun buzun altına girebildiği, birkaç kilometre genişliğindeki dinamik “bağlanma bölgesini” hesaba katıyor.
Uydu radar ölçümleri, deniz suyunun buzun altına birkaç kilometre ilerlediğini ve gelgit döngülerinde buzu geçici olarak kaldırdığını gösteriyor. Basınçlı ve görece sıcak deniz suyu, buzun tabanındaki erimeyi artırıyor. Araştırmacılar, 1996-2023 dönemindeki buz kalınlığı, akış hızı ve geri çekilme verileriyle model sonuçlarını karşılaştırdı.
Tarihsel gözlemlerle uyum daha yüksek çıktı
Model, aktif bağlanma bölgesi 2 ila 5 kilometre genişliğinde tanımlandığında son yaklaşık otuz yılda gözlenen geri çekilme, incelme ve akış hızlanmasını daha iyi yeniden üretti. Bağlanma bölgesini içermeyen simülasyonların, tarihsel eğilimleri açıklama olasılığı daha düşük kaldı.
Thwaites Buzulu’nun en hızlı akan ana kolu, 1996’dan bu yana yaklaşık 25 kilometre geri çekildi. Araştırmaya göre deniz tabanının yapısı da geri çekilme hızında belirleyici. Buzul, bugün Mouginot Sırtı olarak adlandırılan deniz tabanı yükseltisine tutunarak geçici bir denge sağlıyor.
Sıcak suyun buz altına ulaştığı alan genişledikçe, buz kütlesinin bu sırtla bağlantısını kaybetme ihtimali artıyor. Gözlemlerle uyumlu 4 ila 6 kilometrelik bağlanma bölgesi varsayımında, Thwaites Buzulu’nun yüzyıl sonuna kadar Mouginot Sırtı’ndan ayrılma olasılığı yaklaşık yüzde 60 olarak hesaplandı. Bazı simülasyonlarda ayrılma 2038 gibi erken bir tarihte gerçekleşiyor.
Deniz seviyesi için 30 milimetrelik katkı hesabı
Araştırma ekibi, iklim koşullarını 1996-2023 ortalamasında sabit tutan bir alt sınır senaryosu kullandı. Bu senaryoda Thwaites Buzulu’nun 2100’e kadar küresel ortalama deniz seviyesine katkısı 30,1 artı veya eksi 5,7 milimetreye ulaşabiliyor.
Aynı hesap, gelecekte okyanusların daha fazla ısınmasını içermiyor. Araştırmacılar, ılımlı ek okyanus ısınmasının taban erimesini ve buz kaybını artırabileceğini, ancak modelde bağlanma bölgesinin genişliğinin sonuç üzerinde daha güçlü etki yarattığını belirtti.
30 milimetrelik artış, tek başına küresel kıyı taşkın riskini belirlemiyor; deniz seviyesindeki yerel değişimler, fırtına kabarmaları, gelgitler ve kıyıdaki zemin hareketleri de riski etkiliyor. Buna rağmen çalışma, Antarktika kaynaklı deniz seviyesi tahminlerinde buz-altı deniz suyu girişlerinin daha ayrıntılı temsil edilmesi gerektiğine işaret ediyor.
Buzulun geleceğine dair belirsizlikler sürüyor
Model, buz cephesinin geri çekilmesi, buzdağlarının kopması ve buz rafı altındaki okyanus dolaşımının zamanla değişmesi gibi bazı etkenleri kapsamıyor. Bağlanma bölgesinin genişliği de modelde zaman içinde sabit kabul edildi; gerçekte bölgenin genişliği gelgit, deniz tabanı eğimi ve buz altındaki su basıncıyla değişebiliyor.
Ayrı bir bilgisayar modellemesi de Thwaites Buzulu’nun, okyanus kaynaklı erimenin tamamen durdurulduğu gerçekçi olmayan bir senaryoda bile en az 150 yıl buz kaybetmeyi sürdürebileceğini bildirdi. Bu bulgu, geçmişte başlayan geri çekilmenin uzun süreli etkilerine işaret ediyor. Ancak araştırmacılar, okyanus ısınmasının sınırlandırılmasının buz kaybı hızını azaltmak için önemini koruduğunu vurguluyor.
Thwaites Buzulu’nun bütünüyle çökmesi bu yüzyıl için öngörülmüyor. Yine de buzulu ve komşu buz akıntılarını dengeleyen deniz tabanı ve buz rafı sistemlerindeki değişimlerin, Batı Antarktika’nın uzun vadeli deniz seviyesi katkısına ilişkin belirsizliği artırdığı değerlendiriliyor.
Sıkça Sorulanlar
Thwaites Buzulu nerede bulunuyor?
Thwaites Buzulu, Batı Antarktika’daki Amundsen Denizi Körfezi’nde bulunuyor. Buzul, Antarktika buz tabakasının en hızlı kütle kaybeden kesimlerinden birinin parçasıdır.
Thwaites Buzulu 2100’e kadar deniz seviyesini ne kadar yükseltebilir?
Yeni model, Thwaites Buzulu’nun 2100’e kadar küresel ortalama deniz seviyesine 30,1 artı veya eksi 5,7 milimetre katkı yapabileceğini hesapladı. Hesap, gelecekte ek iklim ısınması içermeyen alt sınır senaryosuna dayanıyor.
Yeni model önceki tahminlerden neden daha yüksek sonuç verdi?
Yeni model, sıcak deniz suyunun buzun altında kilometrelerce ilerlediği aktif bağlanma bölgesini hesaba kattı. Geleneksel modeller çoğunlukla bu geçişi dar ve sabit bir bağlanma çizgisi olarak ele alıyordu.
Mouginot Sırtı Thwaites Buzulu için neden önemli?
Mouginot Sırtı, Thwaites Buzulu’nun ana kolunu deniz tabanında geçici olarak dengeleyen bir yükseltidir. Model, buz kütlesinin yüzyıl sonuna kadar bu sırtla bağlantısını kaybetme olasılığını yaklaşık yüzde 60 olarak hesapladı.
Okyanusların ısınmasını sınırlamak Thwaites Buzulu için hâlâ önemli mi?
Evet. Bazı buz kayıpları geçmiş geri çekilmenin etkisiyle sürebilse de daha sıcak okyanuslar taban erimesini ve buz kaybı hızını artırıyor. Emisyonların azaltılması, deniz seviyesi artışının hızını sınırlamak için önem taşıyor.