Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, Ankara’daki TÜGİAD Ekonomi Buluşması’nda fon piyasasındaki gelişmelerin bankacılık sistemi ve diğer finansal piyasalarla etkileşimini yakından izlediklerini söyledi. Karahan, yatırım fonlarından yaşanan çıkışların özel sektör tahvillerine talebi azalttığını, şirketlerin borç yenileme kapasitesi açısından oluşabilecek riski sınırlamak için tahvil itfasına yönelik kredileri büyüme sınırından muaf tuttuklarını açıkladı.
Karahan, finansal istikrar ile fiyat istikrarının birbirini tamamladığını vurguladı. TCMB Başkanı, likidite koşullarını izlemeyi sürdüreceklerini ve ihtiyaç görülmesi halinde ilave tedbirleri önleyici yaklaşımla devreye alacaklarını bildirdi.
Fon çıkışları tahvil talebini neden zayıflattı?
Karahan’a göre özel sektör borçlanma araçlarının en önemli alıcıları arasında yatırım fonları yer alıyordu. Fonlardaki çıkışlar, özel sektör tahvillerine yönelen talebi zayıflattı. Talepteki gerileme, vadesi gelen tahvillerini yeni borçlanmayla yenilemek isteyen şirketler için refinansman riski yaratabilir.
TCMB, söz konusu riski azaltmak için özel sektör tahvillerinin itfasına yönelik kredileri kredi büyüme sınırının dışında bıraktı. Düzenleme, tahvil borcunu vadesinde ödemek isteyen firmalara bankacılık kanalıyla daha fazla likidite esnekliği sağlamayı amaçlıyor.
Karahan, fon piyasasındaki gelişmelerin ardından portföy tercihlerinin finansal sisteme ve Türk lirasına güvenin sürdüğünü gösterdiğini söyledi. Türk lirası mevduatın güçlü arttığını belirten Karahan, yabancı para mevduatlarında tüzel kişiler tarafında sınırlı artış görüldüğünü aktardı.
TCMB bankacılık sistemine hangi adımları attı?
TCMB Başkanı, finansal piyasalardaki hareketlilik üzerine likidite imkânlarının yeniden değerlendirildiğini açıkladı. Merkez Bankası, haftalık repo ihaleleriyle bankalara sağlanan fonlama miktarını artırdı. Bankalararası para piyasasında bankaların borç alabilme limitleri de güncellendi.
Karahan’ın açıkladığı tedbirler arasında teminat iskonto oranlarının azaltılması da bulunuyor. Teminat değerinde uygulanan indirimin düşürülmesi, bankaların teminat karşılığında daha geniş finansman imkânına ulaşmasına katkı sağlayabilir.
TCMB ayrıca zorunlu karşılık uygulamasında değişikliğe gitti. Türk lirası zorunlu karşılıklarda bloke tesis oranının indirilmesiyle bankalara likidite yönetiminde esneklik tanındı. KOBİ kredilerinde büyüme sınırlarının yükseltilmesi de açıklanan adımlar arasında yer aldı.
Türk lirası mevduatın payı yüzde 61’in üstünde
Karahan, sıkı para politikası ve makroihtiyati araçların etkisiyle Türk lirası mevduatın toplam mevduat içindeki payının yüzde 61’in üzerinde kaldığını söyledi. İkinci çeyrekten itibaren Türk lirası mevduata geçişlerin hızlandığını belirten Karahan, para piyasası fonlarından çıkan kaynakların büyük ölçüde Türk lirası mevduata yöneldiğini aktardı.
TCMB Başkanı, fon piyasasında yaşanan gelişmelerin yalnızca sermaye piyasasını değil, bankacılık sistemi üzerinden kredi ve likidite koşullarını da etkileyebileceğine işaret etti. Merkez Bankası, finansal piyasalardaki etkileri sınırlamak amacıyla bankaların fonlama ve likidite yönetim araçlarını genişletti.
Enflasyonda enerji ve gıda riskleri sürüyor
Karahan, sıkı para politikasının iç talepteki yavaşlama üzerinden dezenflasyonu desteklediğini, enflasyonun ana eğiliminde son dönemde gerileme görüldüğünü söyledi. Kira enflasyonunun ekim ayında yüzde 40’ın altına indiğini, temel mallarda nisanda güçlenen fiyat artışlarının sonraki aylarda yavaşladığını belirtti.
Buna karşılık enerji fiyatları ile jeopolitik gelişmelerin enflasyon üzerinde yukarı yönlü risk oluşturmaya devam ettiğini vurgulayan Karahan, enerji enflasyonunun ekimde yüzde 51,4’e yükseldiğini açıkladı. Taze meyve ve sebze fiyatları nedeniyle gıda enflasyonunda iklim koşullarına bağlı oynaklığın sürebileceği uyarısını da yaptı.
Karahan, iç talepteki zayıflama, turizm gelirlerinin dayanıklılığı ve altın hariç dış ticaret dengesindeki iyileşmenin cari dengeyi desteklediğini söyledi. TCMB Başkanı, 2026’da cari açığın milli gelire oranının uzun dönem ortalamasının altında kalmasını öngördüklerini bildirdi.
Para politikası sıkılığı sürecek
Karahan, enflasyonun ana eğiliminin yıllıklandırılmış ölçekte ekim itibarıyla yüzde 23,7 seviyesine gerilediğini söyledi. Söz konusu oranın mevcut yıllık enflasyonun yaklaşık 6 puan altında olduğunu belirten Karahan, arz yönlü baskıların hafiflemesi halinde dezenflasyonun devam edebileceğini değerlendirdi.
TCMB Başkanı, hanehalkı enflasyon beklentilerinde beklenen iyileşmenin henüz sağlanmadığını ve ihtiyatlı duruşun gerekli olduğunu belirtti. Karahan, fiyat istikrarı sağlanıncaya kadar dezenflasyonun gerektirdiği sıkı para politikası duruşunun kararlılıkla korunacağını açıkladı.
Sıkça Sorulanlar
TCMB fon piyasası için hangi tedbirleri açıkladı?
TCMB, haftalık repo ihaleleriyle fonlamayı artırdı, bankaların borçlanma limitlerini güncelledi, teminat iskonto oranlarını azalttı ve zorunlu karşılık uygulamasını değiştirdi. Ayrıca KOBİ kredilerindeki büyüme sınırları yükseltildi.
Özel sektör tahvillerine yönelik düzenleme nedir?
TCMB, özel sektör tahvillerinin vadesinde itfasına yönelik kredileri büyüme sınırından muaf tuttu. Düzenleme, yatırım fonlarındaki çıkışlar sonrasında şirketlerin borç yenileme riskini azaltmayı hedefliyor.
Fon çıkışları neden refinansman riski oluşturuyor?
Yatırım fonları özel sektör tahvillerinin önemli alıcıları arasında bulunuyor. Fonlardan çıkış yaşanması tahvil talebini azaltarak şirketlerin vadesi gelen borçlarını yeni tahvil ihracıyla yenilemesini zorlaştırabilir.
Fatih Karahan enflasyon görünümü için ne söyledi?
Fatih Karahan, sıkı para politikasının iç talebi yavaşlatarak dezenflasyonu desteklediğini ve enflasyonun ana eğiliminde gerileme görüldüğünü söyledi. Enerji fiyatları, jeopolitik gelişmeler ve gıda fiyatlarındaki oynaklık ise yukarı yönlü risk olmaya devam ediyor.