Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan iki ayrı kanun teklifi, pilotlar ile Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği üyesi belirli kıdemdeki mühendis ve mimarlara hususi damgalı pasaport hakkı tanınmasını öngörüyor. Teklifler 1 Ekim 2026 itibarıyla TBMM İçişleri Komisyonu’na sevk edildi; düzenlemeler henüz yasalaşmadı.
Hususi damgalı pasaport, kamuoyunda yeşil pasaport adıyla biliniyor ve anlaşma bulunan ülkelere vize muafiyetiyle seyahat imkânı sağlayabiliyor. Ancak tekliflerin kabul edilmesi, tek başına tüm ülkelere sınırsız veya koşulsuz giriş hakkı anlamına gelmiyor. Gidilecek ülkenin vize, giriş ve kalış kuralları ayrıca geçerliliğini koruyor.
Pilotlar için önerilen beş yıllık uçuş şartı
Bursa Milletvekili Hasan Öztürk’ün ilk imza sahibi olduğu teklif, havayolu pilot lisansının alınmasından sonra en az beş yıl fiilen uçuş hizmeti yapan pilotlara hususi damgalı pasaport verilmesini amaçlıyor. TBMM kayıtlarına göre pilotlara ilişkin teklif 30 Eylül 2026’da Meclis Başkanlığına sunuldu ve 1 Ekim’de İçişleri Komisyonu’na gönderildi.
Teklif gerekçesinde, pilotların yurt dışındaki eğitimlere, uçuş testlerine ve uçak teslim alma işlemlerine katılmak için vize almak zorunda kaldığı vurgulandı. Vize başvurularının maliyet ve zaman kaybı oluşturduğu, vize alınamadığında uluslararası eğitim faaliyetlerinin aksayabildiği belirtildi.
Öneri, pilot lisansı bulunan herkes için otomatik pasaport hakkı getirmiyor. Teklif metnindeki temel mesleki ölçüt, lisans tarihinden itibaren beş yıllık fiilî uçuş hizmeti olarak sıralanıyor. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için komisyon ve Genel Kurul aşamalarının tamamlanması gerekiyor.
Mühendis ve mimarlara TMMOB ve kıdem koşulu
Sivas Milletvekili Ulaş Karasu’nun sunduğu ayrı teklif ise Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine üye mühendisler ile mimarları kapsıyor. Teklifte, meslekte en az 10 yıl kıdemi bulunan kişilere hususi damgalı pasaport verilmesi isteniyor.
Mühendis ve mimarların yurt dışında düzenlenen eğitim, konferans, panel, çalıştay ve teknik incelemelere katılımının mesleki bilgi birikimine katkı sunduğu gerekçede yer aldı. Teknolojik uygulamaların yerinde incelenmesinin üretkenlik ve mesleki deneyim bakımından önem taşıdığı savunuldu.
Mühendisler ve mimarlara yönelik teklif 28 Eylül 2026’da TBMM Başkanlığına verildi. Teklif, pilotlara ilişkin düzenleme gibi 1 Ekim’de İçişleri Komisyonu’na sevk edildi. Komisyon kayıtlarındaki güncel durum, her iki teklif için de "Komisyonda" olarak bulunuyor.
Tekliflerin ortak güvenlik şartı ve Meclis yolu
İki kanun teklifinde de hak sahipleri için ortak bir koşul öngörülüyor. Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlardan dolayı soruşturma veya kovuşturması bulunan kişilerin hususi damgalı pasaport hakkından yararlanamaması isteniyor.
Komisyon sevki, tekliflerin kanunlaştığı anlamına gelmiyor. İçişleri Komisyonunun teklifleri görüşüp kabul etmesi hâlinde metinler TBMM Genel Kurulunun gündemine gelebilecek. Genel Kurulda kabul edilen düzenlemeler, Cumhurbaşkanının onayından sonra Resmî Gazete’de yayımlanırsa yürürlüğe girebilecek.
Bu nedenle pilotlar, mühendisler ve mimarlar için yeşil pasaport hakkının ne zaman başlayacağı henüz belli değil. Komisyonun görüşme takvimi, Genel Kurul gündemi ve yasama sürecindeki olası değişiklikler yürürlük tarihini belirleyecek.
Mevcut yeşil pasaport hakkının kapsamı
Mevcut mevzuatta hususi damgalı pasaport hakkı, belirli derece ve koşullardaki kamu görevlileri ile bazı meslek gruplarını kapsıyor. Birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolardaki devlet memurları ve diğer kamu görevlileri ile belirtilen derecelerden emekli olanlar bu haktan yararlanabiliyor.
Eski milletvekilleri, eski bakanlar, yasal koşulları karşılayan belediye başkanları ve devlet sporcusu statüsündeki kişiler de kapsamda yer alıyor. Belirli kamu kurumu ve banka çalışanları ile ihracat kriterlerini karşılayan şirketlerin sınırlı sayıdaki yetkililerine de mevzuat çerçevesinde hususi damgalı pasaport verilebiliyor.
Baroya en az 15 yıl kayıtlı olan ve diğer yasal şartları taşıyan avukatlar da yeşil pasaport alabiliyor. Meclis’teki iki yeni teklif, mevcut hak sahipliği gruplarına pilotlar ile kıdem ve oda üyeliği şartını sağlayan mühendis ve mimarların eklenmesini hedefliyor.
Sıkça Sorulanlar
Pilotlara yeşil pasaport teklifinde hangi şart aranıyor?
Teklif, havayolu pilot lisansının alınmasından itibaren en az beş yıl fiilen uçuş hizmeti yapan pilotlara hususi damgalı pasaport verilmesini öngörüyor. Düzenleme henüz yasalaşmadı.
Mühendis ve mimarlar için yeşil pasaport koşulları nelerdir?
Teklife göre mühendis ve mimarların Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine üye olması ve meslekte en az 10 yıl kıdeme sahip bulunması gerekiyor. Teklifin yasalaşması hâlinde diğer yasal koşullar da uygulanacak.
Yeşil pasaport teklifleri hangi aşamada?
Pilotlar ile mühendis ve mimarlara ilişkin iki teklif, 1 Ekim 2026'da TBMM İçişleri Komisyonu'na sevk edildi. Tekliflerin yürürlüğe girmesi için komisyon ve TBMM Genel Kurulu görüşmelerinden geçmesi, ardından Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor.
Tekliflerde ortak güvenlik şartı var mı?
Her iki teklifte de Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlardan soruşturma veya kovuşturması bulunmama şartı yer alıyor. Bu şart, teklif kapsamındaki pasaport hakkından yararlanma ölçütlerinden biri olarak öngörülüyor.