SpaceX, Starship Flight 15 görevinde yörüngeden dönen Ship 42 üst kademesini 14 Kasım’da Güney Teksas’taki Starbase tesisinde fırlatma kulesinin mekanik kollarıyla yakaladı. Starship’in üst kademesi için ilk kez uygulanan manevra, kalkıştan yaklaşık 22 saat sonra ve 14 Dünya turunun ardından tamamlandı. Aynı görevde Super Heavy Booster 22’nin kulede yakalanması başarısız oldu; güçlendirici Meksika Körfezi’ne yönlendirildikten sonra deniz yüzeyine ulaşmadan patladı.
Görevin üst kademesi Ship 42, yörüngeye ulaştıktan sonra 26 Starlink V3 uydusunu alçak Dünya yörüngesine bıraktı. Ship 42’nin yörünge uçuşunu, atmosfere yeniden girişini ve Starbase’e dönüşünü tamamlaması, Starship programının yeniden kullanılabilirlik hedefi için önemli bir uçuş verisi oluşturdu. Ancak Booster 22’nin kaybedilmesi nedeniyle Flight 15, iki kademenin aynı görevde kurtarılması hedefini tamamlayamadı.
Super Heavy’nin kuleye dönüşü neden iptal edildi
124 metre yüksekliğindeki Starship sistemi, Super Heavy güçlendiricisi ile üst kademe Starship uzay aracından oluşuyor. Super Heavy, aracı Dünya yüzeyinden uzaya taşıyan ilk kademe görevini üstleniyor. Kargo ve uydu taşıyan Starship ise yörünge uçuşunu tamamlayan üst kademe olarak çalışıyor.
Uçuş planına göre Super Heavy’nin kalkıştan yaklaşık altı buçuk dakika sonra Starbase’e dönmesi bekleniyordu. Fırlatma kulesine bağlı büyük mekanik kollar, dikey iniş yapan güçlendiriciyi havada tutacaktı. Güçlendiricinin geri dönüş yanışı, düşük yakıt kütlesi nedeniyle planlanandan önce sona erdi. Yön bulma, seyrüsefer ve kontrol sistemi yakalama için gereken konumun sağlanamadığını belirleyince otomatik iptal uyguladı; Booster 22 açık denizdeki iniş alanına yöneldi ve suya ulaşmadan parçalandı.
SpaceX, Super Heavy güçlendiricisini daha önce üç kez kulede yakaladı; son başarılı yakalama Mart 2025’te gerçekleşti. Flight 15’teki yönlendirme, şirketin güçlendirici kurtarma yönteminin her uçuşta aynı sonucu vermediğini gösterdi. Mühendisler, geri dönüş yanışının neden erken sona erdiğini incelemeyi sürdürüyor.
Ship 42, 26 Starlink V3 uydusunu yörüngeye bıraktı
Starship Flight 15, test uçuşu olmasının yanında Starlink uydu ağını büyütmeye yönelik operasyonel bir görev de taşıdı. Ship 42, uçuşun ilk bölümünde 26 Starlink V3 uydusunu alçak Dünya yörüngesine yerleştirdi. Yeni nesil uyduların, uydu internet ağının kapasitesini artırması amaçlanıyor.
Ship 42’nin yörüngeye ulaşması, Starship’in Eylül 2026’daki önceki uçuşunun ardından uydulu ikinci yörünge görevi oldu. Önceki görevde bazı motorlar uçuş sırasında kapanmış, araç planlanan 10 saatlik görevden yaklaşık üç saat sonra Pasifik Okyanusu’na kontrollü şekilde inmişti.
Uydu bırakma ile geri dönüş denemesinin aynı görevde birleştirilmesi, Starship’in ticari kullanım kapasitesini sınadı. Starship’in geniş yük hacmi, gelecekte tek fırlatmada daha fazla uydu taşıma olanağı sunabilir. Tam yeniden kullanımın güvenilir hâle gelmesi ise uydu ağlarının daha sık ve daha düşük maliyetle genişletilmesine katkı sağlayabilir.
Üst kademe Starbase’de ilk kez kuleye yakalandı
Üst kademe için kulede yakalama daha önce denenmemişti. Ship 42, 14 yörünge turu boyunca çalışır durumda kaldı, atmosfere yeniden girişte ısı kalkanıyla yüksek sıcaklıklara dayandı ve Starbase yakınındaki kuleye kontrollü biçimde yaklaştı. Fırlatma kulesinin mekanik kolları, dikey konumdaki Ship 42’yi havada yakaladı.
Ship 42’nin dönüşü, Starship programında yörüngeye çıkan bir üst kademenin ilk kez fırlatma alanında kurtarılması anlamına geliyor. Şirket, uçuş sırasında motorlar, iletişim, yön bulma, uçuş bilgisayarları, yakıt tankları ve kontrol sistemlerini izledi. Üst kademenin ısı kalkanının uçuş boyunca işlevini koruduğu bildirildi.
Super Heavy’nin dönüşü, kalkışın hemen ardından gerçekleştiği için üst kademeye kıyasla daha kısa bir uçuş profili taşıyor. Starship uzay aracı ise yörünge hızına ulaştıktan sonra Dünya’ya döndü. Üst kademenin yörünge uçuşu, yeniden giriş ve kuleye yaklaşma aşamalarını aynı görevde tamamlaması, denemenin teknik önemini artırdı.
Başarılı üst kademe yakalaması, tam yeniden kullanılabilir ağır yük roketi hedefi için önemli veri sağlayacak. Ancak Ship 42’nin kuleye dönmesi tek başına düzenli yeniden kullanım anlamına gelmeyecek. SpaceX’in her uçuş sonrasında ısı kalkanını, motorları ve yapısal parçaları incelemesi; gerekli bakımı kısa sürede tamamlayıp aracı yeniden fırlatması gerekecek.
Ay programı için yörüngede yakıt aktarımı da gerekiyor
NASA, Starship’i Artemis programındaki insanlı Ay inişleri için iniş aracı olarak seçti ve 2021’den beri geliştirme çalışmaları için yaklaşık 3,2 milyar dolar sağladı. SpaceX’in Starship geliştirme programına kendi kaynaklarından en az 15 milyar dolar harcadığı bildiriliyor.
Starship’in Ay görevlerinde kullanılabilmesi için yalnızca karaya güvenli dönüş yetmeyecek. Araçların Dünya yörüngesinde birbirine yakıt aktarması gerekiyor. Yörüngede yakıt ikmali, Starship’in Dünya yörüngesinin ötesine ve Ay’a ulaşması için gerekli başlıca testlerden biri olarak öne çıkıyor.
NASA ve SpaceX, insanlı Ay inişini 2028 için hedefliyor. Yörüngede yakıt transferi, düzenli yeniden kullanım ve diğer uçuş testleri tamamlanmadan hedefin gerçekleşmesi zor görünüyor. SpaceX, 2027’nin ilk yarısında haftalık Starship fırlatma temposuna ulaşmayı; 2026 sonuna kadar Florida’daki yeni bir rampadan fırlatma yapmayı planlıyor.
Sıkça Sorulanlar
SpaceX, Starship üst kademesini ne zaman ve nerede yakaladı?
SpaceX, Ship 42 adlı Starship üst kademesini 14 Kasım 2026'da ABD'nin Teksas eyaletindeki Starbase fırlatma tesisinde yakaladı.
Ship 42 uçuş sırasında ne yaptı?
Ship 42, yaklaşık 22 saat süren görevde Dünya'nın çevresinde 14 tur attı ve 26 Starlink V3 uydusunu alçak Dünya yörüngesine bıraktı.
Starship üst kademesi kulede nasıl yakalandı?
Ship 42, atmosferik yeniden girişten sonra motorlarıyla dikey konuma geçti. Starbase fırlatma kulesindeki mekanik kollar, aracı yere değmeden havada tuttu.
Super Heavy Booster 22 neden yakalanamadı?
Booster 22'nin geri dönüş yanışı düşük yakıt kütlesi nedeniyle erken sona erdi. Otomatik uçuş sistemi yakalama manevrasını iptal ederek güçlendiriciyi Meksika Körfezi'ndeki açık deniz iniş alanına yönlendirdi.
Starship'in kulede yakalanması neden önemli?
Yörüngeden dönen bir Starship üst kademesinin ilk kez fırlatma alanında kurtarılması, roketin iki kademesinin de yeniden kullanılabilmesi hedefi için önemli bir teknik adımdır. Ancak düzenli kullanım için ısı kalkanı, motorlar ve yörüngede yakıt aktarımı konusunda ek testler gerekiyor.