BM Genel Kurulu Öncesi Diplomasi İhtimalleri Petrolü Düşürdü
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu görüşmeleri öncesinde ABD ile İran arasında diplomatik temas kurulabileceğine yönelik beklentiler, küresel petrol piyasalarında risk primini düşürdü. Geçen haftayı varil başına 103 dolar seviyesinin üzerinde tamamlayan Brent petrol, haftanın ilk işlemlerinde yüzde 2,08 oranında değer kaybederek 101,71 dolara kadar çekildi. ABD hafif ticari ham petrolü (WTI) ise yüzde 2,14 düşüşle varil başına 98,15 dolara indi. İki gösterge de 10 Eylül tarihinden bu yana kaydedilen en düşük seviyelere geriledi.
Piyasa uzmanları, ABD ile İran arasındaki askeri gerilimi yatıştıracak diplomatik bir yol haritasının New York’ta şekillenebileceği yönündeki haberlerin, fiyatlar üzerindeki savaş primini azalttığını bildirdi. Yatırımcılar, tırmanan Orta Doğu gerilimi sebebiyle yükselen enerji fiyatlarının diplomasi adımlarıyla dengelenebileceğini öngörüyor.
Trump ve Pezeşkiyan Görüşmesi Gündemde
New York’ta düzenlenecek Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, iki ülke yetkililerinin olası temasına sahne olabilir. ABD Başkanı Donald Trump, toplantılara katılmak üzere New York’a gitmesi beklenen İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüşmeye açık olduğunu söyledi. ABD yönetimi, İran heyetinin Genel Kurul zirvesine katılımına yönelik gerekli vize izinlerini sağladı. Trump’ın zirve kapsamında diğer Körfez liderleri ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile de görüşmeler yapması planlanıyor.
Bunun yanı sıra Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdulrahman El-Sani, ABD ve İran arasında mesaj alışverişi yapıldığını belirterek Körfez ülkelerine bölgede istikrarı sağlama çağrısında bulundu. İran tarafının da ABD ile gerilimi düşürmeyi hedefleyen olası müzakereler için hazırladığı şartları arabulucu ülkeler aracılığıyla Washington yönetimine ilettiği bildirildi. Çin yönetiminin de Suudi Arabistan’dan gelen talepler doğrultusunda Tahran yönetimiyle iletişime geçerek Yemen’deki Husilerin petrol altyapılarına yönelik saldırılarını sınırlandırmasına yardımcı olmasını istediği ifade edildi.
Yemen Husilerinin Saldırıları ve Bölgesel Gerilim
Diplomatik temas arayışlarına rağmen bölgedeki askeri hareketlilik ve güvenlik riskleri varlığını koruyor. Yemen’deki Husiler, Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’daki hassas noktalara ve Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu kentinde yer alan Saudi Aramco tesislerine yönelik füze ve insansız hava araçlarıyla yeni saldırılar düzenlediklerini duyurdu.
Yanbu limanındaki petrol yükleme tesislerinin hedef alınması üzerine Suudi Arabistan, Doğu-Batı boru hattı üzerinden yapılan bazı sevkiyatları geçici olarak durdurmak zorunda kaldı. Ancak Suudi yönetimi, enerji ihracatında aksama yaşanmaması adına boru hattı yerine Hürmüz Boğazı güzergahına ağırlık vererek petrol akışını kesintisiz sürdürmeyi başardı.
Hürmüz Boğazı’nda Sevkiyat Son Altı Ayın Zirvesinde
Diplomatik adımların yanı sıra Orta Doğu’daki petrol arzının dirençli kalması da fiyatlardaki gerilemeyi destekledi. Suudi Arabistan, altyapı saldırılarına rağmen eylül ayı genelinde ham petrol ihracatını belirgin şekilde artırdı. Veri analiz şirketlerinin derlediği bilgilere göre, Suudi Arabistan’ın eylül ayındaki toplam ham petrol ihracatı günlük 4 milyon varil sınırını aştı.
Ağustos ayında günlük 2,4 milyon varille son 13 yılın en düşük ihracat seviyelerini gören Suudi Arabistan, Yanbu tesislerindeki kısıtlamaların ardından ihracatını Hürmüz Boğazı’na kaydırdı. Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı üzerinden yaptığı günlük ortalama ham petrol ihracatı, ağustostaki 700 bin varil seviyesinden eylül ayının ortasında günlük 2,9 milyon varile yükseldi.
Piyasada Arz Kaygıları ve Tanker Trafiği
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper, son haftalarda Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankerlerinin hareketliliğinin son altı ayın en yüksek düzeyine ulaştığını bildirdi. CENTCOM’un bölgede ticari gemilerin geçişini emniyete almak amacıyla başlattığı "Project Freedom" adlı operasyon, tanker geçişlerinin aksamadan yapılmasına imkan tanıdı.
Uluslararası finans kuruluşu JPMorgan analistleri yayımladıkları değerlendirme raporunda, Orta Doğu genelindeki petrol akışının çatışmalara rağmen şaşırtıcı derecede güçlü seyrettiğini belirtti. Rapor verilerine göre bölgedeki toplam petrol akışı günlük ortalama 17,1 milyon varil seviyesine ulaşarak piyasadaki arz darlığı endişelerini hafifletti.
Sıkça Sorulanlar
Petrol fiyatları neden düşüşe geçti?
BM Genel Kurulu marjında ABD ve İran arasında diplomatik temas kurulabileceği beklentisi ve Suudi Arabistan'ın petrol arzını sürdürmesi, piyasalardaki risk primini düşürerek fiyatları geriletti.
Brent ve WTI petrol fiyatları ne kadar geriledi?
Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,08 düşüşle 101,71 dolara, ABD tipi ham petrol (WTI) ise yüzde 2,14 kayıpla 98,15 dolara indi.
Donald Trump ile Mesud Pezeşkiyan görüşecek mi?
ABD Başkanı Donald Trump, New York'taki BM Genel Kurulu kapsamında İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüşmeye açık olduğunu ifade etti.
Suudi Arabistan petrol ihracatını nasıl sürdürüyor?
Yemen Husilerinin Yanbu tesislerine düzenlediği saldırılar sonrası Suudi Arabistan, Doğu-Batı boru hattı yerine Hürmüz Boğazı güzergahını kullanarak günlük sevkiyatını 2,9 milyon varile çıkardı.