Paraguay Senatosu, Ueno Bank krizinin ardından Devlet Başkanı Santiago Peña’yı 6 Kasım Cuma günü görevden aldı. Senatodaki oylamada 44 üye Peña’nın azline destek verdi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Pedro Alliana aynı gün devlet başkanı olarak yemin ederek Ağustos 2028’de bitecek dönemin kalanını devraldı. Savcılık, Peña hakkında yürütülen soruşturma kapsamında ev hapsi kararı verdi.
Peña, 5 Kasım Perşembe günü istifasını sunmuş ancak Kongre istifayı kabul etmek için gerekli toplantı yeter sayısına ulaşamamıştı. İstifanın kabul edilmemesiyle Senato azil yargılamasına devam etti. Peña, Ueno Bank’ın faaliyetlerinin durdurulmasının ardından ülkenin istikrarını, toplumsal barışı ve demokratik kurumları korumak amacıyla istifa kararı aldığını söylemişti.
Ueno Bank’ın yaklaşık 3 milyon müşterisinin hesaplarına, kartlarına ve diğer bankacılık hizmetlerine erişimi kesildi. Paraguay nüfusunun yaklaşık 6,5 milyon olduğu dikkate alındığında, bankadaki aksama ülke çapında geniş bir kesimi etkiledi. Bankada emeklilik sistemiyle bağlantılı kaynaklar ve başka kamu fonlarının da bulunduğu bildirildi.
Ueno Bank müdahalesi hesapları erişime kapattı
Paraguay Merkez Bankası, Ueno Bank’a asgari sermaye yeterliliği koşullarının karşılanmadığı gerekçesiyle müdahale etti. Düzenleyici kurum, uygulanan çözümleme işleminin mudileri korumayı ve finansal sistemin istikrarını sağlamayı amaçladığını açıkladı. Müdahalenin ardından bankanın şubeleri, mobil uygulaması, kartları ve para transferi hizmetleri devre dışı kaldı.
Ueno Bank, dijital finans kuruluşu olarak kısa sürede büyüyerek ülkenin orta ölçekli bankalarından biri hâline gelmişti. Bankanın yaklaşık 2,8 ila 3 milyon müşterisi bulunduğu yönündeki bilgiler kaynaklarda yer aldı. Farklı kaynaklar, kurumun yönettiği kamu fonlarını yaklaşık 800 milyon ila 850 milyon dolar aralığında gösteriyor.
Asunción’da ve ülkenin farklı bölgelerinde müşteriler bankanın şubeleri önünde para çekmek için bekledi. Hesaplarına erişemeyen müşterilerin ilaç, gıda ve günlük ödemeler konusunda sorun yaşadığı bildirildi. Göstericiler, birikimlerinin iadesi ve krizde sorumluluğu bulunanlar hakkında işlem yapılması talebiyle protestolar düzenledi.
Peña hakkında çıkar çatışması iddiaları öne çıktı
Kriz, Santiago Peña’nın Ueno Bank’ın sahibi olan grupla geçmişteki ticari bağları nedeniyle siyasi boyut kazandı. Peña’nın, bankanın bağlı bulunduğu şirkette daha önce hissedar olduğu, hisselerini ise 2025’te devrettiği bildirildi. Milletvekilleri, bağlantı üzerinden çıkar çatışması, emeklilik fonlarının kullanımı ve kurumsal denetimde ihmaller bulunduğu iddialarını gündeme getirdi.
Peña, usulsüzlük yaptığı yönündeki iddiaları reddetti. Peña, banka krizinin teknik ve düzenleyici bir mesele olarak başladığını, suç şüphesi bulunan konuların mahkemelerce incelenmesi gerektiğini savundu. İstifa mesajında doğrudan sorumluluk kabul etmedi; halktan beklentileri karşılayamadığı anlar için özür diledi.
Temsilciler Meclisi, Peña hakkında azil suçlamalarını 78 oyla kabul ederek dosyayı Senatoya gönderdi. Senatonun 6 Kasım’daki kararı, Peña’nın istifa ederek ömür boyu senatörlük statüsü ve buna bağlı dokunulmazlık elde etmesi olasılığını ortadan kaldırdı. Savcılık ayrıca bankanın denetimi, çözümleme işlemi ve kamu fonlarının bankaya yatırılmasıyla ilgili incelemeler yürütüyor.
Mevduat ödemeleri ve soruşturma başlatıldı
Yetkililer, Ueno Bank müşterilerinin mevduatlarının iadesi için güvence mekanizmasını devreye alma planı açıkladı. İlk aşamada uygun mudilere ödeme yapılması, ardından müşteri hesaplarının başka bankalara aktarılması öngörülüyor. İlk ödeme grubunda, belirlenen düşük bakiye sınırının altında mevduatı bulunan, bankaya borcu olmayan ve başka bir yerel finans kuruluşunda hesabı olan müşteriler yer aldı.
Mevduat güvence sistemi, her müşteri için belirli bir üst sınıra kadar koruma sağlıyor. Kaynaklardaki bilgilere göre yasal üst sınır 75 aylık asgari ücrete, başka bir ifadeyle yaklaşık 228 milyon guaraniye denk geliyor. Yetkililer, güvence sınırının müşterilerin yaklaşık yüzde 97’sinin bakiyesini tamamen karşılayacağını bildirdi.
Bankanın mali durumu ve yöneticilerinin işlemleri hakkında adli inceleme açıldı. Yargı makamları altı üst düzey banka yöneticisinin tutuklu yargılanmasına, iki yöneticinin ise ev hapsine alınmasına karar verdi. Toplam 27 banka yetkilisi ve iş bağlantısı bulunan kişi hakkında güveni kötüye kullanma ve dolandırıcılığa teşebbüs suçlamalarıyla işlem yapıldığı bildirildi.
Pedro Alliana’nın önündeki mali ve siyasi gündem
Pedro Alliana’nın görevi devralmasıyla Paraguay’da anayasal geçiş tamamlandı. Alliana, devlet başkanlığı görevini Ağustos 2028’e kadar sürdürecek. Yeni yönetimin ilk sınavı, Ueno Bank müşterilerinin paralarına erişimini hızlandırmak, emekli ödemelerini güvenceye almak ve bankacılık sistemine duyulan güveni yeniden kurmak olacak.
Ueno Bank krizi, Paraguay’ın yatırımcılar nezdindeki görünümünü de etkiledi. Ülke tahvilleri ve para birimi guarani üzerinde baskı oluştuğuna ilişkin veriler paylaşılırken, piyasa aktörleri bankacılık çözümleme işleminin hızı ile yetkililerin kamuoyuna yapacağı açıklamaların mali riskleri belirleyeceğini vurguluyor.
Peña hakkındaki adli soruşturma ile Ueno Bank yöneticilerine yönelik dosyalar ayrı kanallardan ilerliyor. Banka müşterileri bakımından en acil başlık, garanti kapsamındaki tutarların ödenmesi ve güvence sınırını aşan mevduatların tasfiye sürecinde ne ölçüde karşılanacağı olarak öne çıkıyor.
Sıkça Sorulanlar
Santiago Peña neden görevden alındı?
Santiago Peña, Ueno Bank'ın sermaye yetersizliği nedeniyle müdahaleye alınmasının ardından oluşan kriz kapsamında çıkar çatışması, kamu ve emeklilik fonlarının yönetimi ile kurumsal denetime ilişkin iddialar üzerinden azledildi. Peña, usulsüzlük yaptığı iddialarını reddediyor.
Paraguay'ın yeni devlet başkanı kim oldu?
Paraguay Cumhurbaşkanı Yardımcısı Pedro Alliana, Santiago Peña'nın Senato tarafından görevden alınmasının ardından 6 Kasım 2026'da devlet başkanı olarak yemin etti. Alliana'nın görev süresi Ağustos 2028'e kadar devam edecek.
Ueno Bank müşterilerinin paralarına ne oldu?
Ueno Bank'a müdahale edilmesinin ardından yaklaşık 3 milyon müşteri hesaplarına, kartlarına ve para transferi hizmetlerine erişemedi. Yetkililer, mevduat güvence fonu aracılığıyla ödemeleri aşamalı başlattı ve hesapların başka kuruluşlara aktarılması için çalışma yürütüyor.
Santiago Peña'nın hukuki durumu nedir?
Santiago Peña, görevden alınmasının ardından bankacılık kriziyle bağlantılı soruşturma kapsamında ev hapsine alındı. Savcılık, bankanın denetimi, çözümleme işlemi ve kamu fonlarının yerleştirilmesine ilişkin incelemeler yürütüyor.