İsrail’de 27 Ekim’de yapılması planlanan genel seçimden bir gün önce, Başbakan Binyamin Netanyahu ile Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir arasında İran’a ilişkin askerî talimat yüzünden görüş ayrılığı yaşandığı öne sürüldü. Haberlere göre Zamir, içeriği kamuoyuna açıklanmayan talimatı uygulamaya geçirmeden önce güvenlik değerlendirmesi yapılmasını ve siyasi yönetimden imzalı hukuki yetki belgesi verilmesini talep etti. Netanyahu ile Savunma Bakanı Yisrael Katz, siyasi liderlik ve ordu arasında anlaşmazlık bulunduğu yönündeki haberleri reddetti.
İran talimatı tartışmanın merkezine yerleşti
İsrail basınında yer alan bilgilere göre askerî komuta kademesi, İran’la yeni bir çatışmaya dönüşme riski taşıyan bir adım konusunda çekince bildirdi. İddialarda, Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir’in yalnızca askerî sonuçları değil, operasyonun hukuki çerçevesini de sorguladığı belirtildi.
Zamir’in, talimatın icrasından önce ayrıntılı bir toplantı yapılmasını istediği aktarıldı. Genelkurmay Başkanı’nın ayrıca Başbakan Binyamin Netanyahu’dan yazılı ve imzalı bir yetkilendirme belgesi talep ettiği öne sürüldü. Talimatın hedefi, kapsamı ve hukuki niteliği hakkında kamuoyuna açıklanmış bağımsız ayrıntı bulunmuyor.
Güvenlik çevrelerine dayandırılan haberlerde, planlanan hamlenin İran tarafında yanlış değerlendirmeye neden olabileceği savunuldu. Aynı haberlerde, İran kaynaklı acil askerî müdahale gerektiren yeni bir gelişmenin tespit edilmediği iddiasına da yer verildi.
Palmachim Hava Üssü’ndeki görüşme gergindi
Netanyahu ile Zamir arasındaki görüş ayrılığının Palmachim Hava Üssü’nde yapılan toplantıya yansıdığı ileri sürüldü. Görüşmeye ilişkin bilgi veren iki kaynağın toplantıdaki atmosferi gergin olarak tanımladığı bildirildi.
Askerî kaynaklara dayandırılan anlatımlarda, Zamir’in seçimden önce İran’a saldırıyı zorunlu kılacak operasyonel bir işaret görmediği belirtildi. Zamir’in, gerekli görülmesi hâlinde İsrail ordusunun harekât düzenleyebileceğini ancak seçim takvimine bağlı bir askerî kararın uygun olmadığını düşündüğü öne sürüldü.
İran’a yönelik olası operasyonun seçim sürecinde siyasi avantaj sağlamak için gündeme getirildiği yönündeki değerlendirmeler ise doğrulanmış bir bulguya dayanmıyor. Siyasi kaynaklar, seçim hesabıyla hareket edildiği iddiasını yalanladı.
Netanyahu ve Katz anlaşmazlık iddiasını reddetti
Binyamin Netanyahu, Eyal Zamir ile İran konusunda karşı karşıya geldiği haberlerini reddetti. Netanyahu, aralarında kavga bulunmadığını söyledi ve söz konusu haberleri asılsız olarak nitelendirdi.
Savunma Bakanı Yisrael Katz da İran’a seçim öncesinde saldırı hazırlığı yapıldığı ve siyasi liderlikle ordu arasında görüş ayrılığı bulunduğu iddialarını kabul etmedi. Katz, İran’ın İsrail’e saldırması durumunda güçlü karşılık verileceğini söyledi.
Netanyahu, İran’ın veya İran’a bağlı silahlı grupların seçim öncesinde oylamayı aksatacak saldırı düzenleyebileceği uyarısını da yineledi. Başbakan, İsrail ordusunun savunma ve saldırı için hazır olduğunu belirtti. İsrail ordusu tarafından Zamir’in talimatı reddettiği iddiasını doğrulayan ya da yalanlayan ayrıntılı bir açıklama yapılmadı.
Seçim yarışı İran tartışmasını büyüttü
İddialar, 120 üyeli İsrail parlamentosu için yapılacak seçim öncesinde gündeme geldi. Hükümet kurmak için en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor. Seçim öncesi anketlerden birinde Netanyahu’nun mevcut koalisyon ortaklarının 50 sandalyede kalacağı tahmin edildi; anketler kesin sonuç niteliği taşımıyor.
Netanyahu’nun seçimdeki rakiplerinden eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot, Eyal Zamir’e destek verdi. Eisenkot’un tutumu, İran başlığındaki tartışmayı askerî değerlendirmelerin yanı sıra seçim kampanyasının konusu hâline getirdi.
ABD Başkanı Donald Trump da seçim öncesinde Netanyahu’ya açık destek verdi ve İsrailli seçmenlere Netanyahu lehine oy kullanma çağrısı yaptı. Amerikan yönetiminde bazı danışmanların ise İsrail seçimlerine doğrudan müdahil olma görüntüsüne karşı çıktığı ileri sürüldü.
İsrail’de seçim gündeminde İran politikası dışında Gazze savaşı, güvenlik yaklaşımı, yargı düzenlemeleri ve ultra-Ortodoks Yahudilere tanınan askerlik muafiyetleri de yer alıyor. İran talimatına ilişkin iddialar, seçim sonucundan bağımsız olarak siyasi yönetim ile askerî komuta arasındaki yetki ve karar alma sınırlarına yönelik tartışmayı derinleştirdi.
Taraflardan yeni açıklama bekleniyor
İran’a ilişkin talimatın tam içeriğinin açıklanmaması, haberlerdeki iddiaların bağımsız biçimde doğrulanmasını zorlaştırıyor. Netanyahu ve Katz’ın açık retlerine karşılık, askerî kaynaklara dayandırılan haberler Zamir’in hukuki ve operasyonel güvence aradığını savunuyor.
Seçim günü yaklaşırken, İsrail hükümeti veya ordu tarafından talimatın niteliğine dair ayrıntılı açıklama yapılması hâlinde tartışmanın seyri netleşebilir. Mevcut bilgiler, olası askerî kararın zamanlaması ve hukuki yetkisi konusunda ciddi görüş ayrılığı iddiası bulunduğunu, ancak tarafların olayın yaşandığı konusunda uzlaşmadığını gösteriyor.
Sıkça Sorulanlar
Netanyahu ile Eyal Zamir arasında hangi konuda anlaşmazlık yaşandığı öne sürüldü?
İddialara göre Binyamin Netanyahu ile Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, İran’a yönelik içeriği açıklanmayan askerî talimat konusunda görüş ayrılığı yaşadı. Zamir’in talimatın uygulanmasından önce güvenlik ve hukuk değerlendirmesi istediği bildirildi.
Eyal Zamir’in yazılı onay istediği iddiası neyi kapsıyor?
Eyal Zamir’in, olası operasyonun hukuki dayanağını gösteren siyasi yönetim imzalı belge talep ettiği öne sürüldü. Talimatın ayrıntıları kamuoyuna açıklanmadı.
Netanyahu İran talimatı iddiasına nasıl yanıt verdi?
Binyamin Netanyahu, Eyal Zamir ile İran konusunda kavga veya kriz yaşadığı yönündeki haberleri reddetti. Savunma Bakanı Yisrael Katz da siyasi liderlik ile ordu arasında anlaşmazlık olduğu iddiasını asılsız buldu.
İran tartışması İsrail seçimleriyle neden ilişkilendirildi?
Haberlerde bazı askerî ve siyasi kaynakların, İran’a yönelik olası adımın 27 Ekim seçiminden hemen önce gündeme gelmesinden kaygı duyduğu aktarıldı. Seçim avantajı sağlama iddiası ise Netanyahu tarafından kabul edilmedi ve doğrulanmış bulgu olarak sunulmadı.