Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, 25 Ekim’de yapılan cumhurbaşkanlığı seçimi ikinci turunda Senatör Flávio Bolsonaro’yu geride bırakarak dördüncü kez devlet başkanı seçildi. Seçim otoritesinin açıkladığı sonuçlara göre Lula geçerli oyların yüzde 51,76’sını, Bolsonaro yüzde 48,24’ünü aldı. Lula’nın farkı 4 milyondan fazla oya ulaştı.
Flávio Bolsonaro, sonuçların açıklanmasının ardından sonucun “açıklanamaz” olduğunu savundu ve seçimin iptal edilmesini istedi. Bolsonaro’nun açıklaması, seçim günü oy verme saatlerinin uzatılmasına ilişkin tartışmaları yeniden öne çıkardı. Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi Lula’nın seçildiğini ilan ederken, Bolsonaro cephesinin itirazlarını hangi hukuki adımlarla sürdüreceği henüz netleşmedi.
Lula, 4 Ekim’deki ilk turda Flávio Bolsonaro’nun yaklaşık 2,2 milyon oy gerisinde kalmıştı. İkinci tur sonucu, Brezilya’nın 1980’lerde demokrasiye dönüşünden bu yana ilk turu ikinci bitirip ikinci turu kazanan ilk cumhurbaşkanı adayı olarak Lula’yı siyasi tarihe geçirdi. Lula’nın yeni dönemi 5 Ocak 2027’de başlayacak.
Lula ilk turdaki farkı ikinci turda kapattı
80 yaşındaki Lula, siyasal yaşamına sendika lideri olarak başladığı São Bernardo do Campo’da sandığa gitti. Lula, son günlerde ülke genelindeki destek gösterilerinin siyasi partilerden bağımsız biçimde geliştiğini söyledi ve seçmenlere teşekkür etti.
45 yaşındaki Flávio Bolsonaro ise Rio de Janeiro’da bir okulda oy kullandı. Flávio Bolsonaro, güvenlik ve hayat pahalılığı eleştirilerini kampanyasının merkezine koyarak Brezilya’nın yön değiştirmesi gerektiğini savundu. Flávio Bolsonaro, eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun en büyük oğlu olarak seçime girdi.
Oy sayımının ilk bölümünde Flávio Bolsonaro önde görünse de, kuzeydoğu eyaletlerinden gelen sonuçlarla Lula üstünlüğü aldı ve farkı açtı. Lula, ilk turda Bolsonaro’nun güçlü olduğu güneydoğu, orta-batı ve güney bölgelerindeki kaybını; kuzeydoğu ve Amazon Havzası’nı kapsayan kuzey bölgesindeki desteğiyle dengeledi.
Oy verme süresi ulaşım ve hava koşullarıyla uzatıldı
Yaklaşık 160 milyon kayıtlı seçmenin bulunduğu Brezilya’da ilk turda 33 milyondan fazla kişi oy kullanmadı. Zorunlu oy uygulamasına rağmen ilk turdaki yüksek katılmama oranı, ikinci tur kampanyalarının kararsızlar ile sandığa gitmeyen seçmenler üzerinde yoğunlaşmasına neden oldu.
İkinci turda sandıkların Brasília saatine göre 17.00’de kapanması planlanıyordu. Ancak bazı kentlerde otobüs seferleriyle ilgili aksaklıklar ve ülkenin güneyindeki şiddetli yağışlar nedeniyle iki adayın kampanyaları ayrı ayrı ek süre istedi. Yüksek Mahkeme yargıcı Cristiano Zanin’in kararıyla oy verme işlemi iki saat uzatıldı.
Karar, bazı sandıkların kapanmasının ardından verildiği için uygulamada belirsizlik yarattı. Elektronik oy sisteminde sayım, ek süre tamamlandıktan sonra hızla sürdü ve seçim otoritesi aynı gece Lula’nın matematiksel olarak seçildiğini duyurdu. Bolsonaro’nun iptal çağrısı, uzatma kararının seçim sonuçları üzerindeki etkisine dair siyasi tartışmayı sürdürdü.
Brezilya’da okuryazar 18-70 yaş arasındaki yurttaşlar için oy kullanmak zorunlu. Mazeretsiz seçmenler küçük bir para cezasıyla karşılaşıyor; art arda üç seçimde mazeretsiz oy kullanmama ise vergi kimliği, kamu bankalarından kredi ve pasaport işlemlerinde kısıtlamalara neden olabiliyor. Seçmenler sandığa giderek boş veya geçersiz oy da kullanabiliyor.
Güvenlik, geçim maliyeti ve kurumlar tartışıldı
Seçim kampanyasında güvenlik, enflasyon ve temel tüketim maliyetleri belirgin başlıklar arasında yer aldı. Flávio Bolsonaro, suçla mücadelede daha sert cezalar ve El Salvador’daki uygulamalardan esinlenen büyük cezaevi projeleri vadetti. Bolsonaro destekçileri, yüksek vergiler ve alım gücündeki gerileme eleştirilerini sıkça dile getirdi.
Lula ise sosyal politikalar, küçük işletmelere borç yapılandırması ve hafta sonlarında ücretsiz toplu taşıma gibi vaatlerle destek aradı. Lula destekçileri, yoksullukla mücadele, eğitim fırsatları ve sosyal hakları seçim tercihlerinin başlıca gerekçeleri arasında gösterdi.
Yargı ve demokratik kurumların geleceği de kampanyanın ana tartışmalarından biri oldu. Flávio Bolsonaro, seçilmesi halinde babası Jair Bolsonaro için af girişiminde bulunacağını açıkladı ve yargı sisteminde değişiklik vaat etti. Lula cephesi, Bolsonaro ailesinin yeniden iktidara gelmesinin demokratik kurumlar üzerinde baskı oluşturabileceği görüşünü savundu.
Lula dördüncü döneminde muhafazakâr Kongreyle çalışacak
Brezilya, Latin Amerika’nın en kalabalık ülkesi ve en büyük ekonomisi olduğu için seçim sonucu bölgesel dengeler bakımından da önem taşıyor. Lula’nın zaferi, Brezilya’nın sosyal politika, iklim ve bölgesel işbirliği başlıklarında mevcut çizgisini sürdürmesi anlamına geliyor. Meksika, Şili, Ekvador, Uruguay, Bolivya, Paraguay ve Küba liderleri Lula’yı seçim zaferi nedeniyle tebrik etti.
Amazon Ormanları’nın korunması, iklim politikaları ve doğal kaynakların kullanımı adayların ayrıştığı alanlar arasında bulundu. ABD-Brezilya ilişkileri ile nadir toprak elementleri gibi stratejik kaynaklara ilişkin ekonomik işbirliği de kampanya boyunca gündeme geldi.
Lula’nın önündeki temel iç siyasi engel, yasama seçimlerinde güç kazanan sağ ve merkez sağ bloklar olacak. Bolsonaro’nun Liberal Partisi ile müttefiklerinin Temsilciler Meclisi ve Senatoda geniş bir ağırlığa ulaşması bekleniyor. Lula, sosyal programlar ve ekonomik düzenlemeler için Kongrede uzlaşma aramak zorunda kalacak.
Yüksek faiz oranları, kamu borcu ve hane halkı borçluluğu da yeni dönemin ekonomik gündeminde yer alacak. Lula’nın güvenlik politikalarında sonuç alma, mali disiplini koruma ve kutuplaşmış seçmen tabanını bir arada tutma kapasitesi, dördüncü döneminin yönünü belirleyecek.
Sıkça Sorulanlar
Lula da Silva Brezilya seçiminde yüzde kaç oy aldı?
Luiz Inácio Lula da Silva, 25 Ekim 2026’daki cumhurbaşkanlığı seçimi ikinci turunda geçerli oyların yüzde 51,76’sını aldı. Rakibi Flávio Bolsonaro yüzde 48,24 oyda kaldı.
Flávio Bolsonaro seçim sonucunu kabul etti mi?
Flávio Bolsonaro, seçim sonucunun açıklanmasının ardından sonucun iptal edilmesini istedi. Seçim otoritesi Lula’nın zaferini ilan ederken, Bolsonaro cephesinin hukuki itirazlarının kapsamı netleşmedi.
Brezilya’da oy verme süresi neden uzatıldı?
Bazı kentlerdeki ulaşım aksaklıkları ve güney bölgelerindeki şiddetli yağışlar nedeniyle iki adayın kampanyası ek süre talep etti. Yüksek Mahkeme yargıcı Cristiano Zanin, oy verme işlemini iki saat uzattı.
Lula’nın dördüncü dönemi ne zaman başlayacak?
Luiz Inácio Lula da Silva’nın dördüncü cumhurbaşkanlığı dönemi 5 Ocak 2027’de başlayacak. Lula, yeni dönemde sağ ve merkez sağın ağırlıkta olduğu Kongreyle çalışacak.