İngiltere hükümeti, süresiz oturum statüsü için kuralları sıkılaştıran yeni "kazanılmış yerleşim" modelini açıkladı. Düzenleme, yabancı çalışanların büyük bölümü için süresiz oturuma başvuru süresini beş yıldan 10 yıla çıkarıyor. Sosyal bakım sektöründe çalışan ve belirli koşulları karşılayan göçmenler ise ilk taslaktaki daha uzun bekleme planından çıkarılarak beş yıllık başvuru hakkını korudu.
Süresiz oturum, İngiltere’de kalıcı olarak yaşama, çalışma ve eğitim görme hakkı sağlıyor. Uygun koşulları taşıyan kişiler sosyal yardım sisteminden yararlanabiliyor ve daha sonra İngiliz vatandaşlığı için başvuruda bulunabiliyor. Hükümet, yeni modelin 2027’de devreye girmesini öngörüyor.
Standart süresiz oturum süresi 10 yıla çıkarıldı
Yeni çerçevede, yıllık geliri yaklaşık 50 bin sterlinin altında kalan ve istisna kapsamına girmeyen yabancı çalışanlar süresiz oturum için 10 yıl bekleyecek. Hükümet, statünün yalnızca ülkede belirli süre bulunmaya bağlı otomatik bir hak olmadığını; kişinin katkısı, uyumu ve kurallara riayetinin dikkate alınacağını bildirdi.
Başvuru sahipleri için ek koşullar da getirildi. Sabıka kaydı bulunmaması, iyi düzeyde İngilizce bilmek, kamu kurumlarına borçlu olmamak ve en az üç yıl düzenli ulusal sigorta primi ödeme geçmişine sahip olmak şartları aranacak. Göç kurallarını ihlal eden veya belirli sosyal yardımlardan yararlanan kişiler için bekleme süresi en az 20 yıla uzayabilecek.
Düzenleme, İngiltere’de mevcut vizeyle yaşayan bazı kişileri de kapsayacak. Bu nedenle, ülkeye beş yıllık süresiz oturum beklentisiyle gelen binlerce düşük ve orta gelirli çalışan, yeni şartlar altında başvuru için daha uzun süre bekleyecek.
Bakım çalışanları için beş yıllık yol korundu
Sosyal bakım çalışanları için getirilen istisna, hükümetin açıkladığı paketin en önemli değişikliği oldu. Mayıs 2025’ten önce İngiltere’ye gelen, vize koşullarına uyan ve yılda en az 25 bin sterlin kazanan bakım çalışanları, süresiz oturuma beş yıl sonunda başvurabilecek.
İlk plan, düşük ücretli bakım çalışanlarının 10 ila 15 yıl beklemesini öngörüyordu. Sendikaların, sektör temsilcilerinin ve iktidar partisi içindeki bazı milletvekillerinin itirazları sonrasında hükümet geri adım attı. Bakım sektöründe yabancı çalışanların geniş yer tutması ve mevcut personel açığı, istisnanın gerekçeleri arasında gösterildi.
Vize koşullarını yerine getiremeyen ancak Mayıs 2025’ten önce gelen bakım çalışanları için de yeni bir beş yıllık vizeye başvurma seçeneği sunulacak. Hükümet, söz konusu düzenlemeyle bakım hizmetlerinde deneyimli çalışan kaybını sınırlandırmayı amaçlıyor.
Yüksek gelirlilere ve kamu çalışanlarına erken başvuru
Yeni sistem, gelir ve mesleğe göre daha kısa başvuru yolları da içeriyor. Yıllık geliri 50 bin 271 sterlinin üzerinde olan kişiler, başvurudan önceki beş yılın üçünde bu gelir düzeyini korumaları halinde beş yılda süresiz oturuma başvurabilecek.
Doktorlar, hemşireler, öğretmenler ile sağlık ve eğitim alanındaki bazı nitelikli kamu çalışanları için de beş yıllık yol devam edecek. Yıllık geliri 125 bin sterlinin üzerinde olan en yüksek vergi dilimindeki kişiler ile küresel yetenek ve yenilikçi girişimci vizesi sahipleri ise üç yıl sonunda başvuru yapabilecek.
Hükümet, farklı sürelerin ekonomik katkıyı teşvik edeceğini savunuyor. Muhalefet partileri, göçmen hakları örgütleri ve bazı hukuk çevreleri ise ülkede yasal olarak bulunan kişilere geriye dönük daha ağır şartlar getirilmesinin belirsizlik yaratacağını belirtiyor.
Küçük tekneyle gelenler 30 yıla kadar bekleyecek
Mülteciler için de ülkeye giriş yoluna ve çalışma durumuna göre ayrı kurallar getirildi. Hükümetin güvenli ve yasal kabul programlarıyla İngiltere’ye gelen mülteciler, beş yıl sonra süresiz oturum için başvurabilecek.
Diğer sığınmacılar için daha uzun süreler uygulanacak. Çalışan veya eğitim gören mülteciler için bekleme süresi 10 yıla, çalışmayan ya da eğitim almayanlar için 20 yıla çıkabilecek. Küçük tekneyle Manş Denizi’ni geçerek veya başka düzensiz yollarla ülkeye gelenler ise çalışıyor ya da eğitim görüyorlarsa 20 yıl, bu koşulları taşımıyorlarsa 30 yıl bekleyecek.
Mülteci kuruluşları, uzun bekleme sürelerinin insanların kalıcı hayat kurmasını ve topluma katılımını zorlaştıracağını savunuyor. Hükümet ise düzensiz girişleri caydırmayı ve yasal yolları öne çıkarmayı hedeflediğini bildiriyor.
Hükümet milyarlarca sterlin tasarruf bekliyor
İngiltere İçişleri Bakanlığı, yeni kuralların 2026-2030 döneminde süresiz oturuma daha geç erişecek kişi sayısını yaklaşık 517 bine çıkaracağını hesaplıyor. İlk taslakta gecikmeden etkilenmesi beklenen kişi sayısı yaklaşık 799 bindi; bakım çalışanlarına tanınan istisna bu sayıyı düşürdü.
Hükümet, daha uzun bekleme sürelerinin sosyal yardım harcamalarında milyarlarca sterlinlik düşüş sağlayacağını öngörüyor. Ancak düzenlemenin ayrıntılı mali etki analizi henüz yayımlanmadı. Muhalefet, bakım çalışanlarına yönelik istisnanın kamu maliyesine yüksek yük getireceğini ileri sürerken, hükümet diğer sektörlerdeki uzun bekleme sürelerinin tasarruf sağlamaya devam edeceğini belirtiyor.
Yeni kuralların uygulanması için parlamentoda ayrı bir yasa oylaması gerekmeyebileceği, göç kurallarında yapılacak değişiklikle yürürlüğe konulabileceği bildirildi. Uygulama takvimi ve ayrıntılı ikincil düzenlemeler, hükümetin sonraki açıklamalarıyla netleşecek.
Sıkça Sorulanlar
İngiltere'de süresiz oturum için standart bekleme süresi kaç yıl olacak?
Yeni plan uyarınca, istisna kapsamına girmeyen yabancı çalışanların çoğu İngiltere'de süresiz oturum için beş yıl yerine 10 yıl bekleyecek. Kuralların 2027'de yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Bakım çalışanları yeni süresiz oturum kurallarından muaf mı?
Mayıs 2025'ten önce İngiltere'ye gelen, vize koşullarını yerine getiren ve yılda en az 25 bin sterlin kazanan bakım çalışanları beş yıl sonunda süresiz oturuma başvurabilecek. Bu gruba ilk taslaktaki uzun bekleme süresi uygulanmayacak.
Yüksek gelirliler İngiltere'de ne zaman süresiz oturuma başvurabilecek?
Yıllık geliri 50 bin 271 sterlinin üzerinde olanlar ve belirli sağlık-eğitim çalışanları beş yılda başvuru yapabilecek. Geliri 125 bin sterlinin üzerindeki kişiler ile bazı yüksek nitelikli vize sahipleri için süre üç yıl olacak.
Küçük tekneyle İngiltere'ye gelen mülteciler ne kadar bekleyecek?
Küçük tekneyle veya başka düzensiz yöntemlerle İngiltere'ye gelen mülteciler, çalışıyor ya da eğitim görüyorlarsa 20 yıl bekleyecek. Çalışmayan veya eğitim almayan kişiler için süre 30 yıla kadar çıkabilecek.
Yeni süresiz oturum kuralları İngiltere'de zaten bulunanları etkiler mi?
Evet. Yeni çerçeve, İngiltere'de halen vizeyle yaşayan bazı kişilere de uygulanacak. İstisna dışında kalan düşük ve orta gelirli çalışanlar, daha önce beklediklerinden uzun süre beklemek zorunda kalabilecek.