İngiltere dizel anlaşmasına destek vermedi
İngiltere Savunma Bakanı Wes Streeting, ABD Başkanı Donald Trump’ın Rusya’dan milyonlarca ton dizel satın alınmasını öngören anlaşmasına Londra’nın destek vermediğini açıkladı. Streeting, Rusya-Ukrayna savaşını kısaltmak ve Ukrayna’nın bağımsızlığını korumak için ABD ile diğer müttefiklerin Moskova üzerindeki baskıyı artırması gerektiğini söyledi.
Rus dizelinin ABD’ye ve küresel piyasalara sevkiyatı, Amerikan iç piyasasında yükselen yakıt fiyatlarını düşürme amacı taşıyor. Yakıt arzı, ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışmanın küresel tedarik hatlarında yarattığı aksama ve Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle son aylarda baskı altında kaldı.
Volodimir Zelenskiy, dizel alımının Rusya’ya yeni askerî ekipman temininde kullanılabilecek gelir sağlayacağını savundu. Ukrayna lideri, anlaşmanın savaşı uzatabileceği uyarısında bulundu. İngiltere ise Rusya’ya karşı yaptırımları sürdürme ve Rus savaş makinesinin kaynaklarını sınırlama taahhüdünü yineledi.
Washington ile Kiev arasında uzlaşma arayışı
Streeting, Washington ile Kiev arasında daha önce de kamuoyuna yansıyan anlaşmazlıklar yaşandığını, İngiltere’nin görevini iki müttefiki yeniden yakınlaştırmak olarak gördüğünü belirtti. İngiliz hükümeti, Ukrayna’ya verilen ABD desteğinin yalnızca siyasi açıklamalarla değerlendirilmemesi gerektiğini; silah tedariki, hava savunma alımları, istihbarat paylaşımı ve diplomatik girişimlerin sürdüğünü vurguladı.
Donald Trump, Zelenskiy’nin anlaşmaya yönelik eleştirilerinin ardından Ukrayna’nın savaşı bitirecek bir anlaşma yapabilecek yeni bir lidere ihtiyaç duyduğunu söyledi. Streeting, Ukrayna’nın liderini seçmenin Ukrayna halkına ait olduğunu belirterek Zelenskiy’ye destek verdi.
İngiltere Başbakanı Andy Burnham da Zelenskiy ile yaptığı telefon görüşmesinde Ukrayna ile tam dayanışma içinde olduklarını bildirdi. Burnham’ın Ukrayna lideriyle önümüzdeki günlerde yüz yüze görüşmesi planlanıyor.
Yakıt fiyatları ve seçim baskısı öne çıktı
Streeting, Trump yönetiminin dizel anlaşmasına yönelmesinde kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesindeki hayat pahalılığı ve enerji fiyatı baskısının etkili olduğunu söyledi. ABD’de Kongre’nin kontrolünü belirleyecek seçimler yaklaşırken, yüksek yakıt fiyatları seçmenlerin gündemindeki başlıklardan biri olmaya devam ediyor.
İngiliz Savunma Bakanı, ekonomik baskının birçok hükümeti etkilediğini kabul etmekle birlikte, Rusya’dan yakıt alımının müttefiklerin ortak tutumuna zarar vermemesi gerektiğini dile getirdi. Londra’nın yaklaşımı, Ukrayna’nın destekçileri arasında azami birlik sağlamak ve Kremlin’e Batı’nın kararlılığının zayıflamadığı mesajını vermek üzerine kurulu.
ABD yönetimi, geçen ay Rusya’nın petrol ve doğalgaz gelirlerini hedef alan geniş kapsamlı yaptırım düzenlemesini imzalamıştı. Rus dizeli için getirilen geçici kolaylık, yaptırım politikasıyla yakıt fiyatlarını düşürme hedefi arasındaki gerilimi artırdı.
Zelenskiy’e yönelik çağrı ve İngiliz desteği
Trump’ın Zelenskiy’nin değiştirilmesi gerektiğine ilişkin sözleri, İngiltere’de de eleştiri aldı. Muhalefet temsilcileri, Ukrayna’nın siyasi geleceğine Ukraynalıların karar vereceğini ve Rusya’nın saldırgan taraf olduğunu vurguladı.
Ukrayna’da seçimler, 2022’de başlayan savaşın ardından ilan edilen sıkıyönetim nedeniyle askıya alınmış durumda. Streeting, Zelenskiy’nin savaş dönemindeki liderliğine övgüde bulunurken, Ukrayna’nın demokratik tercihlerinin dış baskıyla belirlenemeyeceği görüşünü paylaştı.
Londra, Washington ile görüş ayrılığına rağmen ABD’nin Ukrayna’ya sağladığı askerî ve diplomatik desteğin önemini koruduğunu değerlendiriyor. İngiliz yönetimi, anlaşmazlığın Ukrayna’ya destek veren ülkeler arasındaki koordinasyonu kalıcı biçimde zedelememesi için temaslarını artırmayı hedefliyor.
Yaptırımlar ile savunma harcamaları gündemde
Streeting, Rusya ile doğrudan çatışma aramadıklarını ancak NATO’ya yönelik olası bir Rus saldırısı ihtimalini dikkate alarak savunma planlaması yaptıklarını söyledi. İngiltere’nin caydırıcılık için askerî kapasitesini güçlendirmesi gerektiğini belirten Streeting, savunma harcamalarındaki artışın finansmanının da açıklanması gerektiğini ifade etti.
İngiliz hükümeti, yaklaşan bütçede Savunma Yatırım Planı için 4,7 milyar sterlinlik finansman açığını kapatmayı planlıyor. Hükümetin gelecek harcama incelemesinde savunma harcamalarını 2035’e kadar millî gelirin yüzde 3,5’ine çıkaracak bir yol haritası sunması bekleniyor.
Londra’nın dizel anlaşmasına itirazı, yalnızca enerji ticareti başlığını değil, Ukrayna savaşı, yaptırımlar, NATO güvenliği ve Batılı müttefikler arasındaki siyasi uyumu da gündeme taşıdı. İngiltere, ekonomik baskı araçları ile Ukrayna’ya askerî desteğin birlikte sürdürülmesini savunuyor.
Sıkça Sorulanlar
İngiltere Rus dizeli anlaşmasına neden karşı çıkıyor?
İngiltere, Rusya'dan dizel alımının Moskova'ya Ukrayna savaşını finanse etmek için ek gelir sağlayabileceğini değerlendiriyor. Londra, Rusya üzerindeki ekonomik baskının artırılmasını savunuyor.
Rus dizeli anlaşması neyi kapsıyor?
Anlaşma, Rusya'nın ABD'ye ve küresel piyasalara milyonlarca ton dizel sevk etmesini öngörüyor. ABD yönetimi, yüksek yakıt fiyatlarını düşürmeyi hedefliyor.
İngiltere Washington ile Kiev arasındaki gerilim için ne yapacak?
Savunma Bakanı Wes Streeting, İngiltere'nin ABD ile Ukrayna'yı yeniden yakınlaştırmak için arabuluculuk yapacağını söyledi. İngiliz hükümeti, müttefikler arasında Ukrayna'ya destek konusunda birlik istiyor.
Donald Trump Zelenskiy hakkında ne söyledi?
Donald Trump, Volodimir Zelenskiy'nin Rusya ile savaşı bitirecek bir anlaşma yapamadığını savunarak Ukrayna'nın yeni bir lidere ihtiyaç duyduğunu söyledi. İngiltere, Ukrayna liderini seçme hakkının Ukrayna halkına ait olduğunu belirtti.