ABD Temsilciler Meclisindeki Cumhuriyetçi üyeler, Başkan Donald Trump yönetiminin Rusya’dan dizel tedarikine izin veren düzenlemesine karşı yasama girişimi başlattı. Pennsylvania Temsilcisi Brian Fitzpatrick, Rus petrolü ve dizeli alımını engellemeyi hedefleyen iki partili bir yasa tasarısını Meclis gündemine taşımayı planlıyor. Girişim, Rusya’dan ABD ve uluslararası piyasalara yapılacağı açıklanan dizel sevkiyatlarının ardından geldi.
Trump yönetimi, yüksek yakıt fiyatlarını sınırlama amacıyla Rus dizeline yönelik kısıtlamaları geçici olarak gevşetmişti. Açıklanan ilk sevkiyat planı, derhal 300 bin ton dizel gönderilmesini; kasım ayında 500 bin tonluk ek arzı ve sonraki dönemde daha yüksek hacimli teslimatları içeriyor. İlk iki aşamadaki 800 bin tonluk miktar, yaklaşık 6 milyon varile karşılık geliyor.
Cumhuriyetçiler Rus petrolü alımını yasaklamak istiyor
Fitzpatrick, hazırladığı tasarıya eski Başkan Ronald Reagan’a atıfla “Barış İçin Güç Yasası” adını vermeyi planlıyor. Tasarının hedefi, ABD’nin Rus petrolü ve Rusya kaynaklı petrol ürünleri satın almasını yasayla engellemek. Fitzpatrick, düzenlemenin iki partiden destek bulacağını ve Temsilciler Meclisi genel kurulunda oylamaya sunulacağını söyledi.
Nebraska Temsilcisi Don Bacon, tasarıya ilk destek veren Cumhuriyetçiler arasında yer aldı. Bacon, Rusya’dan dizel ithalatına izin verilmesini başkanlık açısından ciddi bir yanlış adım olarak nitelendirdi. Alaska Senatörü Dan Sullivan ile Michigan’da Senato adaylığı yürüten eski Temsilciler Meclisi üyesi Mike Rogers da anlaşmaya itiraz eden isimler arasında gösterildi.
Fitzpatrick, Meclis yönetiminin tasarıyı gündeme almaması durumunda tahliye dilekçesi yöntemini kullanmayı planlıyor. Tahliye dilekçesinin genel kurul oylamasını zorlayabilmesi için 218 üyenin imzası gerekiyor. Yöntem, Meclis liderliğinin tasarıyı komitede bekletmesi halinde üyelerin doğrudan oylama talep etmesine olanak tanıyor.
Dizel sevkiyatının fiyatlara etkisi tartışılıyor
Trump, Rusya’dan gelecek dizelin iç piyasadaki arzı artırarak yakıt fiyatlarını düşüreceğini savundu. Enerji piyasalarında ilk tepki, ABD dizel göstergelerinden biri kabul edilen ısıtma yağı vadeli işlemlerinde düşüş olarak görüldü. Ulusal ortalama dizel fiyatı ise eylül ayındaki rekor seviyenin altında kalmasına rağmen önceki yılın aynı döneminin belirgin biçimde üzerindeydi.
Buna karşılık enerji uzmanları, Rusya’nın dizel ihraç kapasitesinden çok rafineri üretimindeki sorunlara işaret ediyor. Ukrayna’nın uzun menzilli insansız hava araçlarıyla düzenlediği saldırılar nedeniyle Rus rafinerilerinin bakım, onarım ve ekipman eksikliği yaşadığı bildiriliyor. Bazı değerlendirmeler, Rus rafinerilerinin kapasitesinin yaklaşık yüzde 60’ıyla çalıştığını öne sürüyor.
Sevkiyat miktarının ABD talebi karşısındaki ağırlığı da tartışma konusu oldu. İlk iki aylık teslimatı kapsayan 800 bin tonluk hacmin, ABD’nin günlük dizel tüketimiyle kıyaslandığında yaklaşık bir buçuk günlük talebe denk geldiği hesaplanıyor. Söz konusu hesap, anlaşmanın fiyatlar üzerindeki kalıcı etkisinin sınırlı kalabileceği görüşünü güçlendiriyor.
Zelenskiy saldırıları sürdürme kararı aldı
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, yaptırım kolaylığının Rusya’ya savaşını sürdürmesi için ekonomik kaynak sağlayabileceği uyarısında bulundu. Zelenskiy, Ukrayna’nın Rus enerji tesisleri ve yakıt rafinerilerine yönelik saldırılarını devam ettireceğini açıkladı. Ukraynalı yetkililer, rafinerilerin Rus ordusunun yakıt tedariki bakımından önem taşıdığını vurguluyor.
Donald Trump ise Zelenskiy’nin Rus rafinerilerine yönelik saldırıları sürdürmesini eleştirdi. Trump, Ukrayna’nın savaşı daha önce sona erdirebileceğini savunarak Ukrayna’da anlaşma yapabilecek yeni bir lidere ihtiyaç bulunduğunu söyledi. Açıklamalar, Washington ile Kiev arasındaki siyasi gerilimi artırdı.
ABD’nin Ukrayna ile istihbarat paylaşımını, rafineri saldırılarının durdurulmasına bağlayabileceğine ilişkin haberler de gündeme geldi. Görüşmelerde Amerikan tarafının Ukraynalı yetkililere söz konusu saldırılar sona ermezse istihbarat işbirliğinin askıya alınabileceği mesajını verdiği bildirildi. Washington’dan konuya ilişkin ayrıntılı resmi açıklama gelmedi.
Yasa girişimi Trump’ın enerji politikasını sınayacak
Fitzpatrick’in girişimi, Trump yönetiminin dizel arzını artırma politikası ile Kongre’deki Rusya karşıtı çizgi arasındaki ayrışmayı görünür hale getirdi. Tasarının yasalaşması için Temsilciler Meclisi ve Senato’dan geçmesi, ardından Trump’ın imzasını alması gerekiyor. Başkanın veto etmesi halinde Kongre’nin vetoyu aşacak çoğunluğu bulması gerekecek.
Kongre’deki destek düzeyi, tahliye dilekçesi için toplanacak imzalarla daha netleşecek. Tasarı oylamaya ulaşırsa milletvekilleri yalnızca yakıt fiyatları politikasını değil, Rusya’ya enerji ödemelerinin Ukrayna savaşına etkisini de değerlendirecek. Rus dizel sevkiyatlarının takvimi ve rafineri koşulları ise anlaşmanın fiili hacmini belirleyecek temel unsurlar arasında bulunuyor.
Sıkça Sorulanlar
ABD Temsilciler Meclisindeki Rus dizeli tasarısının amacı nedir?
Brian Fitzpatrick'in hazırladığı iki partili tasarı, ABD'nin Rus petrolü ve Rusya kaynaklı petrol ürünleri satın almasını yasaklamayı amaçlıyor. Tasarı, Rus dizeline yönelik yaptırım kolaylığını yasayla engellemeyi hedefliyor.
Rusya'nın ABD ve dünya piyasalarına göndereceği dizel miktarı ne kadar?
Açıklanan plana göre Rusya'nın ilk aşamada 300 bin ton, kasım ayında ise 500 bin ton dizel göndermesi öngörülüyor. İlk iki aşamadaki toplam 800 bin ton, yaklaşık 6 milyon varile denk geliyor.
Tahliye dilekçesi yöntemi nasıl çalışır?
ABD Temsilciler Meclisinde tahliye dilekçesi, Meclis yönetiminin gündeme almadığı bir tasarı için genel kurul oylaması zorlamaya yarar. Dilekçenin başarıya ulaşması için 218 üyenin imzası gerekir.
Ukrayna Rus rafinerilerine yönelik saldırıları sürdürecek mi?
Volodimir Zelenskiy, Ukrayna'nın Rus yakıt ve enerji tesislerine yönelik saldırılarını sürdüreceğini açıkladı. Ukrayna yönetimi, rafinerilerin Rus ordusunun yakıt tedarikinde önemli rol oynadığını savunuyor.
Rus dizel sevkiyatı ABD yakıt fiyatlarını ne ölçüde etkileyebilir?
İlk iki aşamada açıklanan 800 bin tonluk dizel hacmi, ABD'nin yaklaşık bir buçuk günlük dizel talebine denk geliyor. Enerji uzmanları, hacmin sınırlı olması ve Rus rafinerilerindeki üretim sorunları nedeniyle kalıcı fiyat etkisinin belirsiz olduğunu değerlendiriyor.