Güney Afrika’da Afrika Ulusal Kongresi (ANC), 4 Kasım 2026’daki yerel seçimlerde yüzde 30,76 oy alarak yerel seçim tarihindeki en düşük sonucuna ulaştı. Kesin sonuçların açıklanmasıyla birlikte ülke genelinde en çok oy alan parti olmayı sürdürmesine rağmen ANC’nin büyükşehirlerdeki etkisi belirgin biçimde azaldı. Birçok belediyede hiçbir parti yüzde 50 eşiğini geçemediği için yönetimlerin kaderini koalisyon görüşmeleri belirleyecek.
ANC Genel Sekreteri Fikile Mbalula, sonucu parti için ağır bir yenilgi olarak niteledi. Devlet Başkanı ve ANC lideri Cyril Ramaphosa ise seçmenlerin kararını saygıyla kabul ettiklerini, oy kaybının kaygı verici olduğunu söyledi. Yerel seçimler, ANC’nin 2024 genel seçiminde parlamento çoğunluğunu kaybetmesinden sonra partinin gerileyen desteğini yeniden ortaya koydu.
ANC’nin oy oranı beş yılda yaklaşık 15 puan düştü
ANC, 2021 yerel seçimlerinde yüzde 46 civarında oy almıştı. 2026 sonucuyla parti yaklaşık 15 puan kaybetti ve beş yıl önceki desteğinin yaklaşık üçte birini yitirdi. ANC, 20 yıl önceki yerel seçimlerde yüzde 64,82 oy oranına ulaşmıştı.
Parti, ülkenin dokuz eyaletinden yalnızca Limpopo’da tek başına çoğunluk elde etti. ANC 2021’de altı eyalette çoğunluğa sahipti. Büyükşehirler bakımından da ANC’nin en fazla oy aldığı kent sayısı önceki seçimde altıyken son seçimde ikiye geriledi.
Katılım oranı yüzde 52,29 oldu. Yerel seçimlere katılım, Kovid-19 salgını döneminde yapılan 2021 seçimlerindeki yüzde 45,9 seviyesinin üzerine çıktı. Yüksek katılım, özellikle kentlerde iktidar partisine yönelik memnuniyetsizliğin sandığa daha güçlü yansıdığı bir tablo oluşturdu.
Demokratik İttifak büyük kentlerde gücünü artırdı
Ana muhalefetteki Demokratik İttifak (DA), ülke genelinde yüzde 24,64 oyla ikinci sıraya yerleşti. DA’nın toplam oy oranı 2021’e göre sınırlı artmasına karşın parti, başta Johannesburg ve Pretoria olmak üzere kritik kentlerde ANC karşısında avantaj sağladı. DA, Cape Town’daki çoğunluk kontrolünü de korudu.
Johannesburg’da DA’nın yaklaşık yüzde 35, ANC’nin ise yaklaşık yüzde 20 oy aldığı bildirildi. Bazı sonuç dökümlerinde DA’nın Pretoria ve Johannesburg ile Johannesburg’un doğusundaki Ekurhuleni’de de en büyük parti olduğu belirtildi. Kaynaklardaki kent bazlı sıralamalar farklılık gösterse de, büyükşehirlerin hiçbirinde tek başına yönetim kuracak bir parti çıkmadığı konusunda ortak tablo oluştu.
Eski Devlet Başkanı Jacob Zuma’nın liderliğindeki uMkhonto weSizwe Partisi (MK) yüzde 9,76 ile üçüncü oldu ve Durban’da ANC’nin önüne geçti. Julius Malema’nın liderlik ettiği Ekonomik Özgürlük Savaşçıları (EFF) ise yüzde 6,22 oyla dördüncü sırada yer aldı. Yüzlerce küçük partinin yarıştığı seçimde oyların önemli bölümü daha küçük siyasi oluşumlara dağıldı.
Temel hizmetlerdeki aksaklıklar sandığa yansıdı
Seçim kampanyasının ana gündemlerinden biri belediyelerin sunduğu temel hizmetler oldu. Seçmenler, düzenli su ve elektrik kesintileri, bozuk yollar, çalışmayan sokak lambaları, kanalizasyon sorunları ve toplanmayan çöpler nedeniyle yerel yönetimlere tepki gösterdi.
Yüzde 34’ün üzerinde seyreden işsizlik de ANC’nin oy kaybını etkileyen başlıklardan biri oldu. Uzun süredir gündemde olan yolsuzluk iddiaları, kamu hizmetlerindeki yetersizliklerle birleşince iktidar partisinin özellikle orta sınıf ve kentli seçmenler arasındaki desteği zayıfladı.
ANC, apartheid rejiminin sona ermesinin ardından 1994’te Nelson Mandela önderliğinde iktidara gelmiş ve yaklaşık otuz yıl boyunca Güney Afrika siyasetinin baskın gücü olmuştu. Ancak parti 2024’te ulusal parlamentodaki çoğunluğunu ilk kez kaybetti. Ardından diğer partilerle Ulusal Birlik Hükümeti kuruldu.
Belediye yönetimleri için 14 günlük pazarlık dönemi
Yerel seçim sonuçları, özellikle ekonominin merkezi Gauteng eyaletindeki Johannesburg, Pretoria ve Ekurhuleni belediyelerinde yoğun koalisyon pazarlıklarına zemin hazırladı. Partiler, sonuçların ilanından itibaren 14 gün içinde belediye meclisleri için uzlaşma arayacak.
ANC ile DA’nın birbirleriyle ya da daha küçük partilerle anlaşma yapması, belediye başkanlıklarını ve meclis çoğunluklarını belirleyecek. ANC’nin bazı kentlerde yönetim dışında kalması, bazı kentlerde ise ortaklıklarla iktidarda yer alması mümkün görünüyor.
Yerel seçimler, Güney Afrika siyasetinde koalisyonların kalıcı hale geldiğine işaret ediyor. 2027’de ANC’nin yeni liderini seçmesi beklenirken Ramaphosa’nın devlet başkanlığı görevi 2029’daki genel seçimlere kadar sürüyor. Son yerel seçim tablosu, 2029 öncesinde partiler arası rekabetin ve ittifak arayışlarının daha da yoğunlaşacağını gösteriyor.
Sıkça Sorulanlar
Güney Afrika'da ANC yerel seçimlerde ne kadar oy aldı?
Afrika Ulusal Kongresi, 4 Kasım 2026 yerel seçimlerinde ülke genelinde yüzde 30,76 oy aldı. Bu oran, ANC'nin yerel seçim tarihindeki en düşük sonuç oldu.
ANC neden oy kaybetti?
Seçmenlerin su, elektrik, kanalizasyon, yol ve çöp toplama gibi temel belediye hizmetlerindeki aksaklıklara tepkisi ANC'nin oy kaybında etkili oldu. İşsizlik ve yolsuzluk iddiaları da iktidar partisine yönelik memnuniyetsizliği artırdı.
Güney Afrika'da yerel seçimlerin ardından ne olacak?
Birçok büyükşehirde hiçbir parti mutlak çoğunluğa ulaşamadığı için belediye yönetimleri koalisyon anlaşmalarıyla kurulacak. Partilerin sonuçların açıklanmasından itibaren 14 gün içinde müzakere yürütmesi bekleniyor.
Yerel seçimlerde ANC'nin başlıca rakipleri hangi sonuçları aldı?
Demokratik İttifak yüzde 24,64 oyla ikinci sırada yer aldı. uMkhonto weSizwe Partisi yüzde 9,76 ile üçüncü, Ekonomik Özgürlük Savaşçıları ise yüzde 6,22 ile dördüncü oldu.