Fiji’de HIV Salgını Nedeniyle Ulusal Acil Durum İlan Edildi
Pasifik ada ülkesi Fiji, virüs bulaşan kişi sayısındaki hızlı tırmanış nedeniyle ülke genelinde ulusal HIV acil durumu ilan etti. Yaklaşık 900 bin nüfusa sahip ülkede yetkililer, yetişkin her 60 kişiden 1’inin HIV ile yaşadığını bildirdi. Beş yıl önce her 167 kişide 1 olan bu oran, salgının boyutunu ortaya koyuyor.
Fiji Sağlık ve Tıbbi Hizmetler Bakanı Atonio Lalabalavu, 2025 yılı içinde 2 bin 16 kişiye yeni HIV tanısı konulduğunu açıkladı. Bu rakam, 2019 yılındaki vaka sayısının 16 katına işaret ediyor. Bakan Lalabalavu, salgının geldiği noktanın artık standart tedbirlerle yönetilemeyeceğini belirterek hükümetin tüm imkanlarıyla koordineli bir müdahale başlattığını duyurdu.
Uyuşturucu Rotaları ve Enfeksiyonun Yayılma Nedenleri
Fiji’deki salgının hızla yayılmasında, ülkenin Amerika kıtasından Avustralya, Yeni Zelanda ve Asya pazarlarına yönelik uyuşturucu sevkiyatında bir transit geçiş noktasına dönüşmesi belirleyici oldu. Adalara sokulan metamfetamin miktarındaki artış, yerel topluluklar arasında enjeksiyon yoluyla uyuşturucu kullanımını ve ortak enjektör paylaşımını yaygınlaştırdı.
Bulaşma yolu belirlenen vakaların incelemesinde, enfeksiyonların %50’den fazlasının cinsel temas, %42’den fazlasının ise enjeksiyonlu uyuşturucu kullanımı kaynaklı olduğu tespit edildi. Düşük prezervatif kullanımı, birden fazla cinsel partner ve toplumsal tabular da virüsün yayılmasını hızlandıran ana unsurlar arasında yer alıyor.
Tanı ve Tedavi Oranlarındaki Düşüklük Riski Büyütüyor
Küresel ölçekte yeni HIV vakaları 2010 ile 2025 yılları arasında %42 oranında gerilerken, Fiji’de aynı dönemde 12 katlık artış yaşandı. Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Ortak Programı (UNAIDS) verilerine göre, Fiji’de yaklaşık 9 bin 100 kişinin HIV ile yaşadığı tahmin ediliyor.
Ancak virüs taşıyan kişilerin sadece %39’u hastalık durumunu biliyor. Tedavi görenlerin oranı ise %22 seviyesinde kalıyor. Bu tablo, dünyadaki ortalama %78’lik tedaviye erişim oranının oldukça gerisinde kalındığını gösteriyor. Tedavi görmeyen hastalarda virüs kazanılmış bağışıklık yetersizliği sendromuna (AIDS) dönüşerek ölümcül hastalıklara yol açıyor. Fiji’de 2021 yılında 25 olan HIV kaynaklı yıllık ölüm sayısı, 2025 yılında 117’ye yükseldi.
Anneden Bebeğe Bulaşma ve Bebek Ölümleri Artıyor
Salgın, yeni doğan bebekleri de ciddi şekilde etkiliyor. Fiji’de hamile her 50 kadından 1’inin virüs taşıdığı açıklandı. 2025 yılı boyunca 59 bebek annesinden HIV kaptı ve bu bebeklerden 18’i ilk yaşını doldurmadan yaşamını yitirdi.
Ülkede HIV ve tüberküloz teşhisi konulan en küçük hasta iki aylık bir bebek oldu. Sağlık yetkilileri, bağışıklık sistemini zayıflatan virüsün tüberküloz gibi ikincil enfeksiyonlara zemin hazırladığını vurguluyor.
Hükümetin Mücadele Planı ve Uluslararası Destek
Fiji hükümeti, salgının önüne geçmek amacıyla beş bakanın yer aldığı özel bir kabine alt komitesi kurdu. Ülke genelinde ücretsiz ve gizlilik esaslı test imkanları genişletilirken, temas öncesi korunma sağlayan PrEP ilaçlarına ve uzun etkili enjeksiyon seçeneklerine erişim kolaylaştırılıyor.
Sağlık Bakanlığı, enjeksiyonlu uyuşturucu kullanan bireyler için ücretsiz temiz şırınga ve iğne temin programını yasal düzenlemelerle hayata geçirmeyi planlıyor. Ayrıca toplumsal damgalanma ve ayrımcılıkla mücadele etmek amacıyla bilgilendirme çalışmaları yürütülüyor.
Salgınla mücadelede uluslararası iş birliği de devreye girdi. Avustralya, Yeni Zelanda, Hindistan, Küresel Fon ve Birleşmiş Milletler finansal ve teknik destek sağlarken, ABD ile de laboratuvar kapasitesini güçlendirmeyi amaçlayan "Strides" programı kapsamında görüşmeler yürütülüyor. UNAIDS yetkilileri, ilan edilen kararın bir korku değil eylem çağrısı olduğunu ve virüsün günlük temasla bulaşmadığını vurgulayarak küresel dayanışmanın önemine dikkat çekiyor.
Sıkça Sorulanlar
Fiji'de neden ulusal HIV acil durumu ilan edildi?
Fiji'de 2010 ile 2025 yılları arasında HIV vakalarının 12 kat artması, yetişkin her 60 kişiden 1'inin virüs taşıması ve uyuşturucu krizinin salgını hızlandırması nedeniyle acil durum ilan edildi.
Fiji'deki HIV salgınının temel yayılma nedenleri nelerdir?
Bulaşma yollarının %50'den fazlası korunmasız cinsel temastan, %42'den fazlası ise metamfetamin kullanımı sırasında ortak iğne ve enjektör paylaşımından kaynaklanmaktadır.
Ülkede hastaların ne kadarı tedaviye erişebiliyor?
Fiji'de virüs taşıyan kişilerin sadece %39'u durumunu bilmekte, tanı alanların ise yalnızca %22'si düzenli antiretroviral tedaviye erişebilmektedir.
Fiji hükümeti salgına karşı hangi adımları atıyor?
Hükümet özel bir kabine alt komitesi kurarak yaygın test imkanları, PrEP korunma ilaçları ve yasal güvenceli ücretsiz temiz şırınga temin programlarını hayata geçirmektedir.