Çin, Kasım ayı başında Tayvan çevresi ile Batı Pasifik’te geniş kapsamlı ve önceden duyurulmayan deniz tatbikatı yaptı. Tayvanlı güvenlik yetkilileri, tatbikatın en yoğun anında Çin donanması ve sahil güvenliğine ait 100’den fazla geminin bölgede bulunduğunu bildirdi. G7 dışişleri bakanları ise 11 Kasım gecesi yayımlanan ortak açıklamada, Tayvan’ın doğusundaki faaliyetlerin bölgesel istikrarı, seyrüsefer özgürlüğünü ve uluslararası deniz taşımacılığının güvenliğini tehdit ettiğini vurguladı.
Çin kuvvetleri Batı Pasifik’te nasıl konuşlandı?
Tatbikat sırasında Çin’in Doğu, Kuzey ve Güney harekât komutanlıklarına bağlı deniz unsurlarının eş zamanlı görev yaptığı bildirildi. Kuvvetlerden bir bölümü Tayvan çevresinde deniz hattı oluştururken, uçak gemisi Liaoning’e eşlik eden diğer unsurlar Filipinler’in doğusundaki Pasifik sularına yöneldi.
Güney Çin Denizi ve Doğu Çin Denizi’nde de görev grupları görüldü. Tayvanlı yetkililer, geniş coğrafyaya yayılan konuşlanmanın yalnızca Tayvan çevresini değil, Çin’in ana limanlarına yaklaşım güzergâhlarını da kapsadığını belirtti. Çin tarafı, Liaoning’in faaliyetlerini herhangi bir ülkeyi hedef almayan rutin eğitim olarak nitelendirdi.
Tayvan Savunma Bakanı Wellington Koo, Çin’in Batı Pasifik’te uçak gemisi ve başka deniz oluşumlarıyla alan engelleme tatbikatları yürüttüğünü açıkladı. Alan engelleme, karşı tarafın belirli bir deniz veya hava sahasına erişimini zorlaştırmayı; dışarıdan gelebilecek askerî desteği sınırlamayı hedefleyen askerî yaklaşım olarak tanımlanıyor.
Deniz tatbikatında 100’den fazla gemi yer aldı
Tayvan Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Joseph Wu, 3 Kasım’da bölgede 100’den fazla Çin donanması ve sahil güvenlik gemisinin faaliyet gösterdiğini duyurdu. Güvenlik kaynakları, gemilerin bir kısmının Tayvan kıyıları boyunca hareket ettiğini, diğer kısmının ise Pasifik’e açıldığını aktardı.
Çin kuvvetlerinin sayısı sonraki günlerde azaldı. 13 Kasım itibarıyla ilk ada zinciri içinde yaklaşık 70 geminin görev yaptığı bilgisi paylaşıldı. Buna rağmen Kuzey, Doğu ve Güney harekât komutanlıklarının unsurlarıyla Liaoning uçak gemisi görev grubunun Filipinler’in doğusundaki sularda faaliyeti sürdürdüğü belirtildi.
Tayvan çevresindeki hava hareketliliği de devam etti. 13 Kasım’da yaklaşık 30 Çin askerî uçağı ve sekiz gemi tespit edildi. Tayvanlı yetkililer, tatbikatın ölçeğinin Çin’in yaklaşık bir yıl önce düzenlediği resmen adlandırılmış son büyük Tayvan tatbikatını aştığını değerlendiriyor.
Alan engelleme stratejisi ne anlama geliyor?
Tayvanlı yetkililere göre tatbikat, olası bir kriz veya çatışma sırasında dış güçlerin Tayvan’a ulaşmasını engellemeye dönük deniz ablukası senaryolarını sınamayı amaçlıyor. Çin, filo büyüklüğü bakımından dünyanın en büyük donanmasına ve geniş bir sahil güvenlik filosuna sahip bulunuyor. Deniz unsurlarına uzun menzilli füzeler ve savaş uçakları da eşlik edebiliyor.
Tayvan’ın doğusundaki sular, olası bir abluka halinde müttefiklerden gelebilecek ikmal ve yardım güzergâhları bakımından önem taşıyor. Çin sahil güvenliğinin haziran ayından beri Tayvan’ın doğu kıyısı açıklarında düzenli devriye faaliyetlerini artırdığı bildiriliyor. Tayvan yönetimi, söz konusu faaliyetleri deniz taşımacılığı üzerinde baskı kurma ve yetki iddiası oluşturma girişimi olarak görüyor.
Güvenlik yetkilileri, tatbikatın önceden ilan edilmemesini diplomatik tepkiyi sınırlarken askerî kapasiteyi göstermeye dönük bir yöntem olarak yorumladı. Çin’in farklı kıyı harekât komutanlıklarını ortak bir uzak deniz harekâtında koordine etmesi, daha geniş Batı Pasifik operasyonlarına hazırlık işareti sayılıyor.
G7, deniz güvenliği ve statüko için uyarı yaptı
G7 dışişleri bakanları, Çin’in Tayvan’ın doğusundaki giderek daha iddialı faaliyetlerine ilişkin en güçlü ortak uyarılarından birini yaptı. Ortak açıklamada, Tayvan Boğazı ve Hint-Pasifik’te barış ile istikrarın küresel güvenlik ve ekonomik refah için önem taşıdığı belirtildi.
G7 ülkeleri, statükoyu güç kullanarak, zorlayıcı yöntemlerle veya güç kullanma tehdidiyle tek taraflı değiştirme girişimlerine karşı olduklarını yineledi. Açıklama, deniz ulaşımının güvenliği ile seyrüsefer özgürlüğünün korunmasına yönelik uluslararası kaygıyı öne çıkardı.
Tayvan Cumhurbaşkanlığı, G7 açıklamasını memnuniyetle karşıladı ve savunma kapasitesini geliştirmeyi sürdüreceğini bildirdi. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ise Tayvan için barışçıl birleşme çağrısını yineledi. Tayvan yönetimi, Pekin’in egemenlik iddiasını kabul etmiyor.
Tatbikat, Shenzhen’de yapılması planlanan Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Forumu liderler zirvesi öncesinde gerçekleşti. Tayvanlı yetkililer, askerî faaliyetin Tayvan’a ve bölge ülkelerine uluslararası toplantılar öncesinde baskı uygulama amacı taşıdığını düşünüyor.
Sıkça Sorulanlar
Çin’in Tayvan çevresindeki tatbikatında kaç gemi görev aldı?
Tayvanlı güvenlik yetkilileri, Kasım ayı başındaki tatbikatın en yoğun anında Çin donanması ve sahil güvenliğine ait 100’den fazla geminin bölgede bulunduğunu bildirdi. 13 Kasım itibarıyla faaliyet gösteren gemi sayısının yaklaşık 70’e düştüğü belirtildi.
Çin tatbikatı nerelerde yapıldı?
Tatbikat Tayvan çevresi ve Tayvan’ın doğusundaki suların yanı sıra Batı Pasifik, Güney Çin Denizi ve Doğu Çin Denizi’ne yayıldı. Liaoning uçak gemisi görev grubu Filipinler’in doğusundaki sularda da faaliyet gösterdi.
Alan engelleme stratejisi Tayvan açısından ne ifade ediyor?
Alan engelleme stratejisi, dış güçlerin belirli bir bölgeye denizden veya havadan erişimini zorlaştırmayı hedefler. Tayvan bağlamında strateji, ABD veya diğer müttefiklerin olası bir kriz sırasında Tayvan’a askerî destek ulaştırmasını engellemeye yönelik hazırlık anlamına geliyor.
G7, Çin’in Tayvan yakınındaki faaliyetleri hakkında ne açıkladı?
G7 dışişleri bakanları, Çin’in Tayvan’ın doğusundaki faaliyetlerinin bölgesel istikrarı, seyrüsefer özgürlüğünü ve uluslararası deniz taşımacılığının güvenliğini tehdit ettiğini açıkladı. G7 ülkeleri, statükonun güç veya zorlama yoluyla değiştirilmesine karşı çıktı.