Çin, USS Charleston için deniz kuvveti gönderdi
Çin Halk Kurtuluş Ordusu Güney Harekât Komutanlığı, USS Charleston adlı ABD savaş gemisinin 20 Ekim Salı sabahı Spratly Adaları’ndaki Sabina Sığı çevresindeki sulara Pekin’in onayı olmadan girdiğini açıkladı. Komutanlık, gemiyi takip etmek ve izlemek amacıyla deniz kuvvetleri gönderdiğini bildirdi.
Pekin, ABD gemisinin faaliyetinin Çin’in egemenlik hakları ile deniz güvenliğini ihlal ettiğini savundu ve Washington’dan benzer faaliyetleri durdurmasını istedi. ABD Donanması olay hakkında ilk aşamada açıklama yapmadı.
ABD, tartışmalı deniz alanlarındaki benzer seyirleri genellikle seyrüsefer serbestisi operasyonu olarak nitelendiriyor. Washington, söz konusu operasyonların uluslararası hukuka aykırı gördüğü deniz yetki iddialarına itiraz amacı taşıdığını belirtiyor.
Sabina Sığı Çin ile Filipinler arasında tartışmalı
Sabina Sığı, Filipinler’in Escoda Sığı adını verdiği deniz oluşumu olarak da biliniyor. Sığlık, Spratly Adaları grubunda yer alıyor ve Çin ile Filipinler arasında egemenlik tartışmasının merkezindeki bölgelerden biri sayılıyor.
Çin, Güney Çin Denizi’nin çok büyük bölümünde hak iddia ediyor. Brunei, Malezya, Filipinler, Tayvan ve Vietnam ise deniz alanı veya ada grupları üzerinde Çin’le örtüşen iddialar ileri sürüyor. Son dönemdeki gerilimlerin önemli bölümü Pekin ile Manila arasında yaşandı.
Filipinler ordusundan bir sözcü, USS Charleston’ın Çin toprağına izinsiz girmediğini söyledi. Sözcü, uluslararası sulardaki hukuka uygun geçiş için hiçbir ülkenin önceden izin talep edemeyeceğini belirtti.
Sabina Sığı yakınında geçen ay yaşanan bir olayda, Filipinler Sahil Güvenliği Çin Sahil Güvenliğine ait bir geminin ikmal görevi yapan Filipin teknesine çarptığını bildirmişti. Çin tarafı ise çarpışmadan Filipinler’i sorumlu tuttu. Filipinler’in ABD ile karşılıklı savunma anlaşması bulunması, sığlık çevresindeki karşılaşmalara stratejik önem katıyor.
Pratas Adaları yakınında ikinci deniz gerilimi yaşandı
Güney Çin Denizi’nin kuzey kesiminde, Tayvan’ın denetimindeki Pratas Adaları yakınında ayrı bir karşılaşma bildirildi. Tayvan Sahil Güvenliği, Çin Sahil Güvenliğine ait bir geminin kısıtlı sulara girdiğini ve Taichung adlı sahil güvenlik gemisinin uyarı için bölgeye gönderildiğini açıkladı.
Tayvan Sahil Güvenliğine göre iki gemi telsiz yayınlarıyla karşılıklı uyarılarda bulundu. Çin gemisi, Tayvan’ın resmî adı olan Çin Cumhuriyeti’nin var olmadığını bildiren yayın yaptı. Tayvan gemisi ise Çin Cumhuriyeti Tayvan’ın egemen ve bağımsız bir ülke olduğunu duyurdu.
Pratas Adaları, Güney Tayvan ile Hong Kong arasında bulunuyor. Adaların güvenliğinden Tayvan Sahil Güvenliği sorumlu. Çin’in Tayvan çevresindeki sahil güvenlik faaliyetlerini artırması, özellikle adanın doğu kıyısı açıklarında yeni deniz güvenliği tartışmaları yaratıyor.
Egemenlik iddiaları deniz güvenliği riskini artırıyor
Pekin, demokratik yönetim altındaki Tayvan’ı kendi toprağının parçası kabul ediyor. Tayvan ise kendi hükümeti, güvenlik kurumları ve fiilî yönetimi bulunduğunu vurguluyor. Çin’in Tayvan İşleri Ofisi, Pratas yakınında geçen hafta bir Çin balıkçı teknesine Tayvan sahil güvenliğinin tazyikli su kullandığı olay hakkında ilk aşamada yeni bir yanıt vermedi.
Sabina Sığı’ndaki ABD-Çin teması ile Pratas Adaları çevresindeki Çin-Tayvan karşılaşması farklı egemenlik ihtilaflarından kaynaklanıyor. Yine de iki olay, dar deniz alanlarında savaş gemileri ve sahil güvenlik unsurlarının yakın mesafede faaliyet göstermesinin yanlış hesaplama riskini yükselttiğini gösteriyor.
Mevcut bilgiler, daha geniş çaplı bir çatışmanın başladığını göstermiyor. Ancak Çin, ABD, Filipinler ve Tayvan’ın birbirleriyle çelişen deniz yetki iddiaları, yeni devriyelerin veya gemiler arası temasların diplomatik gerilimi artırmasına neden olabilir. Tarafların olaylara ilişkin resmî açıklamaları, önümüzdeki dönemde deniz güvenliği değerlendirmeleri için belirleyici olacak.
Sıkça Sorulanlar
Çin neden USS Charleston'ı izlemek için kuvvet gönderdi?
Çin ordusu, USS Charleston'ın Sabina Sığı çevresindeki sulara Pekin'in onayı olmadan girdiğini ve Çin'in egemenlik haklarını ihlal ettiğini savundu. Çin donanması gemiyi takip ve gözetleme amacıyla kuvvet görevlendirdi.
Sabina Sığı nerede bulunuyor ve neden tartışmalı?
Sabina Sığı, Güney Çin Denizi'ndeki Spratly Adaları grubunda yer alıyor. Çin ve Filipinler sığlık ile çevresindeki deniz alanları üzerinde karşılıklı egemenlik iddiasında bulunuyor.
Pratas Adaları yakınında ne yaşandı?
Tayvan Sahil Güvenliği, Çin Sahil Güvenliğine ait bir geminin Pratas Adaları yakınındaki kısıtlı sulara girdiğini açıkladı. Tayvan, Taichung adlı gemisini uyarı için gönderdiğini ve iki tarafın telsiz üzerinden karşılıklı yayın yaptığını bildirdi.
ABD gemisinin geçişine ilişkin tarafların görüşü nedir?
Pekin, USS Charleston'ın izinsiz giriş yaptığını ileri sürüyor. Filipinler ordusu ise geminin Çin toprağına girmediğini, uluslararası sulardaki hukuka uygun geçiş için önceden izin gerekmediğini belirtiyor.