Birleşik Krallık hükümeti, özel otoparklarda uygulanan ücretlere karşı sürücülerin itiraz haklarını genişleten Özel Otopark Uygulama Kodu’nu 20 Ekim’de parlamentoya sundu. İngiltere, İskoçya ve Galler’de uygulanacak düzenleme; park edip etmeme kararını vermek için beş dakika, park süresi bittikten sonra çıkış yapmak için 10 dakika ek süre tanıyor. Düzenlemenin yürürlük tarihi, parlamentonun incelemesinin ardından bakanlar tarafından açıklanacak.
Özel otoparklarda sürücülere ek süre tanındı
Özel otopark işletmelerinin yönettiği alanlarda sürücüler, otoparka girdikten sonra beş dakika boyunca park edip etmeyeceklerine karar verebilecek. Sürücüler, park süresi sona erdiğinde ise ceza riski olmadan otoparktan çıkmak için 10 dakika ek süre kullanabilecek.
Kurallar, belediyelere ait otoparklar ve kamuya açık yollardaki park cezalarını kapsamıyor. Düzenleme yalnızca özel şirketlerin işlettiği otoparklardaki ücretlendirme ve ceza bildirimlerine yönelik hükümler içeriyor.
Başbakan Andy Burnham, birkaç dakikalık gecikmenin veya plaka numarasındaki tek haneli bir yanlışın yüksek tutarlı cezalara dönüşmemesi gerektiğini söyledi. Burnham, düzenlemenin açık kurallar, daha uzun tolerans süreleri ve gerçek hatalar için daha düşük tutarlar getireceğini bildirdi.
İtirazlarda hangi cezalar kaldırılacak?
Sürücüler; araç arızası, tıbbi acil durum ve bozuk ödeme makinesi gibi kontrolleri dışındaki nedenleri belgelendirebildiklerinde otopark ücretinin iptalini isteyebilecek. Yol tarifi kontrol etmek amacıyla kısa süreli duraklama da iptal gerekçeleri arasında sayılacak.
Park iznini göstermeyi unutmak, yanlış aracın plakasını girmek veya otopark makinesinde plaka kaydını onaylamayı atlamak gibi daha küçük hatalarda ise itiraz sonrası talep edilebilecek tutar en fazla 20 sterlin olacak. Düzenleme, sürücülerin yalnızca idari hata nedeniyle yüksek miktarlı ödeme talepleriyle karşılaşmasını sınırlamayı hedefliyor.
İptal ve indirim hükümleri, sürücünün ilgili durumu kanıtlamasına bağlı olacak. Uygulama kodu, hangi hallerde kanıt sunulması gerektiğini ve itirazların nasıl değerlendirileceğini ayrıntılandıracak bir itiraz çerçevesi de oluşturuyor.
Azami ceza 100 sterlinde dondurulacak
Özel otoparklardaki azami ceza 100 sterlinde tutulacak. Tüketici kuruluşları, tavan tutarın 50 sterline indirilmesini istemişti. Hükümet ise mevcut 100 sterlinlik üst sınırı korumayı seçti.
Resmî verilere göre özel işletmeler, Mart 2026’da sona eren bir yıllık dönemde yaklaşık 16,9 milyon park cezası bildirdi. Sayı, önceki yılın 14,4 milyonluk düzeyinin üzerinde bulunuyor. Her cezanın 100 sterline kadar çıkabilmesi, sürücüler açısından toplam maliyetin günlük 4,6 milyon sterlini aşabileceği hesaplamalarına neden oluyor.
Otopark sektörü, bildirimlerdeki artışı yönetilen otopark sayısındaki yükselişle açıklıyor. Sürücü temsilcileri ise yüksek ceza sayısının, itiraz sistemine duyulan güveni ve işletmelerin uygulamalarına yönelik denetimi önemli hâle getirdiğini savunuyor.
Bağımsız kurul uygulamayı düzenli izleyecek
Uygulama koduna uymayan özel otopark işletmeleri, Sürücü ve Araç Ruhsatlandırma Kurumu’nun araç sahibi verilerine erişim hakkını kaybetme riskiyle karşılaşacak. İşletmeler, araç sahibinin bilgilerine erişemediklerinde ceza talebini araç sahibine yöneltmekte zorlanacak.
Düzenleme ayrıca ilk kez tam bağımsız bir İnceleme ve Gözetim Kurulu kurulmasını öngörüyor. Özel otopark işletmeleri, kestikleri cezalar ile itirazların sonuçlarına ilişkin verileri hükümete sunacak. Bağımsız kurul, verileri inceleyerek uygulama kodunun etkisini değerlendirecek.
Sürücü kuruluşları, kuralların haksız cezaları önleme yönünde olumlu bir adım olduğunu belirtiyor. Ancak bazı kuruluşlar, sektörün işlettiği mevcut itiraz yapılarının yerine tek bir bağımsız itiraz merciinin kurulmasını ve ek borç tahsilatı masraflarının yasaklanmasını istiyor.
Borç tahsilatı ücretleri sonraya bırakıldı
Hükümet, gecikmiş özel otopark cezalarına eklenen borç tahsilatı ücretleri hakkında gelecek yıl mümkün olan en kısa sürede istişare başlatacağını açıkladı. Mevcut kurallarda 70 sterlinle sınırlanan ek ücretlerin azaltılması veya tamamen kaldırılması değerlendirilecek.
Özel Otopark Uygulama Kodu, 2025’te yapılan kamu istişaresinin ardından hazırlandı. İstişareye halk ve sektör temsilcilerinden 4 bin 526 görüş ulaştı. Katılımcılar, daha adil itiraz sistemi ve özel otopark sektörünün bağımsız biçimde denetlenmesi talebini öne çıkardı.
Parlamentonun incelemesi tamamlandıktan sonra bakanlar, uygulama kodunu mümkün olan en kısa sürede yürürlüğe sokmayı planlıyor. Yürürlük tarihi açıklanana kadar özel otopark işletmelerinin mevcut kurallara göre işlem yapması sürecek.
Sıkça Sorulanlar
Birleşik Krallık'ta özel otoparklar için hangi yeni süreler getirildi?
Özel otopark kullanan sürücülere park edip etmeyeceklerine karar vermeleri için beş dakika verilecek. Park süresi sona erdikten sonra sürücüler ceza almadan çıkış için 10 dakika ek süre kullanabilecek.
Hangi durumlarda özel otopark cezası iptal edilebilecek?
Araç arızası, tıbbi acil durum, bozuk ödeme makinesi ve yol tarifi kontrolü için kısa süreli duraklama gibi sürücünün kontrolü dışındaki veya dürüst hataya dayanan durumlarda ceza itiraz üzerine iptal edilebilecek.
Özel otoparklarda küçük hatalar için en yüksek ücret ne olacak?
Park iznini göstermeyi unutmak, yanlış plaka girmek veya makinede plaka onayını atlamak gibi küçük hatalarda itiraz sonrası uygulanabilecek en yüksek tutar 20 sterlin olacak.
Özel otopark cezalarının azami tutarı ne kadar?
Birleşik Krallık hükümeti, özel otopark cezalarının azami tutarını 100 sterlinde donduracak. Tüketici kuruluşlarının 50 sterlinlik üst sınır talebi düzenlemeye alınmadı.
Kurallara uymayan özel otopark işletmelerine ne olacak?
Uygulama koduna uymayan işletmeler, Sürücü ve Araç Ruhsatlandırma Kurumu'nun araç sahibi verilerine erişimi kaybedebilir. Veri erişiminin kesilmesi, işletmelerin ödeme talebini kayıtlı araç sahibine iletmesini zorlaştıracak.