Karadeniz’de iki ticari gemi hedef alındı
Bulgaristan’ın Karadeniz kıyısı yakınlarında 13 Ekim Salı günü iki ticari gemi insansız hava araçlarının saldırısına uğradı. Gine-Bissau bayraklı HS Dignity battı, gemideki 16 kişiden beşi kurtarıldı ve 11 denizci kayıp olarak kayda geçti. Malta bayraklı, Ukrayna mülkiyetindeki Chelsea 3 ise üç hava dronunun isabet etmesiyle hasar gördü.
HS Dignity’nin Bulgaristan’ın Krapets yerleşiminin yaklaşık 17 deniz mili doğusunda battığı açıklandı. Cezayir’den Romanya’nın Braila Limanı’na seyreden yük gemisinde Suriyeli ve Mısırlı denizcilerin bulunduğu bildirildi. Arama kurtarma faaliyetleri, denizdeki diğer ticari gemilerin desteğiyle sürdürülüyor.
Chelsea 3, Byala açıklarında vuruldu. Gemide bulunan yedi Ukraynalı ve sekiz Azerbaycanlı olmak üzere 15 mürettebatın tamamı kurtarılarak Varna Limanı’na götürüldü. Yetkililer, bazı denizcilerin hafif yaralandığını ve sağlık yardımı aldığını bildirdi.
Bulgaristan Rusya büyükelçisini görüşmeye çağırdı
Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, saldırıların ülkenin karasularının yakınında gerçekleşmesini kabul edilemez olarak niteledi ve Rusya’nın Sofya Büyükelçisi Eleonora Mitrofanova’yı görüşmeye çağırdı. Bulgaristan yönetimi, dronların hangi ülkeden gönderildiğini kesin biçimde ortaya koyan kanıt bulunmadığını vurguladı.
Radev, eldeki bulguların belirli bir tarafa doğrudan sorumluluk yüklemeye yetmediğini, ancak saldırıların sonucunun Rusya Federasyonu’nun çıkarına olduğunu söyledi. Bulgaristan Savunma Bakanı Dimitar Stoyanov da Ukrayna’nın kendi mülkiyetindeki Chelsea 3’ü hedef almasının mantıksız olacağını belirterek saldırıda Rusya bağlantısı bulunduğu varsayımını dile getirdi.
Rusya’nın Sofya Büyükelçisi Mitrofanova, Rusya Savunma Bakanlığından saldırılarla ilgili bilgi almadığını söyledi. Mitrofanova, saldırıların üçüncü tarafların provokasyonu olabileceği ihtimalini de gündeme getirdi. Rus makamlarından olaylara ilişkin doğrudan ve ayrıntılı bir açıklama gelmedi.
NATO ve Avrupa Birliği güvenlik desteğini görüştü
Radev, saldırıların ardından NATO ve Avrupa Birliği yetkilileriyle telefon görüşmeleri yaptı. Bulgaristan yönetimi, Karadeniz’deki hava sahası ve deniz gözetleme kapasitesinin güçlendirilmesi için destek talep etti.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ittifakın Karadeniz’deki müttefikleriyle yakın çalışmayı sürdüreceğini açıkladı. Rutte, NATO’nun doğu kanadındaki askeri duruşunu daha önce güçlendirdiğini, güvenlik koşullarına göre caydırıcılık ve savunma tedbirlerini uyarlayacağını bildirdi.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, ticari gemilere yönelik saldırıları Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşın Karadeniz’deki tırmanışının parçası olarak değerlendirdi. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha da saldırılardan Rusya’yı sorumlu tuttu; deniz güvenliği ile sivil denizcilerin hayatlarının tehlikeye atıldığını söyledi.
Karadeniz rotalarında ticari gemi riski büyüyor
13 Ekim’deki saldırılar, Bulgaristan açıklarında bir hafta içinde yaşanan ikinci ciddi ticari gemi vakası oldu. 6 Ekim’de Bulgaristan’ın münhasır ekonomik bölgesinde iki ticari gemi insansız araçlarla hedef alınmış, Alfa Watan adlı gemi batmıştı. Alfa Watan’ın dokuz Suriyeli ve bir Mısırlı denizcisinden haber alınamamış, Able adlı diğer geminin 18 kişilik mürettebatı kurtarılmıştı.
Karadeniz’deki saldırı riski, Ukrayna savaşının deniz ticareti üzerindeki baskısını artırıyor. Son 12 ayda, daha önce yüksek riskli sayılmayan bölgelerde en az 45 ticari geminin saldırıya uğradığı bildirildi. Ukrayna ve Rusya, küresel tahıl ticaretinde öne çıkan ülkeler arasında yer alıyor.
Rusya’nın Ukrayna’nın Karadeniz limanlarına yönelik saldırıları, Ukrayna sevkiyatlarını Tuna Nehri limanlarına ve Bulgaristan ile Romanya kıyılarına yakın rotalara yöneltti. Ticari gemilere yönelik saldırılar, tahıl taşımacılığı, deniz sigortası ve bölgedeki NATO üyesi ülkelerin güvenliği bakımından risk oluşturuyor.
Kayıp denizciler için arama çalışması sürüyor
HS Dignity’deki 11 kayıp denizcinin bulunması için denizden ve havadan arama yapılıyor. Kayıp sayısı, kurtarma merkezlerinden gelen ilk bilgilere dayanıyor. Mürettebatın uyruğu ve gemideki kişi sayısına ilişkin ayrıntılar, kurtarma çalışmasının ilerlemesiyle yetkililer tarafından güncellenebilir.
Bulgaristan makamlarının saldırının kaynağını belirlemek için soruşturma yürütmesi bekleniyor. İnsan hakları alanında faaliyet gösteren iki Bulgar kuruluş da savcılığa, saldırıların olası savaş suçu niteliği taşıyıp taşımadığının ivedilikle incelenmesi çağrısında bulundu.
Sıkça Sorulanlar
Bulgaristan açıklarında hangi gemiler saldırıya uğradı?
Gine-Bissau bayraklı HS Dignity battı, Malta bayraklı ve Ukrayna mülkiyetindeki Chelsea 3 ise hasar gördü. İki ticari gemi de Bulgaristan'ın Karadeniz kıyıları yakınında hedef alındı.
HS Dignity mürettebatından kaç kişi kayıp?
HS Dignity'den beş kişi kurtarıldı, 11 denizci kayıp olarak açıklandı. Kayıp denizciler için Karadeniz'de arama kurtarma çalışması sürüyor.
Chelsea 3 mürettebatına ne oldu?
Chelsea 3'teki yedi Ukraynalı ve sekiz Azerbaycanlıdan oluşan 15 kişilik mürettebatın tamamı kurtarıldı. Bazı denizcilerin hafif yaralandığı bildirildi.
Bulgaristan saldırılardan kimi sorumlu tutuyor?
Bulgaristan yönetimi, saldırıların sorumluluğunu kesin kanıtla belirlemediğini açıkladı. Başbakan Rumen Radev, saldırıların sonucunun Rusya'nın çıkarlarına hizmet ettiğini söyledi ve Rusya büyükelçisini görüşmeye çağırdı.
Karadeniz'deki gemi saldırıları neden önem taşıyor?
Karadeniz, Ukrayna ve Rusya'nın tahıl ihracatı için önemli bir deniz yolu oluşturuyor. Ticari gemilere yönelik saldırılar, denizcilerin güvenliğiyle birlikte küresel gıda sevkiyatı ve bölgesel güvenlik bakımından risk yaratıyor.