İngiltere ile Fransa’nın İngiliz Kanalı’nı küçük teknelerle geçen göçmenlere yönelik “bir giren, bir çıkan” pilotu, 30 Eylül itibarıyla yeni dosyaları işleme kapattı. Birleşik Krallık İçişleri Bakanlığı, daha önce gözaltına alınan kişiler için sınır dışı uçuşlarının gelecek haftalarda süreceğini, ancak anlaşma kapsamında yeni işlem başlatılmayacağını açıkladı.
Pilot uygulamanın uzatılmış süresi 1 Ekim’de sona eriyordu. İngiltere ve Fransa yetkilileri, anlaşmadan çekilme koşullarını görüşüyor. Londra yönetimi pilotun devam etmesini tercih ettiğini, ancak uygulamanın hedeflenen iade kapasitesine ulaşmadığını bildirdi.
Pilot anlaşma küçük tekne geçişlerini hedefliyordu
Anlaşma, İngiliz Kanalı’nı düzensiz yollarla geçen ve Birleşik Krallık’ta kalma hakkı olmadığı değerlendirilen kişilerin Fransa’ya iadesini öngörüyordu. Birleşik Krallık, her iade karşılığında Fransa’dan güvenli ve yasal kanallardan başvuru yapan, sığınma talebinin kabul edilme ihtimali yüksek bir kişiyi ülkeye alacaktı.
Düzenlemede, Birleşik Krallık ile aile bağı bulunanlara ve insan kaçakçılığı ağlarının hedef aldığı kırılgan gruplara öncelik tanınması planlandı. İngiltere ve Fransa, modelin insan kaçakçılarının küçük botlarla geçiş vaadine dayanan faaliyetlerini zayıflatmasını amaçlıyordu.
Pilot anlaşma 2025 yazında imzalandı ve ilk uçuşlar aynı yılın sonbaharında başladı. Başlangıçta bir yıllık olarak tasarlanan uygulama, yaz aylarındaki geçiş riskine karşı 1 Ekim 2026’ya kadar uzatılmıştı. Anlaşmanın erken sona erdirilmesine izin veren hüküm de metinde yer alıyordu.
İade ve kabul rakamları hedefin altında kaldı
Resmî verilere göre 4 Ağustos 2025 ile 30 Haziran 2026 arasında 1.087 kişi Birleşik Krallık’tan Fransa’ya gönderildi. Aynı dönemde Fransa’dan 1.117 kişi yasal kanal üzerinden Birleşik Krallık’a kabul edildi. Daha güncel açıklamalarda Fransa’ya gönderilen toplam kişi sayısı yaklaşık 1.500 olarak verildi.
Sayılar arasındaki fark, istatistiklerin farklı kesim tarihlerini kapsamasından kaynaklanıyor. Pilotun başlangıç hedefi 2.600 değişimdi. Haziran sonuna kadarki verilere göre iade edilenlerin sayısı, aynı dönemde küçük teknelerle Birleşik Krallık’a ulaşan 27.920 kişinin yaklaşık yüzde 4’üne karşılık geldi.
İçişleri Bakanı Shabana Mahmood, eylül ayında parlamentoda yaptığı açıklamada yüksek sayıda haftalık iadeyi Fransa sistemine yerleştirmenin operasyonel olarak zor olduğunu söyledi. Mahmood, pilotun bazı kişileri küçük tekne yolculuğundan vazgeçirmiş olabileceğine ilişkin uluslararası kuruluş gözlemlerinin bulunduğunu da aktardı.
Birleşik Krallık’ta kişi başına iade maliyetinin ortalama 56 bin sterlin olduğu açıklandı. Yüksek maliyet, sınırlı kapasite ve gözaltı alanlarının kullanımı, pilot programın kamuoyundaki tartışma başlıkları arasında yer aldı.
Fransa Avrupa Birliği çapında çözüm istiyor
Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, Fransa’nın Birleşik Krallık ile ikili yük paylaşımını tek başına sürdürmek istemediğini daha önce bildirmişti. Paris yönetimi, düzensiz göç ve geri kabule ilişkin daha geniş bir Avrupa Birliği-Birleşik Krallık anlaşmasını savunuyor.
Birleşik Krallık’ın Avrupa Birliği’nden ayrılmasının ardından önceki geri kabul mekanizmaları sona erdi. İngiltere yönetimi, Avrupa Birliği çapında bir anlaşmanın Kanal geçişlerini tek başına bitirecek çözüm olmayacağını belirtiyor. Taraflar buna rağmen küçük bot geçişleriyle mücadelede iş birliğini sürdürme niyetini açıkladı.
Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham, hükümetin daha sıkı denetim ile güvenli ve yasal başvuru yollarını birlikte kullanacağını söyledi. Birleşik Krallık ayrıca ülkede kalma hakkı bulunmayan küçük tekne yolcularının iadesini hızlandırmak için pilot uygulamadan edinilen bilgileri kullanmayı planlıyor.
Kanal geçişleri azaldı, ölümler sürüyor
2026’nın başından eylül sonuna kadar İngiliz Kanalı’nı küçük teknelerle geçenlerin sayısı, resmî sayımlarda 19.135 ile 19.196 arasında verildi. Sayımdaki küçük farklılık, verilerin farklı günlerde güncellenmesinden doğuyor. Geçiş sayısı, 2025’in aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 42 azaldı.
Azalmada Kuzey Fransa’daki polis devriyeleri ve gözetim faaliyetlerinin artmasının etkili olduğu değerlendiriliyor. Buna karşın deniz yolculuğu ciddi ölüm riski taşımayı sürdürüyor. Fransa kıyıları açıklarında 29 Eylül’de aşırı kalabalık bir teknede 10 yaşındaki bir çocuk ile iki kadın hayatını kaybetti.
Resmî İngiliz ve Fransız kaynaklarına dayanan hesaplamalara göre 2026 içinde Kanal geçişi girişimlerinde en az 22 kişi öldü. Pilot anlaşmanın sona ermesi, İngiltere-Fransa göç iş birliğinin hangi yeni mekanizma ile sürdürüleceği sorusunu öne çıkardı.
Sıkça Sorulanlar
İngiltere-Fransa “bir giren, bir çıkan” anlaşması neydi?
Anlaşma, İngiliz Kanalı'nı küçük teknelerle geçerek Birleşik Krallık'a ulaşan bazı kişilerin Fransa'ya iade edilmesini öngörüyordu. Birleşik Krallık, karşılığında Fransa'dan yasal yolla başvuru yapan eşit sayıda sığınmacıyı kabul ediyordu.
İngiltere-Fransa göçmen iade pilotu ne zaman sona erdi?
Pilot uygulama 30 Eylül 2026'da yeni dosya kabulünü durdurdu. Uzatılmış anlaşma süresi 1 Ekim 2026'da doluyordu.
Pilot anlaşma kapsamında kaç kişi Fransa'ya gönderildi?
Haziran 2026 sonuna kadar yayımlanan resmî veriler 1.087 iadeyi gösterdi. Daha sonraki açıklamalarda, pilotun başlangıcından itibaren Fransa'ya gönderilen toplam kişi sayısı yaklaşık 1.500 olarak açıklandı.
Mevcut gözaltındaki göçmenler için sınır dışı uçuşları sürecek mi?
Birleşik Krallık İçişleri Bakanlığı, anlaşma kapsamında önceden gözaltına alınan kişilere yönelik uçuşların gelecek haftalarda devam edeceğini bildirdi. Yeni vakalar ise pilot program çerçevesinde işleme alınmayacak.
Fransa neden anlaşmanın uzatılmasını istemedi?
Fransa, düzensiz göç ve geri kabul konusunda yalnızca ikili bir düzenleme yerine Avrupa Birliği çapında bir anlaşma kurulmasını savunuyor. Pilotun hedeflenen iade sayısına ulaşamaması da uzatma görüşmelerini zorlaştırdı.