Vučić, Öğrenci Listesinin önde olduğunu açıkladı
Aleksandar Vučić, Sırbistan’da 25 Ekim’de yapılan erken genel seçimin ardından iktidar bloğunun seçimi kaybettiğini açıkladı. Başkent Belgrad’da, oy verme işleminin yerel saatle 20.00’de sona ermesinden sonra konuşan Vučić, resmi sonuçların henüz ellerinde olmadığını ancak onaylı verilere göre Öğrenci Listesinin parlamentoda daha fazla milletvekili çıkaracağını söyledi.
Vučić’in paylaştığı resmi olmayan tahmine göre Öğrenci Listesi 250 üyeli Ulusal Mecliste 135 ila 140 sandalye, iktidar bloğu ise yaklaşık 105 sandalye alacak. Tahminin doğrulanması durumunda Öğrenci Listesi, hükümet kurmak için gereken 126 sandalyelik salt çoğunluğu tek başına geçecek. Vučić, Öğrenci Listesinin yaklaşık 2 milyon 200 bin, kendi listesinin ise yaklaşık 1 milyon 720 bin oy aldığını da bildirdi.
Vučić, muhalefet olarak sorumluluklarını yerine getireceklerini ve siyasi mücadeleyi sürdüreceklerini belirtti. Öğrenci Listesinin milletvekili sayısı ile 250 üyeli Ulusal Meclisteki sandalye dağılımı, sayımın tamamlanması ve resmi sonuçların açıklanmasıyla netleşecek.
Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu, saat 19.00 itibarıyla katılımın yüzde 67,6’ya ulaştığını bildirdi. Seçim günü açıklanan ilk katılım verileri de Aralık 2023’teki parlamento seçimine kıyasla daha yüksek katılıma işaret etmişti.
Sırbistan’da oy verme işlemi 20.00’ye kadar sürdü
Sırbistan’da erken genel seçim için oy verme işlemi 25 Ekim sabahı yerel saatle 07.00’de başladı. Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu verilerine göre 6 milyon 450 bin 523 kayıtlı seçmen, 250 üyeli Ulusal Meclisin yeni dönem milletvekillerini belirlemek üzere sandığa gitti.
Ülke genelinde ve yurt dışında toplam 8 bin 392 sandık kuruldu. Oy verme işlemi yerel saatle 20.00’de sona erdi. Yurt dışındaki sandıklar da Orta Avrupa saatine göre aynı zaman aralığında açık tutuldu; Amerika ve Okyanusya’da yaşayan bazı seçmenler saat farkı nedeniyle gece oy kullandı.
Yurt dışında oy kullanmak için 102 bin 147 seçmen kayıt yaptırdı. Sırbistan dışındaki en yüksek sandık sayısı, 28 sandıkla Bosna Hersek’te bulunuyor.
250 sandalyeli Meclis için 18 liste yarıştı
Erken genel seçimde milletvekilleri, ülke çapını kapsayan tek seçim bölgesinde kapalı liste usulüyle ve nispi temsil sistemiyle seçiliyor. Ulusal Mecliste çoğunluğu sağlamak için 126 sandalye kazanmak gerekiyor.
Oy pusulasında toplam 18 liste yer aldı. Listelerin dokuzu ulusal azınlık statüsünde seçime katıldı. Genel listeler için uygulanan yüzde 3 seçim barajı, ulusal azınlık listelerine uygulanmıyor.
Pusulanın ilk sırasında, 2012’den beri iktidarda bulunan Sırp İlerleme Partisinin öncülük ettiği “Aleksandar Vučić-Birleşmiş Sırbistan” listesi bulunuyordu. İkinci sırada Sırbistan Sosyalist Partisinin “Ivica Dačić-İstikrar Faktörü” listesi, üçüncü sırada ise öğrencilerin desteklediği “Öğrenci Listesi-Öğrenciler Kazanıyor” listesi yer aldı.
Avrupa yanlısı, sağ görüşlü ve azınlık partilerinin oluşturduğu başka listeler de seçimde milletvekilliği için yarıştı. Azınlık listeleri arasında Boşnak, Macar ve Arnavut seçmenlere hitap eden siyasi oluşumlar bulunuyor.
Yarış iktidar bloğu ve Öğrenci Listesi arasında geçti
Seçim öncesi kamuoyu araştırmaları, yarışın Aleksandar Vučić’in başbakan adayı olduğu Birleşmiş Sırbistan listesi ile Öğrenci Listesi arasında yakın geçebileceğine işaret ediyordu. Son anketlerde iki listenin oy oranlarının birbirine yakın olduğu bildirilmişti.
Aleksandar Vučić, seçim kampanyasında sandıktan çıkacak sonucu kabul edeceğini, rakiplerinin kazanması hâlinde onları kutlayacağını söylemişti. Vučić, eylülde parlamentonun feshedilmesine ilişkin kararı imzalayarak erken seçim takvimini başlatmıştı.
Sırbistan’da son parlamento seçimi Aralık 2023’te düzenlenmişti. 25 Ekim’deki oylama, protestoların erken seçim talebinin ardından yapılan ilk ulusal seçim niteliğini taşıyor.
Novi Sad faciası sonrası protestolar seçime damga vurdu
Erken genel seçim, Novi Sad’daki tren istasyonunda 1 Kasım 2024’te beton sundurmanın çökmesi sonucu 16 kişinin yaşamını yitirmesinin ardından başlayan öğrenci protestolarının gölgesinde yapıldı. Kazanın sorumlularının yargılanması talebiyle başlayan eylemler, zaman içinde kamu yönetiminde şeffaflık ve erken seçim çağrılarını da içeren ülke çapında bir harekete dönüştü.
Öğrencilerin desteklediği listenin seçimde öne çıkması, protesto hareketinin parlamentodaki karşılığı bakımından önem taşıyor. Sandıktan çıkacak dağılım, iktidar bloğunun Mecliste çoğunluğa ulaşıp ulaşamayacağını ve muhalefetin temsil gücünü belirleyecek.
Seçim sonuçları yalnızca sandalye sayısını değil, yaklaşık iki yıldır devam eden protestolar sonrasında seçmenlerin siyasi tercihini de gösterecek. Kesin sonuçların, sayım ve itiraz takvimiyle netleşmesi bekleniyor.
Uluslararası gözlemciler sayım sürecini izliyor
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatının Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi ile çeşitli ülkelerden ve uluslararası kuruluşlardan gözlemciler seçim sürecini takip ediyor. Gözlem heyetleri, oy verme, sayım ve sonuçların açıklanması aşamalarını izleyecek.
Bazı bağımsız gözlemciler, oy pusulasının fotoğraflanması, seçmenler üzerindeki baskı ve oy satın alma girişimi iddialarına ilişkin bildirimler aldıklarını açıkladı. Seçim günü bazı sandık çevrelerinde şiddet olayları da bildirildi. İçişleri Bakanlığı, Lazarevac’taki olayda iki polisin yaralandığını, bazı kişilerin polise taş ve tehlikeli maddeler attığını açıkladı.
Seçimde geçerli oyların milletvekilliği dağılımına dönüşmesi, nispi temsil kurallarına göre yapılacak. Ulusal azınlık listelerinin barajdan muaf tutulması, azınlık topluluklarının parlamentoda temsil edilmesini kolaylaştıran seçim düzenlemesi olarak uygulanıyor.
Resmi olmayan sonuçlara göre Öğrenci Listesinin iktidar bloğundan fazla sandalye kazanacağı yönündeki açıklama sonrasında, kesin sandalye dağılımı ve 126 sandalye eşiğinin aşılıp aşılmayacağı yakından izlenecek.
Sıkça Sorulanlar
Sırbistan erken genel seçimini kim kazandı?
Aleksandar Vučić'in açıkladığı resmi olmayan verilere göre öğrencilerin desteklediği Öğrenci Listesi seçimi önde tamamladı. Devlet Seçim Komisyonunun kesin sonuçları henüz açıklanmadı.
Öğrenci Listesi kaç sandalye kazanabilir?
Aleksandar Vučić, Öğrenci Listesinin 250 üyeli Sırbistan Ulusal Meclisinde 135 ila 140 sandalye kazanabileceğini söyledi. Hükümet kurmak için en az 126 milletvekilinin desteği gerekiyor.
Sırbistan'da seçim katılımı ne oldu?
Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu, 25 Ekim 2026'da saat 19.00 itibarıyla katılım oranını yüzde 67,6 olarak açıkladı. Bu oran, 2023 parlamento seçimine kıyasla daha yüksek katılıma işaret etti.
Sırbistan'daki erken seçim neden yapıldı?
Erken seçim, Novi Sad tren istasyonunda 1 Kasım 2024'te beton sundurmanın çökmesiyle 16 kişinin ölmesinin ardından başlayan protestoların ardından düzenlendi. Protestocular sorumluların yargılanmasını, şeffaflığı ve erken seçimi talep etti.
Seçim günü şiddet olayı yaşandı mı?
Bazı sandık çevrelerinde şiddet ve usulsüzlük iddiaları bildirildi. Sırbistan İçişleri Bakanlığı, Lazarevac'taki olayda iki polisin yaralandığını açıkladı.