ABD Yüksek Mahkemesi, Donald Trump yönetiminin federal cezaevlerindeki trans mahpuslara hormon tedavisi ve diğer cinsiyet uyum süreciyle bağlantılı sağlık hizmetlerine getirilen sınırlamaları hemen uygulama talebini 21 Ekim’de reddetti. Karar, alt mahkemenin politikayı durduran tedbirini dava devam ederken yürürlükte bıraktı. Yüksek Mahkeme çoğunluğu ret kararına gerekçe yazmadı.
Karar, davanın esasına ilişkin nihai hüküm anlamına gelmiyor. Ancak Federal Cezaevleri Bürosu, dava alt mahkemelerde görülmeye devam ederken mevcut tedavileri ve bazı destekleyici uygulamaları kesemeyecek. Yönetim, acil başvuruda cezaevi idarelerinin tıbbi ve güvenlik kararlarına mahkemelerin daha geniş ölçüde saygı göstermesi gerektiğini savunmuştu.
Yüksek Mahkeme tedbir kararını yürürlükte tuttu
Yüksek Mahkeme, Adalet Bakanlığının tedbir kararını askıya alma başvurusunu reddetti. Karar, Başkan Donald Trump’ın ikinci döneminin başında imzaladığı başkanlık kararnamesi sonrasında hazırlanan cezaevi politikasının uygulanmasını şimdilik engelledi.
Clarence Thomas ve Samuel Alito, yönetimin başvurusunun kabul edilmesi gerektiği görüşünü açıkladı. Mahkemedeki diğer yargıçların oy dağılımı duyurulmadı. Gerekçesiz acil başvuru kararları, Yüksek Mahkemenin dava esasındaki hukuki değerlendirmesini kesin olarak göstermiyor.
Alt mahkeme, politikanın uzun süredir uygulanan tıbbi yaklaşımı yeterli dayanak göstermeden değiştirmiş olabileceği sonucuna varmıştı. Washington’daki temyiz mahkemesi de alt mahkemenin tedbirini geçen ay 2’ye karşı 1 oyla korudu. Bunun üzerine Trump yönetimi Yüksek Mahkemeye başvurdu.
Yasak hangi tedavi ve uygulamaları kapsıyordu
Federal Cezaevleri Bürosunun yeni politikası, cinsiyet geçişiyle bağlantılı tıbbi ve cerrahi tedavileri sınırlandırmayı öngörüyordu. Politika, hormon tedavisinin yanı sıra mahpusların toplumsal cinsiyet kimliğiyle uyumlu görünmesine yardımcı olan kıyafet ve tüy alma araçları gibi uygulamaları da kapsıyordu.
Yönetim, cinsiyet disforisinin psikoterapiyle ele alınabileceğini ve fiziksel müdahalelerin kamu kaynaklarıyla karşılanmaması gerektiğini savundu. Başkanlık kararnamesi, federal fonların mahpusun görünümünü karşı cinsiyete uyarlama amacı taşıyan tedavi, ilaç ya da prosedürlerde kullanılmamasını istiyordu.
Davacılar ise hormon tedavisinin kesilmesinin depresyon, kaygı, intihar düşüncesi ve kendine zarar verme riskini artırabileceğini bildirdi. Alt mahkeme, cezaevi idaresinin kendi sağlık personelinin tıbben uygun bulduğu ilaçlar ve desteklerden mahpusları mahrum bırakmasının keyfi olabileceğini değerlendirdi.
Dava federal cezaevi politikasına nasıl taşındı
New Jersey, Florida ve Minnesota’daki federal cezaevlerinde bulunan üç trans mahpus, politika aleyhine toplu dava açtı. Davacılar, cinsiyet disforisi için daha önce sağlık hizmeti aldıklarını ve ani kesintinin anayasal korumaları ihlal ettiğini ileri sürdü.
Davacıların avukatları, Federal Cezaevleri Bürosunun en az 1992’den beri cinsiyet disforisi yaşayan mahpuslara hormon tedavisi sağladığını belirtti. Dava dosyasında, yaklaşık bin trans mahpusun cinsiyet disforisi tanısı bulunduğu bilgisi yer aldı. Federal cezaevleri ve geçiş merkezlerinde bulunan trans mahpusların toplam sayısına dair tahminler ise 2025 için 2 binin üzerindeydi.
Alt mahkeme, federal kurumların düzenlemelerde ani ve gerekçesiz değişiklik yapmasını yasaklayan idari hukuk kurallarına dikkat çekti. Yargıç, yönetimin yerleşik uygulamayı değiştirmek için yeterli kanıt ya da açıklama sunmadığı sonucuna vardı.
Kararın kapsamı ve davada sonraki aşama
Yüksek Mahkemenin kararı, yalnızca ihtiyati tedbirin kaldırılması talebini kapsıyor. Federal cezaevlerindeki trans mahpuslar, ana dava sonuçlanıncaya kadar daha önce aldıkları cinsiyet uyum süreciyle bağlantılı bakım ve desteklere erişmeyi sürdürebilecek.
Alt mahkemeler, politikanın anayasal hakları ve federal idare hukukunu ihlal edip etmediğini daha sonra esastan karara bağlayacak. Yönetim ile davacılar, delillerini ve hukuki savlarını yargılama aşamasında yeniden sunacak.
Karar, Yüksek Mahkemenin son dönemde trans bireyleri etkileyen bazı kısıtlamalara izin veren kararlarından ayrılıyor. Mahkeme daha önce trans bireylerin askerlik hizmetine ilişkin yasağın uygulanmasına, pasaportlarda cinsiyet işareti seçimine yönelik sınırlamalara ve okul sporlarındaki bazı yasaklara ilişkin yönetim veya eyalet taleplerine izin vermişti. Federal cezaevlerindeki sağlık hizmetleri davası ise bakımın kesilmesinin yaratabileceği tıbbi riskler ve kurumların kendi sağlık standartları bakımından ayrı bir hukuki incelemeye konu oldu.
Sıkça Sorulanlar
ABD Yüksek Mahkemesi trans mahpuslar hakkında ne karar verdi?
ABD Yüksek Mahkemesi, Trump yönetiminin federal cezaevlerinde cinsiyet uyum süreciyle bağlantılı bakımı sınırlama politikasını hemen uygulama talebini reddetti. Alt mahkemenin politikayı durduran tedbiri yürürlükte kaldı.
Cezaevi politikası hangi sağlık hizmetlerini sınırlıyordu?
Politika, hormon tedavisi ile cinsiyet geçişiyle bağlantılı tıbbi ve cerrahi tedavileri sınırlamayı öngörüyordu. Kıyafet ve tüy alma araçları gibi bazı destekleyici uygulamalar da kapsamdaydı.
Karar federal cezaevlerindeki trans mahpuslar için ne anlama geliyor?
Federal cezaevlerindeki trans mahpuslar, ana dava sonuçlanıncaya kadar mevcut cinsiyet uyum süreciyle bağlantılı sağlık hizmetlerine erişmeyi sürdürebilecek. Karar, davanın esasına ilişkin nihai hüküm değil.
Yüksek Mahkeme kararına kimler karşı oy kullandı?
Yargıçlar Clarence Thomas ve Samuel Alito, Trump yönetiminin acil başvurusunun kabul edilmesi gerektiği yönünde karşı oy kullandı.
Dava neden açıldı?
Üç trans mahpus, uzun süredir aldıkları bakımın kesilmesinin ciddi ruh sağlığı riskleri doğuracağını ve federal idarenin yerleşik politikayı yeterli gerekçe olmadan değiştirdiğini ileri sürerek dava açtı.