Senato tasarıyı Trump’ın imzasına sundu
ABD Senatosu, Common Cents Act adlı yasa tasarısını 28 Eylül’de kabul ederek Başkan Donald Trump’ın imzasına gönderdi. Temsilciler Meclisi, tasarıyı 14 Eylül’de iki partinin desteğiyle kabul etmişti. Trump’ın tasarıyı imzalaması hâlinde düzenleme, ABD’nin 1 sentlik madeni para üretimini yasal olarak sona erdirecek ve sentlerin piyasadan kademeli çekilişinde nakit ödemelere uygulanacak kuralları belirleyecek.
ABD Darphanesi 2025’te yeni sent basımını durdurmuştu. Kongre’nin kabul ettiği metin, yönetimin kararına yasal dayanak sağlıyor. ABD’nin ilk darphanesinin 1792’de kurulmasından kısa süre sonra dolaşıma giren 1 sentlik paranın üretimi böylece 234 yılın ardından resmen sonlanma aşamasına geldi.
Senatodaki kabul usulü haberlerde farklı ifadelerle yer aldı. Bazı haberler tasarının oy birliğiyle kabul edildiğini, bazıları ise sesli oylama yapıldığını bildirdi. Her iki anlatım da tasarının Senatodan itirazla karşılaşmadan geçtiğine işaret ediyor.
Yeni kurallar nakit ödemelerde nasıl işleyecek
Common Cents Act, işletmelerin yeterli sent bulunmadığında nakit işlem toplamını en yakın 5 sente yuvarlamasına izin veriyor. Yuvarlama, ürünlerin tek tek fiyatlarına değil, müşterinin kasada ödeyeceği toplam tutara uygulanacak. Toplam tutar en yakın 5 sente göre aşağı ya da yukarı yönlü düzeltilebilecek.
Kredi kartı, banka kartı, çek ve diğer elektronik ödeme yöntemleri düzenlemenin dışında kalacak. Nakit dışı yöntemlerle yapılan alışverişlerde tutar, sent hassasiyetinde hesaplanmayı sürdürecek. Düzenleme, nakit kullanan tüketiciler ile dijital ödeme yapanlar için farklı hesaplama yöntemleri oluştururken, fiyat etiketlerinin sent cinsinden belirlenmesine de engel getirmiyor.
Yasa tasarısı ayrıca kurallara uygun yuvarlama yapan mağaza, restoran, banka ve kredi birliklerine hukuki koruma sağlıyor. Sent kıtlığı öncesinde bazı işletmeler, dava riski almamak için nakit toplamlarını yalnızca müşterinin lehine aşağı yuvarlıyordu. Yeni federal çerçeve, gerekli koşullarda yukarı yuvarlamaya da izin vererek uygulamayı ülke genelinde standartlaştırmayı amaçlıyor.
Sentler tedavülde kalacak, dijital ödemeler değişmeyecek
Üretimin bitmesi, dolaşımdaki 1 sentlik paraların geçersiz olacağı anlamına gelmiyor. Tüketiciler mevcut sentleri harcamaya, işletmeler sentleri kabul etmeye devam edebilecek. ABD Darphanesi, 2024’te 3,2 milyar adet sent üretmişti; dolaşımdaki büyük stok nedeniyle sentlerin günlük kullanımdan tamamen kaybolması zaman alacak.
Yasa, Hazine Bakanlığının gelecekte dolaşımdaki başka bir madeni paranın üretimini sona erdirmeden 60 gün önce Kongreye bildirim yapmasını da öngörüyor. Düzenleme, para sisteminde yapılabilecek sonraki değişiklikler için Kongre denetimini güçlendirmeyi hedefliyor.
Hazine Bakanı ayrıca 5 sentlik madeni paranın üretim maliyetini düşürebilecek yeni metal bileşimlerini inceleyebilecek. Mevcut 5 sentlik para bakır ve nikel içeriyor. Tasarı, maliyeti azaltmak amacıyla 5 sentlik paranın iç katmanında çinko kullanımına imkân tanıyor. Sentin tedavülden çekilmesiyle 5 sentlik paraya yönelik talebin artması bekleniyor.
Üretim maliyeti ve işletmelerin beklentisi
ABD Darphanesine göre bir sentin üretimi yaklaşık 4 sente mal oluyor. Darphane, üretimin tamamen durmasının yılda 56 milyon dolar doğrudan tasarruf sağlayacağını hesaplıyor. Dijital ödeme yöntemlerinin yaygınlaşması da 1 sentlik paranın günlük işlemlerdeki kullanımını azaltan etkenler arasında bulunuyor.
Restoranlar ve perakendeciler, sent teminindeki güçlüğün kasa işlemlerini ve muhasebe uygulamalarını zorlaştırdığını savunuyordu. Restoran sektöründe nakit ödemelerin toplam satışlar içinde hâlâ önemli bir pay taşıması, yuvarlama kuralını küçük işletmeler için özellikle önemli kılıyor. Sektör temsilcileri, önceki uygulamada yalnızca aşağı yuvarlamanın restoranlara aylık 13 milyon ila 14 milyon dolar maliyet yaratabileceği tahminini paylaşmıştı.
Düzenleme, işletmelerin her işlemi müşterinin lehine yuvarlama zorunluluğundan doğabilecek maliyet riskini azaltacak. Bankalar ve kredi birlikleri de nakit dağıtımı, para üstü sağlanması ve madeni para teslimatında ortak federal kuralların operasyonel belirsizliği sınırlamasını bekliyor.
Bankalar ve perakendeciler için hukuki çerçeve
Federal düzenleme öncesinde eyaletlerin 30’dan fazlası nakit yuvarlama konusunda yasa veya idari kural kabul etmişti. Eyaletler arasındaki farklılık, birden fazla bölgede faaliyet gösteren zincir mağazalar ve finans kuruluşları için uyum maliyetini artırıyordu. Common Cents Act, sent bulunmadığında uygulanacak temel yöntemi federal düzeyde tanımlayarak farklı uygulamalardan doğan belirsizliği azaltmayı amaçlıyor.
Yasa tasarısının yürürlüğe girmesi için Başkan Trump’ın imzası gerekiyor. Trump’ın daha önce 1 sentlik paranın uzun süredir üretildiğini ve maliyet gerekçesiyle üretimin sona ermesi gerektiğini söylediği biliniyor. İmzanın ardından işletmeler, nakit tahsilatta 5 sentlik yuvarlama sistemini federal kurallara göre uygulayabilecek; tüketiciler ise ellerindeki sentleri yasal ödeme aracı olarak kullanmayı sürdürecek.
Sıkça Sorulanlar
ABD'de 1 sentlik madeni para üretimi ne zaman resmen bitecek?
Common Cents Act, ABD Senatosu ve Temsilciler Meclisinden geçti; üretimin resmen sona ermesi için Başkan Donald Trump'ın tasarıyı imzalaması gerekiyor. ABD Darphanesi yeni sent basımını 2025'te fiilen durdurmuştu.
Nakit alışverişlerde yuvarlama kuralı nasıl uygulanacak?
Sent bulunamadığında mağazalar ve diğer işletmeler, nakit işlem toplamını en yakın 5 sente aşağı veya yukarı yuvarlayabilecek. Yuvarlama ürün fiyatlarına değil, kasadaki toplam ödeme tutarına uygulanacak.
Dolaşımdaki sentler geçersiz mi olacak?
Hayır. Üretimin sona ermesi, mevcut 1 sentlik madeni paraların geçersizleşmesi anlamına gelmiyor. Tüketiciler sentleri kullanmaya, işletmeler de sentleri kabul etmeye devam edebilecek.
Kartla yapılan ödemeler de 5 sente yuvarlanacak mı?
Hayır. Kredi kartı, banka kartı, çek ve diğer nakitsiz ödeme yöntemleri tam sent tutarı üzerinden hesaplanmayı sürdürecek. Yuvarlama yetkisi yalnızca sentin verilemediği nakit işlemler için getiriliyor.
ABD neden 1 sentlik madeni para üretimini sonlandırıyor?
ABD Darphanesine göre bir sentin üretimi yaklaşık 4 sente mal oluyor. Üretimin bitirilmesinin yılda 56 milyon dolar doğrudan tasarruf sağlaması ve sent kıtlığından kaynaklanan işletme belirsizliğini azaltması bekleniyor.