Trump yönetimi 810 milyon dolarlık kesinti istedi
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Kongrenin iki partinin desteğiyle onayladığı 810 milyon dolarlık federal harcamayı iptal etmek için 25 Eylül’de Kongreye talep gönderdi. Beyaz Saray, paketi yaklaşık 1 milyar dolarlık kesinti olarak duyurdu. Talep, mali yılın 30 Eylül’de sona ermesine yalnızca birkaç gün kala iletildi.
Kesinti paketinin en büyük kalemi, Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı bünyesindeki Mülteci Yerleştirme Ofisinin programlarına ayrılan 567 milyon dolar oldu. Fonlar; mülteciler, sığınmacılar, refakatsiz çocuklar ve diğer göçmenlere hizmet sunan programlarda kullanılıyordu.
Yönetim ayrıca göçmen öğrencilere yönelik eğitim programlarından 25 milyon dolar, yabancı öğrenci ve akademisyenlere yönelik hibe ve burslardan 70 milyon dolar, konut danışmanlığı programlarından da 56 milyon dolar kesmeyi planlıyor. Paket, sağlık araştırmalarına ayrılan 28 milyon doları ve azınlık işletmelerini destekleyen programların 50 milyon dolarlık bütçesinden 10 milyon doları da kapsıyor.
Beyaz Saray sınır geçişlerindeki düşüşü gerekçe gösterdi
Beyaz Saray, kesintilerin Amerikan vatandaşlarına yarar sağlamayan harcamaları azaltma hedefi taşıdığını açıkladı. Yönetim, düzensiz sınır geçişlerindeki düşüş nedeniyle mülteci ve göçmenlere yönelik bazı hizmetlere ayrılan ödeneklerin gerekli olmadığını öne sürdü.
İptal talebinde, Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Dairesinin gözetimi altında olup tutuklu bulunmayan kişilere vaka yönetimi sağlayan pilot programa ayrılan 15 milyon dolar da yer aldı. Yasal daimi oturum sahiplerinin İngilizce ve ABD tarihi eğitimi almasını destekleyen vatandaşlık ve uyum hibelerinden 10 milyon doların kesilmesi de önerildi.
Yönetim, azınlık işletmelerine yönelik bazı hibelerin ırka dayalı olduğunu savunuyor. Konut danışmanlığı fonları ile belirli sağlık araştırma hibelerinin ise gereksiz, tekrarlayan veya çeşitlilik politikalarına odaklı harcamalar olduğu görüşünü taşıyor.
Cep iptali tartışması Kongre yetkisini yeniden gündeme taşıdı
Trump yönetimi, talebi “cep iptali” olarak bilinen nadir bir bütçe yöntemiyle iletti. Federal yasa, başkanın harcama yetkilerinin iptalini Kongreye önermesine izin veriyor ve Kongreye öneriyi değerlendirmek için 45 yasama günü tanıyor. Talebin mali yılın son günlerinde gönderilmesi ise fonların Kongre kararı olmadan mali yıl sonunda sona ermesine yol açabilecek bir durum yaratıyor.
Temsilciler Meclisinin seçim dönemi nedeniyle ara vermesi, inceleme imkânını daha da sınırlıyor. Senatonun mali yılın son günlerinde toplantı yapması planlanıyor. Kongrenin hesap denetim kurumu, cep iptali yönteminin Harcamaların Denetimi Yasası kapsamında yasal olmadığını daha önce bildirmişti.
Maine Senatörü ve Senato Tahsisatlar Komitesi Başkanı Susan Collins, yönetimin Kongreye önceden haber vermediğini veya istişarede bulunmadığını söyledi. Collins, Kongrenin onayladığı harcamaların Kongre onayı olmadan iptal edilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirtti ve meslektaşlarıyla adım atacağını açıkladı.
Washington Senatörü Patty Murray ile Oregon Senatörü Jeff Merkley de yönetimin Kongrenin bütçe yapma yetkisini aşmaya çalıştığını savundu. Temsilciler Meclisi Tahsisatlar Komitesinin kıdemli Demokrat üyesi Rosa DeLauro da fonların yıl boyunca hukuka aykırı biçimde tutulduğunu ileri sürdü. Kesinti paketi, Cumhuriyetçi ve Demokrat bazı milletvekillerinden tepki aldı.
Geçen yılki dış yardım kesintisi hukuki arka plan oluşturdu
Trump yönetimi, benzer yöntemi geçen yıl Kongrenin onayladığı milyarlarca dolarlık dış yardım fonunu durdurmak için kullanmıştı. Söz konusu adım, 1977’den beri ilk cep iptali girişimi olarak kayıtlara geçti. Yüksek Mahkeme, dış yardım kesintisine ilişkin ihtilafta yönetimin fonları durdurmasına izin verdi.
Yeni talep, dış yardım yerine ağırlıkla ülke içindeki sosyal hizmetler, eğitim, konut ve iş geliştirme programlarını kapsıyor. Bu nedenle yeni paketin hukuki değerlendirmesinde Kongrenin iç harcama kalemleri üzerindeki yetkisi yeniden tartışılacak.
Yeni paketin uygulamaya girip girmeyeceği, Kongrenin tutumu ve olası hukuki başvurularla netleşecek. Tartışmanın merkezinde, federal bütçede son sözü Kongrenin mi yoksa yürütme organının mı söyleyeceği sorusu bulunuyor.
Kesinti planından etkilenecek programlar ve kurumlar
Kesinti planından en çok mülteci yerleştirme ve refakatsiz çocuklara hizmet veren programların etkilenmesi bekleniyor. Göçmen öğrencilere destek, gözetim dışındaki göçmenlere vaka yönetimi, vatandaşlık uyum hibeleri, konut danışmanlığı, azınlık işletmelerine yönelik geliştirme faaliyetleri ve belirli sağlık hibeleri de risk altındaki başlıklar arasında yer alıyor.
Fonların mali yıl bitmeden sona ermesi halinde, ilgili kurumlar ve program yürütücüleri mevcut bütçelerini yeniden düzenlemek zorunda kalabilir. Kongredeki bütçe anlaşmazlığı, federal harcamaların denetimi ve başkanlık yetkilerinin sınırları üzerine yeni bir siyasi ve hukuki mücadeleye dönüşebilir.
Sıkça Sorulanlar
Trump yönetimi hangi tutardaki fonu iptal etmek istiyor?
Trump yönetimi, ABD Kongresinin daha önce onayladığı 810 milyon dolarlık federal fonun iptal edilmesini istedi. Beyaz Saray paketi yaklaşık 1 milyar dolarlık kesinti olarak tanımlıyor.
810 milyon dolarlık kesintiden hangi programlar etkilenebilir?
Kesinti planı mülteci yerleştirme, refakatsiz çocuklara hizmet, göçmen öğrenci eğitimi, vatandaşlık uyum hibeleri, konut danışmanlığı ve bazı sağlık araştırmalarını kapsıyor. En büyük kalem, Mülteci Yerleştirme Ofisine ayrılan 567 milyon dolar.
Cep iptali yöntemi nedir?
Cep iptali, başkanın mali yılın sonuna çok kısa süre kala Kongreye fon iptal talebi göndermesiyle ortaya çıkan bütçe yöntemidir. Fonlar inceleme döneminde askıya alınırken mali yılın sona ermesi, Kongre oylaması olmadan ödeneğin kullanım süresini bitirebilir.
Kesinti talebine neden itiraz ediliyor?
Bazı Cumhuriyetçi ve Demokrat milletvekilleri, Kongrenin onayladığı harcamaların yürütme tarafından Kongre onayı olmadan iptal edilemeyeceğini savunuyor. Kongrenin hesap denetim kurumu da cep iptalinin yasal olmadığı görüşünü daha önce bildirdi.