Fed Üç Yıl Sonra İlk Kez Faiz Artırdı: Oran Yüzde 4’e Yükseldi

Fed Üç Yıl Sonra İlk Kez Faiz Artırdı

ABD Merkez Bankası (Fed), enflasyonla mücadeleyi yeniden sertleştirmek amacıyla gösterge faiz oranını 25 baz puan artırarak yüzde 3,75 ile yüzde 4,00 aralığına çekti. Temmuz 2023 tarihinden bu yana gerçekleştirilen bu ilk faiz artırımı kararı, Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısında oy birliğiyle alındı.

Merkez bankası yetkilileri, yıllık manşet enflasyonun yüzde 3,4 seviyesine yükselerek yüzde 2’lik hedeften uzaklaşmasının bu kararda belirleyici olduğunu bildirdi. ABD ekonomisinde işsizlik oranının yüzde 4,1 seviyesinde istikrarlı seyretmesi ve perakende satışlardaki canlılık, merkez bankasına faiz artırımı için gerekli manevra alanını sağladı. Fed Başkanı Kevin Warsh, Temmuz ayındaki son toplantıdan bu yana üç kritik gelişmenin yaşandığını söyledi: Ekonomik aktivite güçlendi, enflasyonda yavaşlama durdu ve jeopolitik riskler tırmandı. Warsh, bu üç faktörün komitenin oy birliğiyle faiz artırmasında temel etken olduğunu açıkladı.

Siyasi Baskılara Karşı Bağımsızlık Mesajı

Faiz artırımı kararı, ABD Başkanı Donald Trump’ın borçlanma maliyetlerinin düşürülmesi yönündeki açık çağrılarının ardından geldi. Beyaz Saray yönetimi faiz indirimlerini ve daha düşük borçlanma maliyetlerini savunurken, Fed yönetimi fiyat istikrarı hedefine öncelik verdiklerini duyurdu. Karar sonrası düzenlenen basın toplantısında konuşan Fed Başkanı Kevin Warsh, merkez bankasının siyasi bağımsızlığının altını çizdi. Warsh, Jackson Hole toplantısında da vurguladığı üzere yüzde 2 enflasyon hedefinin sabit olduğunu ve fiyat istikrarını sağlamanın merkez bankasının asli görevi olduğunu açıkladı.

Başkan Trump, kararın açıklanmasının ardından sosyal medya platformunda ABD için faizlerin derhal düşürülmesi gerektiği yönündeki görüşünü tekrarladı. Buna karşın Beyaz Saray Ulusal Ekonomi Konseyi yetkilileri, merkez bankasının bağımsız karar alma sürecine saygı duyduklarını ve komitenin doğru bulduğu adımı attığını belirtti. Finans analistleri, oy birliğiyle alınan bu kararın Fed’in para politikasındaki kredibilitesini koruma kararlılığını gösterdiğini değerlendirdi.

Orta Doğu Savaşı ve Yapay Zeka Harcamalarının Enflasyona Etkisi

Küresel ölçekte tırmanan Orta Doğu gerilimi ve İran savaşı, enerji fiyatlarını yukarı taşıyarak enflasyonist baskıları artırdı. Petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerine çıkmasıyla ABD’de benzin fiyatları yüzde 45, dizel fiyatları ise yüzde 60 oranında yükselerek galon başına 6,23 doları gördü. Akaryakıt maliyetlerindeki bu artış ile Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz’deki nakliye aksamaları, Tüketici Fiyat Endeksi üzerindeki riskleri büyüttü. ABD Kongre Bütçe Ofisi verileri, Orta Doğu’daki çatışmaların yol açtığı tedarik aksamalarının gelecek yılın başlarında enflasyona yarım yüzdelik puan ekleyebileceğini ortaya koydu.

Diğer taraftan, teknoloji sektöründeki yapay zeka altyapı harcamaları ekonomik büyümeyi desteklerken sermaye talebini de tırmandırdı. Şirketlerin yapay zeka alanındaki yoğun yatırımları iş dünyasındaki sermaye rekabetini artırdı. Fed Başkanı Warsh, yapay zekanın ekonomi üzerindeki arz ve talep dengelerine etkisini incelemek üzere Stanford Üniversitesi’nden Charles Jones, Microsoft Xbox yöneticisi Asha Sharma ve girişim sermayesi yatırımcısı Marc Andreessen’in yer aldığı özel bir çalışma grubu oluşturulduğunu duyurdu.

Tahvil Piyasasında Yükselen Getiriler ve Noktasal Grafikteki Sinyaller

Faiz artırımı kararıyla birlikte ABD 10 yıllık tahvil getirileri yeniden yüzde 5 seviyesinin üzerine çıkarak 2007 yılından bu yana en yüksek seviyelerini gördü. Hazine Bakanlığı’nın uzun vadeli tahvillerde başlattığı geri alım hamlesine rağmen piyasadaki yüksek kamu borcu ve bütçe açığı endişeleri tahvil faizlerini yukarıda tuttu. Yükselen tahvil getirileri; kredi kartları, otomobil kredileri ve kurumsal borçlanma maliyetleri üzerinde ek baskı oluşturdu.

Konut piyasasında da faiz kararı ve tahvil getirilerindeki yükseliş doğrudan karşılık buldu. ABD genelinde 30 yıllık sabit mortgage faiz oranları yüzde 7 seviyesinin üzerinde seyretmeye devam etti. Fed tarafından yayımlanan yeni ekonomik tahminler ve noktasal grafik (dot plot), 18 yetkiliden 12’sinin yıl sonuna kadar 25 baz puanlık bir ilave faiz artırımı beklediğini gösterdi. Yıl sonu ve 2027 politika faizi beklentisi medyan yüzde 4,1 olarak belirlenirken, yetkililer piyasaya doğrudan gelecek yönlendirmesi sunmama yaklaşımını sürdürdü. Karar sonrası ABD borsaları genel olarak düşüşle kapanırken, dolar endeksi son bir ayın en yüksek seviyesine ulaştı.