Halifax’taki açıklamalar askerî iş birliğinin sürdüğünü teyit etti
Kanada Savunma Bakanı David McGuinty, 21 Kasım’da Halifax Uluslararası Güvenlik Forumu sırasında yaptığı açıklamada, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in Kanada ile askerî iş birliğine sınırlama getirdiği öne sürülen gizli yönergenin varlığı hakkında bilgi aldığını ancak metni görmediğini söyledi. McGuinty, Kanada ile ABD silahlı kuvvetleri arasındaki günlük iş birliğinde değişiklik saptamadığını belirtti.
McGuinty, iki ülkenin Karayipler’de uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele, Kuzey Amerika hava savunması, füze savunması ve gerektiğinde savaş uçaklarının havalandırılması gibi görevlerde yakın çalışmayı sürdürdüğünü anlattı. Kanada Genelkurmay Başkanı Jennie Carignan da rutin askerî temaslarda aksama yaşanmadığı yönünde bilgi verdi.
Pentagon, Kanada’ya ilişkin yeni bir rehber yayımlandığını doğruladı ancak gizli belgenin ayrıntılarını açıklamadı. Pentagon Başsözcüsü Sean Parnell, rehberin istihbarat paylaşımını, Kuzey Amerika Havacılık Savunma Komutanlığını (NORAD) ve NATO kapsamındaki iş birliğini etkilemediğini bildirdi.
Gizli yönergenin odağı gayriresmî temaslar olabilir
Cumhuriyetçi Senatör Mike Rounds, ABD savunma yetkililerinden yönerge hakkında bilgi aldığını ve metnin askerî operasyonlara yeni büyük kısıtlamalar getirmediğini söyledi. Rounds’a göre ABD askerî ve sivil savunma personeli, Kanada’daki düşünce kuruluşu toplantıları, konferanslar ve sosyal etkinlikler gibi gayriresmî buluşmalara katılmadan önce izin almak zorunda kalabilir.
Rounds, yönergenin genel subayların toplantılarını da ABD savunma hedeflerine doğrudan katkı sunan görüşmelerle sınırladığını bildirdi. Senatöre göre metin aylar önce hazırlanmış, yakın zamanda imzalanarak yetkilendirilmiş olabilir.
Rounds, söz konusu uygulamanın uzun süredir yürürlükte bulunan bazı idari kuralları sistemleştirmiş olabileceğini belirtti. Gizli belge kamuoyuna açıklanmadığı ve bağımsız olarak incelenemediği için, kısıtlamaların tüm ikili programlara nasıl uygulanacağı henüz netlik kazanmadı.
Pentagon’un açıklaması, Washington yönetiminin Kanada ile temasları ABD’nin iç güvenliği, kıtasal savunma ve ortak yarımkürenin korunması hedefleriyle uyumlu tutmak istediğine işaret etti. Kanada tarafı ise açıklanan çerçevenin ortak operasyonları değiştirdiğine dair kanıt bulunmadığını vurguladı.
NORAD, NATO ve istihbarat paylaşımı etkilenmeyecek
Yönergenin NORAD görevlerini etkilemeyeceği bilgisi, Kanada-ABD savunma ilişkisinin en önemli unsurlarından biri bakımından belirleyici görülüyor. NORAD, iki ülkenin Kuzey Amerika hava sahasını ortak biçimde izlemesini ve tehditlere birlikte yanıt vermesini sağlıyor.
NATO operasyonları ile istihbarat iş birliğinin de kapsam dışında tutulması, mevcut savunma düzeninin temel mekanizmalarının korunduğunu ortaya koyuyor. Kanada ve ABD ayrıca Beş Göz istihbarat ortaklığı içinde Avustralya, Birleşik Krallık ve Yeni Zelanda ile veri paylaşımı yürütüyor.
Kanada Savunma Bakanlığı, askerî komuta kademesiyle yapılan görüşmelerde ikili görevlerde değişiklik saptanmadığını açıkladı. Kanada hükümeti, Arktik bölgesinin güvenliği ve haberleşme egemenliği için kendi savunma kapasitesini artırma planlarını da sürdürüyor.
Savunma harcamaları ikili ilişkilerdeki gerilimi artırdı
Gizli yönerge haberi, Washington ile Ottawa arasında savunma harcamaları ve askerî tedarik başlıklarında süren anlaşmazlıkların ardından geldi. ABD yönetimi, Kanada’nın savunmaya daha fazla kaynak ayırmasını istiyor. Kanada hükümeti, NATO’nun gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 2’si düzeyindeki savunma harcaması hedefine geçen yıl ulaştığını, 2035’e kadar oranı yüzde 5’e yükseltmeyi planladığını açıkladı.
Kanada’nın F-35 savaş uçağı alımını yeniden değerlendirmesi de ABD’de yakından izleniyor. Ottawa, 2023’te 88 F-35 satın alma planı açıklamış, 2025’te kararın incelemeye alındığını duyurmuştu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Kanada’nın ABD’ye katılması yönündeki açıklamaları da siyasi atmosferi gerdi. McGuinty, siyasi tartışmalara rağmen Kanada ile ABD arasındaki kıtasal savunma iş birliğinin devam ettiğini söyledi. Gizli yönergenin kapsamına ilişkin daha ayrıntılı bilgi, Pentagon’un belgeyi açıklaması veya ilgili kurumlara resmî bildirim yapması halinde ortaya çıkacak.
Sıkça Sorulanlar
Pete Hegseth’in Kanada yönergesi neyi sınırlıyor?
Yönergenin, ABD askerî ve sivil savunma personelinin Kanada’daki sosyal etkinliklere, konferanslara ve düşünce kuruluşu toplantılarına katılımını izin şartına bağladığı bildirildi. Bazı genel subay toplantıları da ABD savunma hedeflerine katkı sunan görüşmelerle sınırlandırılabilir.
ABD-Kanada ortak askerî operasyonları yönergeden etkileniyor mu?
Açıklamalara göre NORAD görevleri, NATO operasyonları, savunma istihbaratı paylaşımı ve günlük ortak askerî faaliyetler yönergenin dışında tutuluyor. Kanada tarafı operasyonel iş birliğinde değişiklik saptamadığını bildirdi.
David McGuinty gizli belge hakkında ne söyledi?
Kanada Savunma Bakanı David McGuinty, gizli yönergenin varlığından haberdar edildiğini ancak belgenin metnini görmediğini söyledi. McGuinty, Kanada ve ABD silahlı kuvvetleri arasındaki iş birliğinin sürdüğünü belirtti.
Gizli yönergenin kapsamı neden kesinleşmedi?
Belge gizli olduğu için kamuoyuyla paylaşılmadı ve bağımsız biçimde incelenemedi. Kamuya yansıyan bilgiler, yetkililerin açıklamaları ve senatörlere verilen brifinglerle sınırlı bulunuyor.
