ABD, İran çevresindeki askerî varlığını üçüncü uçak gemisiyle büyütmeye hazırlanıyor. USS Theodore Roosevelt uçak gemisi taarruz grubu ile USS Makin Island amfibi hazırlık grubu, Orta Doğu’ya doğru yola çıktı. Sevkiyat, ABD Başkanı Donald Trump’ın 3 Kasım’daki ara seçimlerin ardından İran’a yönelik yeni saldırı ihtimalini açık tutmasıyla aynı döneme denk geldi.
Sevkiyat tamamlanırsa ABD’nin bölgede aynı anda üç uçak gemisi bulundurması bekleniyor. USS George H.W. Bush ve USS George Washington hâlihazırda Orta Doğu’da görev yapıyor. USS Boxer amfibi hazırlık grubu da bölgedeki ABD deniz unsurları arasında bulunuyor.
Theodore Roosevelt ve Makin Island neden gönderiliyor
Yeni deniz grubunda 7 binden fazla denizci ile 2 binden fazla deniz piyadesinin yer aldığı bildirildi. USS Theodore Roosevelt’e kruvazör USS Chosin eşlik ederken, USS Makin Island grubunda USS John P. Murtha ve USS Anchorage amfibi çıkarma gemileri bulunuyor.
Sevkiyatın, ABD başkanına İran konusunda daha geniş askerî seçenek sunmayı amaçladığı değerlendiriliyor. F-35 savaş uçakları dâhil ilave hava gücünün de bölgedeki mevcut unsurlara eklenmesi planlanıyor. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Amerikan kuvvetlerinin yeni bir emir verilmesi hâlinde hazır olduğunu söyledi.
USS George Washington normal şartlarda Pasifik’te konuşlandırılıyor. Gemi, 260 günü aşan uzun görevinin ardından USS Abraham Lincoln’ün yerini almak üzere Orta Doğu’ya kaydırılmıştı. Theodore Roosevelt’in bölgeye ulaşmasından sonra George Washington’un Japonya açıklarındaki görev alanına dönmesi olasılığı da bulunuyor.
Üç uçak gemisiyle deniz gücü ekim sonunda artabilir
Amerikalı bir yetkili, üç uçak gemisinin ekim sonuna kadar Orta Doğu’da bulunabileceğini bildirdi. Başka bir değerlendirmede ise üç uçak gemisi ve iki amfibi çıkarma grubunun kasım sonuna kadar İran çevresinde konuşlanacağı belirtildi. Takvimlerdeki fark, birliklerin intikal hızı ve nihai konuşlanma planına ilişkin belirsizlikten kaynaklanıyor.
Sevkiyat, bölgede 20 binden fazla ABD denizcisi ve deniz piyadesinin yanı sıra yüzlerce hava aracının görev yapmasına neden olabilir. Bazı bilgiler, Orta Doğu’daki tüm ABD askerî personeli hesaba katarak sayının yaklaşık 50 bine ulaştığını öne sürüyor. İki rakam farklı personel gruplarını kapsıyor: 20 binin üzerindeki tahmin deniz unsurlarına, 50 bin civarındaki tahmin ise kara, hava ve deniz kuvvetlerinin toplamına işaret ediyor.
ABD Donanması, Orta Doğu’da en son nisan ayında üç uçak gemisi taarruz grubunu aynı dönemde bulundurmuştu. Nisan ayındaki konuşlanma, 2003’ten sonraki ilk üç uçak gemili düzen olarak kayda geçmişti.
Trump yeni saldırı seçeneğini açık tutuyor
Donald Trump, yayımlanan bir söyleşide 3 Kasım ara seçimlerinden sonra İran’daki bombardımanın artırılmasının mümkün olduğunu söyledi. Trump, hedefler ve operasyon planı hakkında ayrıntı vermedi. Beyaz Saray yönetimi, İran’ın nükleer silah kapasitesine ulaşmasını engelleme hedefini askerî baskının gerekçeleri arasında gösteriyor.
Trump, İran’ın son ateşkes önerisini de kabul etmedi. Teklifte Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve nükleer görüşmelere dönülmesi; buna karşılık ABD deniz ablukasının sonlandırılması, yaptırımların hafifletilmesi ve bölgesel ateşkes yer alıyordu. Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı açma teklifine rağmen paketin tamamını yeterli bulmadığını söyledi.
Hürmüz Boğazı, Körfez’den küresel piyasalara taşınan petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz için önemli geçiş güzergâhı niteliği taşıyor. Boğazdaki güvenlik ve seyrüsefer koşulları, enerji fiyatları ile bölgedeki ticari gemi trafiği üzerinde doğrudan etkili oluyor.
Diplomasi ve yaptırımlar askerî baskıyla birlikte yürüyor
İran yönetimi, Katar üzerinden iletilen yedi günlük yol haritasıyla diplomasi kapısını açık tutmaya çalıştı. Tahran, nükleer müzakerelere dönmeye hazır olduğunu açıklarken, savaşa yeniden girme ihtimaline karşı da hazırlıklı olduğunu bildirdi.
Washington ise askerî sevkiyata ekonomik yaptırımları ekledi. ABD yönetimi, İran’ın demiryolu ve otomotiv sektöründeki bazı kuruluşlarına yeni yaptırımlar uyguladı. Yönetim, yaptırımların Tahran’ın gelir kaynaklarını sınırlamayı amaçladığını açıkladı.
Üçüncü uçak gemisi sevkiyatı, ABD ile İran arasındaki savaşın sekizinci ayında askerî caydırıcılığı artırıyor. Ancak askerî yığınağın yeni saldırıya dönüşüp dönüşmeyeceği, ara seçimlerden sonraki siyasi kararlar ve tarafların ateşkes koşullarında uzlaşıp uzlaşamayacağına bağlı olacak.
Sıkça Sorulanlar
ABD Orta Doğu’ya hangi askerî unsurları gönderiyor?
ABD, USS Theodore Roosevelt uçak gemisi taarruz grubunu ve USS Makin Island amfibi hazırlık grubunu Orta Doğu’ya gönderiyor. Gruplarda 7 binden fazla denizci ile 2 binden fazla deniz piyadesi bulunuyor.
ABD’nin İran çevresinde kaç uçak gemisi bulunacak?
Sevkiyat planlandığı gibi tamamlanırsa ABD’nin İran çevresinde üç uçak gemisi bulunacak. USS George H.W. Bush ve USS George Washington zaten bölgede görev yapıyor.
Üçüncü uçak gemisi ne zaman Orta Doğu’ya ulaşacak?
Bir yetkili, üç uçak gemisinin ekim sonuna kadar bölgede bulunabileceğini bildirdi. Başka bir değerlendirme, üç uçak gemisi ve iki amfibi grubun kasım sonuna kadar İran çevresinde konuşlanacağını öngörüyor.
Trump İran’a yeni saldırı düzenleyecek mi?
Donald Trump, 3 Kasım ara seçimlerinden sonra İran’daki bombardımanın artırılmasının mümkün olduğunu söyledi. Trump, yeni saldırı için kesin karar veya hedef bilgisi açıklamadı.
ABD ve İran arasındaki ateşkes önerisi neden sonuç vermedi?
İran, Hürmüz Boğazı’nın açılması ve nükleer görüşmelere dönüş karşılığında yaptırımların hafifletilmesini ve deniz ablukasının kaldırılmasını önerdi. Donald Trump, teklif paketini yeterli bulmadığı için öneriyi reddetti.