FlyDubai uçağındaki saldırı girişimi soruşturuluyor
ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’e giden FlyDubai seferindeki saldırı girişimiyle İran arasında bağlantı saptanması hâlinde ABD’nin Tahran’a sert karşılık vereceğini söyledi. Trump, Beyaz Saray’daki açıklamasında ilk bulguların İran bağlantısına işaret ettiğini duyduğunu, ancak incelemenin sürdüğünü belirtti. Trump, bağlantıya ilişkin kamuoyuyla kanıt paylaşmadı.
Soruşturmanın merkezinde, Birleşik Arap Emirlikleri’nden Tel Aviv’e giden Boeing 737 Max 8’in yardımcı pilotu bulunuyor. Yardımcı pilotun kaptana saldırdığı, ardından uçağın kontrolünü bozarak düşürmeye çalıştığı bildirildi. Yardımcı pilotun kimliği kamuoyuna açıklanmadı; şüphelinin Umman vatandaşı olduğu ve gözaltında bulunduğu aktarıldı.
Uçakta 182 kişinin bulunduğu, yolcuların büyük bölümünün İsrailli olduğu bildirildi. Kaptanın yaralanmasına rağmen kokpit kapısını açtığı, bazı yolcuların ve görevli mürettebatın yardımcı pilota müdahale ederek uçağın kontrolünün yeniden sağlanmasına yardım ettiği anlatıldı. Hindistan vatandaşı kaptanın tedavisinin Abu Dabi’de sürdüğü açıklandı.
Uçak acil kodlar gönderip Tabuk’a yöneldi
Uçuş takip verilerine göre uçak, kalkıştan yaklaşık iki buçuk saat sonra 33 bin feetten 17 bin feete yaklaşık bir dakika içinde indi. Uçak daha sonra Ürdün sınırı yakınlarında düzensiz bir rota izledi ve Suudi Arabistan’ın Tabuk kentine güvenli biçimde iniş yaptı.
Kokpitten iki farklı acil durum kodu gönderildiği bildirildi. “7700” kodu genel acil durumu, “7500” kodu ise yasa dışı müdahale veya olası uçak kaçırma vakasını işaret ediyor. Uçuş ekibi, telsizle açık konuşmanın riskli ya da imkânsız olduğu koşullarda söz konusu kodları kullanabiliyor.
Uçağın tescilli olduğu Birleşik Arap Emirlikleri, uçak içindeki suçlarda kendi hukukunun geçerli olduğunu belirterek ayrı inceleme başlattı. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, İsrail, ABD ve Umman makamlarının soruşturmada temas hâlinde olduğu bildirildi. İsrail, şüphelinin sorgulanmasına katılmak ve şüpheliyi kendi ülkesine getirmek istediğini açıkladı.
Trump İran bağlantısı için kanıt sunmadı
Trump, İran bağlantısına dair değerlendirmesini kesin bir hüküm olarak değil, inceleme altındaki ilk bilgi olarak sundu. Netanyahu da saldırganın radikal İslamcı telkine maruz kaldığı yönünde bilgi bulunduğunu savundu; ancak bu değerlendirmeyi destekleyen ayrıntı paylaşmadı. Netanyahu, İran’ın doğrudan rolü hakkında konuşmak için erken olduğunu da söyledi.
Soruşturmayı bilen bir yetkili, terör bağlantısından ruh sağlığı sorunlarına kadar tüm olasılıkların değerlendirildiğini, hiçbir seçeneğin dışlanmadığını bildirdi. Umman yönetimi ise olayla ilgili kamuya açık açıklama yapmadı. Yardımcı pilotun kullandığı silahın ne olduğu da netlik kazanmadı.
İran ile bağlantı iddiası, ABD ile İran arasındaki yedi aydır süren savaşın diplomatik çözüm arayışlarını daha hassas hâle getirdi. İran tarafı, son ateşkes önerisine Washington’dan resmî yanıt aldığını duyurdu. Trump ise İran’ın teklifini yeterli bulmadığını ve ABD’deki 3 Kasım seçimlerinin ardından İran’a yönelik bombardımanı artırma ihtimalini dışlamadığını söyledi.
ABD yaklaşık 9 bin asker sevk ediyor
ABD ordusu, Orta Doğu’ya giden bir deniz grubuyla yaklaşık 9 bin asker sevk ediyor. Sevkiyatın 7 binden fazla denizci ile yaklaşık 2 bin deniz piyadesini kapsadığı bildirildi. Görev grubunda Theodore Roosevelt uçak gemisi taarruz grubu ile Makin Island amfibi hazırlık grubu yer alıyor.
Sevkiyatın planlandığı biçimde tamamlanması, ekim sonuna kadar bölgede üç ABD uçak gemisinin bulunmasına imkân verebilir. George H.W. Bush ve George Washington uçak gemileri ile Boxer amfibi grubu hâlihazırda bölgede görev yapıyor. Yeni kuvvetle birlikte ABD’nin bölgedeki denizci ve deniz piyadesi sayısının 20 bini aşması bekleniyor.
Washington yönetimi, askerî yığınağın ve olası yeni saldırıların kapsamına ilişkin ayrıntılı takvim açıklamadı. Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, enerji sevkiyatı ve İran’ın nükleer kapasitesi tartışmaların başlıca başlıkları arasında bulunuyor. Arabulucuların, çatışmayı sona erdirecek bir anlaşma için ABD ve İran’la temaslarını sürdürdüğü bildirildi.
Soruşturmanın sonucu bölgesel gerilimi etkileyebilir
FlyDubai olayının İran bağlantısı olup olmadığına ilişkin soruşturma, Trump’ın askerî karşılık açıklamasının dayanağını belirleyecek. Somut kanıt ortaya çıkmadan İran’a yönelik sorumluluk atfedilmesi, diplomatik temasları ve bölgesel güvenlik hesaplarını doğrudan etkileyebilir.
Soruşturmacıların yardımcı pilotun motivasyonu, uçuşa nasıl kabul edildiği ve kokpitteki güvenlik zincirinin hangi aşamada kırıldığı sorularına yanıt araması bekleniyor. Havacılık makamlarının incelemesi, uçuş güvenliği uygulamaları ile pilotların güvenlik taramalarına yönelik yeni tedbirleri de gündeme taşıyabilir.
Sıkça Sorulanlar
FlyDubai uçağında ne oldu?
İsrail’e giden FlyDubai uçağının yardımcı pilotunun kaptana saldırdığı ve uçağı düşürmeye çalıştığı bildirildi. Mürettebat ile yolcuların müdahalesinin ardından uçak Suudi Arabistan’ın Tabuk kentine indirildi.
Donald Trump İran hakkında ne söyledi?
Donald Trump, saldırı girişimiyle İran arasında bağlantı saptanması hâlinde ABD’nin Tahran’a sert karşılık vereceğini söyledi. Trump, ilk bilgilerin İran bağlantısına işaret ettiğini duyduğunu belirtti ancak kanıt açıklamadı.
FlyDubai uçağı nereye acil iniş yaptı?
FlyDubai uçağı, düzensiz uçuş ve hızlı alçalmanın ardından Suudi Arabistan’ın kuzeybatısındaki Tabuk kentine acil iniş yaptı.
ABD Orta Doğu’ya kaç asker sevk ediyor?
ABD ordusunun deniz gruplarıyla Orta Doğu’ya yaklaşık 9 bin asker sevk ettiği bildirildi. Sevkiyatın 7 binden fazla denizci ve yaklaşık 2 bin deniz piyadesini içerdiği aktarıldı.
Soruşturmada İran bağlantısı kesinleşti mi?
Hayır. Yetkililer, saldırı girişiminde terör bağlantısı, olası İran ilişkisi ve ruh sağlığı sorunları dâhil tüm ihtimalleri inceliyor; kamuoyuna açıklanmış kesin bir bulgu bulunmuyor.