Fırtınada bir kişi öldü, 130 binden fazla abone elektriksiz kaldı
ABD’nin Atlantik kıyısındaki eyaletleri etkileyen poyraz fırtınası, 27 Eylül Pazar günü kıyı kesimlerinde su baskınlarına, yol kapanmalarına ve elektrik kesintilerine neden olmaya devam etti. Fırtınada Brooklyn’in East New York mahallesinde bir konut idaresi çalışanı, devrilen ağacın altında kalarak hayatını kaybetti. Kuzeydoğu ve Orta Atlantik bölgesinde 130 binden fazla elektrik abonesi enerjisiz kaldı.
Fırtınanın en ağır etkileri Güney New Jersey, Jersey Shore, Long Island ve New England’ın kıyı kesimlerinde görüldü. Yetkililer, pazar günü sabah ve akşam saatlerindeki yüksek gelgit döngülerinde yeni taşkınlar yaşanabileceği, riskin bazı kıyı bölgelerinde pazartesi gününe sarkabileceği uyarısını yaptı.
New Jersey’de Atlantic, Burlington, Cape May, Cumberland, Middlesex, Monmouth, Ocean ve Salem ilçelerinde cuma akşamından itibaren acil durum uygulaması yürürlükte kaldı. Eyaletin acil durum operasyon merkezi, kamu kurumları ve ilk müdahale ekipleri arasındaki koordinasyon için faaliyete geçirildi. New York Valiliği de Bronx, Brooklyn, Manhattan, Queens, Staten Island, Nassau, Suffolk ve Westchester için acil durum ilan etti.
New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, cuma öğleden sonradan pazar sabahına kadar seyahat uyarısı yayımladı; kent ekipleri mazgalları temizleyip kıyı mahallelerinde acil müdahale kaynakları konuşlandırdı. New Jersey’nin Manasquan beldesindeki bazı alçak kesimler için gönüllü tahliye çağrısı yapıldı. Sea Bright yönetimi, alçak bölgelerde yaşayan yüzlerce kişinin tahliyeyi değerlendirmesini istedi ve tahliye edilecekler için dinlenme merkezini açacağını duyurdu.
Long Island’daki Robert Moses Eyalet Parkı’nda cumartesi günü dalgalı denize girdikten sonra kayıp ihbarı yapılan kişinin pazar sabahı güvende olduğu bildirildi. Yetkililer, sert dalga ve akıntı nedeniyle bölgedeki plajlarda yüzmenin yasak olduğunu yineledi.
Kıyı kesimlerinde rüzgâr, yağmur ve sel riski
Kıyı şeridinde yer alan kentlerde saatte 65 ila 110 kilometre hıza ulaşan rüzgârlar görüldü. Surf City’de ölçülen rüzgâr hamlesi saatte yaklaşık 119 kilometreye ulaştı. Cape Cod, Martha’s Vineyard ve Nantucket’ta da sert rüzgârlar ağaçların, enerji hatlarının ve ulaşım ağlarının zarar görmesine neden oldu.
New Jersey ve Delaware kıyılarında yüksek rüzgâr uyarıları sürerken, dalga yüksekliğinin bazı noktalarda yaklaşık 3,6 metreye ulaştığı bildirildi. Kıyı taşkını uyarıları Atlantic ve Cape May ilçeleri ile Delaware’in Kent ve Sussex ilçelerinde yürürlükte kaldı. New Jersey’de Long Beach Island başta olmak üzere birçok sahil yerleşiminde yollar yüksek gelgit sırasında su altında kaldı.
New Jersey’de Atlantic City çevresinde 60 santimetreyi aşan taşkın suları, evleri ve araçları etkiledi; ilk müdahale ekipleri çok sayıda kişiyi kurtardı. Kıyıdaki kumullarda da belirgin aşınma görüldü. Fırtınanın etkilediği New Jersey’de can kaybı bildirilmedi.
Ağaçların henüz yapraklarını dökmemiş olması nedeniyle kuvvetli rüzgârlar dal devrilmelerine ve elektrik kesintilerine neden oldu. Long Island’da elektrik şirketi, pazar öğleden sonra yaklaşık 94 bin abonenin enerjisinin yeniden sağlandığını, yaklaşık 18 bin abonenin ise hâlâ elektriksiz olduğunu açıkladı. Onarım ekipleri, rüzgâr ve su altında kalan yollar nedeniyle sahada güçlük yaşadı.
Massachusetts’te bazı yerleşimlerde yağış miktarı 125 milimetreyi aştı. New Bedford’da pazar sabahı itibarıyla 164 milimetre, Bridgewater’da ise 135 milimetre yağış ölçüldü. Uzun süren yağış, özellikle drenajı zayıf kentsel alanlarda ve yüksek gelgit saatlerinde yol su baskınları riskini artırıyor.
Fırtınanın kıyıya yakın rotası etkileri artırdı
Hava tahmin modelleri, fırtınanın izleyeceği kesin rotada iki ana senaryo üzerinde duruyordu. Avrupa tahmin modeline dayanan ilk senaryo, fırtınanın New Jersey ve Long Island açıklarında yavaşlayarak bölgede uzun süre kalabileceğine işaret etmişti. Amerikan tahmin modelini esas alan ikinci senaryo ise sistemin hafta sonuna doğru daha hızlı hareket ederek Boston ve New England kıyılarına yöneleceğini gösteriyordu.
Cuma günkü tahminler, sistemin kıyıya önceki öngörülerden daha yakın seyredeceğini ve en yoğun etkisini cuma gecesi ile pazar arasında göstereceğini ortaya koydu. Fırtına pazar sabahı Long Island’ın güneyi ile kuzey New Jersey’nin doğusunda kaldı ve bölgede yaklaşık bir gün daha dönerek ilerlemesi öngörüldü. Sistem zayıflasa da yağmur, rüzgâr ve kıyı taşkını tehdidi sürdü.
Kıyıya yakın ve yavaş rota, New York metropolü, New Jersey, Long Island ve güney New England’da rüzgâr, yağmur ve kıyı seli riskini aynı anda artırdı. Yağışın zaman zaman hafiflemesi, tehlikenin ortadan kalktığı anlamına gelmedi; fırtına çevresinde dönen yeni yağış bantları New York ve çevresine yeniden sağanak getirdi.
Boston Limanı’nda acil durum operasyon merkezi cuma ile pazartesi arasında faaliyete geçirildi. Bölgesel ulaşım idaresi, Boston çevresindeki feribot seferlerini cumartesi ve pazar günleri iptal etti. Cape Cod ile Nantucket ve Martha’s Vineyard arasındaki deniz ulaşımında da sert rüzgâr ve dalga nedeniyle yaygın iptaller yaşandı.
Dolunay ve yüksek basınç kıyı selini büyütüyor
Fırtınanın yarattığı riski artıran iki kritik etken bulunuyor. Bunlardan ilki, Kanada’nın doğusunda ve Büyük Göller bölgesinde konumlanan güçlü yüksek basınç alanı ile Atlantik’teki alçak basınç sistemi arasındaki basınç farkı. İki sistem arasında sıkışan hava akımı, Doğu Kıyısı boyunca poyraz rüzgârlarını sertleştiriyor.
İkinci etken ise 26 Eylül Cumartesi gününe denk gelen Hasat Dolunayı evresi. Dolunayın çekim gücüyle denizlerdeki gelgit seviyeleri aylık zirvesine ulaşırken, kıyıya doğru esen rüzgârlar deniz suyunu karaya itiyor. Üst üste beşten fazla gelgit döngüsü boyunca su seviyesinin yüksek kalması bekleniyor.
New York çevresindeki kıyı bölgelerinde su seviyesinin normalin yaklaşık 90 santimetre üzerine çıkabileceği bildirildi. New Jersey’den güney New England’a uzanan kıyı hattında yüksek gelgitlerde hafif ile büyük ölçekli su baskınları görülebilir. Virjinya ve Kuzey Karolina’nın kuzeydoğusunda kıyı taşkınları çarşamba gününden beri yolları ve mahalleleri etkiliyor.
Sandy karşılaştırması ve ulaşımda aksaklıklar
Fırtınanın izlediği rota nedeniyle kamuoyunda 2012 yılında bölgeyi vuran Süper Fırtına Sandy ile karşılaştırmalar yapılsa da meteorologlar iki sistemin temelden farklı olduğuna dikkat çekiyor. Sandy, tropikal bir kasırga olarak başlayıp karaya çıkmadan önce tropikal dışı fırtınaya dönüşmüş, 940 milibar gibi aşırı düşük bir merkez basıncına ulaşıp yıkıcı dalgalar üretmişti.
Mevcut poyraz fırtınası ise başlangıcından itibaren tropikal olmayan, soğuk çekirdekli bir alçak basınç sistemi şeklinde gelişiyor. Merkez basıncının 980 milibarın üzerinde kalması beklenen sistemin, Sandy kadar geniş bir etki alanına ve yıkıcı su yükselmelerine ulaşmayacağı öngörülüyor. Kıyılarda dalga boyunun 2 ila 6 metre arasında değişebileceği, açık denizde ise deniz koşullarının tehlikeli hale geleceği uyarısı yapıldı.
Ulaşımda da aksaklıklar yaşandı. Boston Logan Uluslararası Havalimanı’nda yüzlerce uçuş iptal edildi; sert rüzgâr ve düşük görüş nedeniyle varış uçuşlarında dört saati aşan gecikmeler oluştu. LaGuardia Havalimanı’nda uçuşların kalkış noktalarında bekletilmesine yönelik trafik kısıtlamaları uygulandı. Newark Havalimanı’nda ise hava koşullarına ek olarak bir kuş çarpması bildirimi kalkışlarda gecikmeye neden oldu.
New Jersey’de kıyı yollarının bazı bölümleri taşkın, devrilen ağaçlar ve elektrik hatları nedeniyle kapatıldı; Delaware’de Bethany Beach ile Dewey Beach arasındaki Route 1 ulaşıma kapandı. Kuzey Karolina’daki Hatteras Adası’na kara yoluyla erişim de taşkın nedeniyle kesildi. Yetkililer, alçak kotlu kıyı yollarından yüksek gelgit saatlerinde uzak durulmasını ve yolculuk öncesinde uçuş ile feribot durumunun kontrol edilmesini istiyor.
Sıkça Sorulanlar
ABD Doğu Kıyısı’ndaki fırtınada kaç kişi elektriksiz kaldı?
Poyraz fırtınası nedeniyle Kuzeydoğu ve Orta Atlantik bölgesinde 130 binden fazla elektrik abonesi enerjisiz kaldı. Kesintiler özellikle New Jersey kıyıları, Long Island ve Connecticut’ın kıyı ilçelerinde yoğunlaştı.
Fırtınada can kaybı yaşandı mı?
Brooklyn’in East New York mahallesinde bir konut idaresi çalışanı, cumartesi günü devrilen ağacın altında kalarak hayatını kaybetti. New Jersey’de ise can kaybı bildirilmedi.
Kıyı taşkını riski ne zamana kadar sürecek?
Yetkililer, pazar günkü yüksek gelgitlerin ardından bazı kıyı kesimlerinde pazartesi gününe kadar yeni taşkınlar yaşanabileceğini bildirdi. Sert rüzgârların deniz suyunu kıyıya itmesi ve dolunay, riski artırıyor.
Poyraz fırtınası Sandy Kasırgası’na benziyor mu?
Mevcut sistem tropikal olmayan, soğuk çekirdekli bir alçak basınç fırtınasıdır; Sandy ise tropikal kökenli bir kasırgaydı. Meteorologlar mevcut fırtınanın Sandy ölçeğinde yıkıcı su yükselmesi yaratmasının beklenmediğini belirtiyor.