Moskova Görüşmesinde Donbas Tartışması
ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcileri Jared Kushner ile Steve Witkoff, Ukrayna’daki savaşı sona erdirme diplomasi turları çerçevesinde Moskova ve Kiev’de üst düzey temaslarda bulundu. Moskova’daki Kremlin Sarayı’nda Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile gerçekleştirilen ve üç saatten fazla süren görüşmede, cephedeki son durum ile barış müzakerelerinin geleceği ele alındı.
Görüşme sırasında Vladimir Putin, Rus askeri birliklerinin birkaç ay içerisinde Ukrayna’nın Donbas bölgesinin tamamında kontrol sağlayabileceğini ileri sürdü. Jared Kushner ise bu iddiaya doğrudan itiraz ederek Rusya liderine benzer tahminleri bir yıl önce de dile getirdiğini hatırlattı. Kushner, aynı değerlendirmelerle bir yıl daha kaybetmek yerine tarafların müzakere masasında somut adımlar atması gerektiğini vurguladı.
Donbas bölgesindeki egemenlik sınırı, diplomasi trafiğinin önündeki temel engel olmayı sürdürüyor. Moskova yönetimi, Ukrayna güçlerinin Donbas’ta henüz işgal edilmemiş bölgelerden tamamen çekilmesini talep ediyor. Kiev yönetimi ise kendi kontrolündeki topraklardan çekilmeyi reddediyor. Kushner, Kiev’de düzenlenen Yalta Avrupa Stratejisi toplantısında yaptığı değerlendirmede, iki taraf arasındaki bu anlaşmazlığı aşmak için yenilikçi bir çözüm bulmaya çalıştıklarını bildirdi.
Barış Anlaşması Öncesi Ekonomik Temas Stratejisi
Washington yönetimi, aylardır durma noktasına gelen müzakereleri canlandırmak amacıyla stratejik bir yaklaşım değişikliğini değerlendiriyor. ABD, nihai bir barış anlaşması imzalanmadan önce de Rusya ile sınırlı ekonomik projeler üzerinde anlaşma yapma seçeneğini gündemine aldı. Bu adımla Kremlin içerisindeki şüpheci gruplara iki ülke ilişkilerinin yeniden düzelebileceği mesajının verilmesi hedefleniyor.
Görüşmelerde nadir toprak elementleri, alüminyum üretimi, Kuzey Kutbu’nda ortak projeler ve Amerikan şirketlerinin Rus doğal gazının Avrupa piyasalarına satışındaki muhtemel rolleri gibi başlıklar ele alındı. Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuri Uşakov, ABD heyetiyle yapılan temaslarda her iki tarafın yararına olabilecek büyük projelerin ayrıntılı biçimde konuşulduğunu bildirdi.
Daha önce savaş tamamen bitmeden Rusya ile ticari anlaşma yapılmayacağını açıklayan Amerikan yönetimi, ticari fırsatları müzakere masasında bir teşvik aracı olarak kullanmayı amaçlıyor.
Kongre’den Yeni Yaptırım Tasarısı Ve Tavan Tarifeler
ABD yönetimi diplomatik kanallarla ekonomik imkanları müzakere ederken, Kongre tarafı Moskova üzerindeki baskıyı artıracak kapsamlı yaptırım paketini kabul etti. Temsilciler Meclisi’nde 262’ye karşı 159 oyla onaylanan ve Lindsey Graham Yaptırım Yasası olarak bilinen tasarı, daha önce Senato’dan da 86’ya 11 oyla geçmişti.
Başkan Donald Trump’ın masasına gönderilen yasal düzenleme; Rus bankacılık, enerji ve savunma sektörlerinin yanı sıra petrol ihracatında kullanılan "gölge filoyu" sıkı yaptırımlara tabi tutuyor. Tasarı ayrıca ABD Başkanına, Rusya’dan enerji ithalatını sürdüren ülkelere yüzde 100’e varan gümrük vergisi koyma yetkisi veriyor. Bu yetki, Rus enerjisinin ana alıcıları konumundaki Çin ve Hindistan gibi ülkeler üzerinde doğrudan baskı oluşturuyor.
Washington’ın uyguladığı bu yöntem, bir taraftan ticari projelerle Moskova’yı masada tutmayı hedeflerken, diğer taraftan yaptırım tehditleriyle Kremlin’i taviz vermeye zorlamayı amaçlıyor. Yaptırım yasasının ne kadar sert uygulanacağı ise Beyaz Saray’ın kararına bağlı bulunuyor.
Enerji Tesislerine Yönelik Geçici Ateşkes Seçeneği
Diplomatik temaslarda yaklaşan kış mevsimi öncesinde sivil altyapıyı korumaya dönük sınırlı uzlaşı ihtimalleri de masaya yatırıldı. Kremlin’in kış öncesinde Ukrayna’nın enerji şebekelerine yönelik kapsamlı saldırılar düzenleyebileceğine dair işaretler üzerine, taraflar arasında enerji altyapısına dönük karşılıklı saldırıları durduracak geçici bir ateşkes fikri müzakere ediliyor. Müzakerelerin Ekim ayında ABD, Rusya ve Ukrayna arasında üçlü formatta yeniden başlatılması ihtimali de değerlendirilen seçenekler arasında yer alıyor.
Temsilcilerin Moskova sonrası Kiev’de Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy ile yaptığı toplantıda, Karadeniz’de seyrüsefer güvenliği ve enerji hatlarının korunması gibi aşamalı adımlar konuşuldu. ABD Başkanı Donald Trump da Rusya ve Ukrayna liderleriyle yaptığı telefon görüşmelerinin ardından barış anlaşmasına varılması temennisini yineledi.
Buna karşın, Donbas bölgesinin statüsüne ilişkin temel görüş ayrılıkları giderilmeden taraflar arasında kalıcı bir ateşkes sağlanması henüz uzak bir ihtimal olarak değerlendiriliyor.
Sıkça Sorulanlar
ABD, Rusya ile savaş bitmeden ekonomik anlaşmalar yapmayı neden gündeme alıyor?
Washington yönetimi, aylardır tıkalı olan müzakereleri canlandırmak ve Moskova'daki şüpheci yaklaşımları kırarak diplomatik temaslara zemin hazırlamak amacıyla ekonomik projeleri bir teşvik unsuru olarak değerlendiriyor.
Donbas konusundaki temel anlaşmazlık nedir?
Rusya, Donbas bölgesinin tamamında kontrol sağlama iddiasını ve Ukrayna birliklerinin bölgeden çekilmesini talep ediyor. Ukrayna ise kendi kontrolündeki topraklardan çekilmeyi kesin bir dille reddediyor.
ABD Kongresi'nin kabul ettiği yeni yaptırım tasarısı neleri kapsıyor?
Lindsey Graham Yaptırım Yasası adını taşıyan düzenleme; Rus bankacılık, enerji ve savunma sektörlerinin yanı sıra 'gölge filoyu' hedef alıyor ve Rusya'dan enerji alan ülkelere yüzde 100'e varan gümrük tarifesi koyma yetkisi veriyor.
Taraflar arasında kış öncesi için hangi geçici önlemler konuşuluyor?
Kış mevsimi öncesinde sivil altyapıyı ve enerji şebekelerini korumak amacıyla karşılıklı saldırıları durduracak geçici bir ateşkes ile Karadeniz'de seyrüsefer güvenliği ihtimalleri müzakere ediliyor.