ABD’de seçmenler, 3 Kasım Salı günü yapılan ara seçimlerde Temsilciler Meclisinin tüm sandalyeleri ile Senatonun 35 sandalyesi için oy kullanıyor. Sonuçlar, Donald Trump’ın başkanlığının kalan iki yılında Kongrede karşılaşacağı siyasi denetimin düzeyini belirleyecek. Seçim öncesi tahminler Demokratların Temsilciler Meclisinde çoğunluk şansını yüksek görürken, Senato yarışları daha dar farklarla ilerliyor.
ABD ara seçimlerinde Kongre’nin tamamı yenileniyor
Temsilciler Meclisindeki 435 sandalye ara seçimlerde yeniden dağıtılacak. Senatoda ise 100 sandalyenin 35’i yarışta bulunuyor. Demokrat Parti, Kongrenin en az bir kanadında çoğunluğu alarak yasama gündeminde daha güçlü söz sahibi olmayı hedefliyor. Cumhuriyetçi Parti ise iki kanattaki mevcut etkisini korumaya çalışıyor.
Kongrenin bir kanadının Demokratların kontrolüne geçmesi, Trump yönetiminin vergi, göç, gümrük tarifeleri ve iç üretim başlıklarındaki yasa tekliflerini zorlaştırabilir. Demokrat çoğunluk, komisyon soruşturmaları açabilir, idareden belge talep edebilir ve üst düzey yetkilileri denetim oturumlarına çağırabilir.
Seçim kampanyasının son günlerinde hayat pahalılığı, enerji maliyetleri, enflasyon ve İran’daki savaşın ekonomik sonuçları öne çıktı. Trump, Washington’daki Lincoln Anıtı yansıtma havuzu yakınında yaptığı konuşmada yönetiminin vergi, göç denetimi, enerji ve imalat politikalarını savundu. Trump, Cumhuriyetçi seçmenlerden Kongre çoğunluğunu korumak için sandığa gitmelerini istedi.
Erken oylar ve sonuç takvimi nasıl işleyecek?
Seçim günü öncesinde 54 milyondan fazla seçmenin erken oy kullandığı bildirildi. ABD’de oy verme ve oy sayımı eyaletlerin kurallarına göre yürütüldüğü için ulusal sonuç takvimi farklı saat dilimlerine yayılıyor. İlk sandıklar Doğu Saati ile 18.00’de Indiana ve Kentucky’nin bazı bölgelerinde kapanacak.
Saat 19.00’den itibaren Georgia, Virginia, Güney Carolina, Florida ve New Hampshire’daki sonuçlar akmaya başlayacak. Kuzey Carolina ve Ohio’da sandıkların kapanışı 19.30’da gerçekleşecek. Teksas, Michigan, Pennsylvania, New York, Wisconsin ve Arizona gibi çok sayıda eyalette kritik sonuçlar 20.00-21.00 aralığında alınacak.
Batı eyaletleri daha geç oy sayacak. California ve Washington’da sandıklar Doğu Saati ile 23.00’te kapanacak. Alaska ve Hawaii’den ilk kapsamlı veriler gece yarısından sonra gelecek. Posta yoluyla kullanılan oyların geç sayıldığı eyaletlerde seçim gecesindeki ilk üstünlükler, sayım ilerledikçe değişebilir.
Demokrat çoğunluğu Trump yönetimini nasıl etkiler?
Demokratların Temsilciler Meclisinde çoğunluk elde etmesi, Trump yönetiminin bütçe ve yasa çalışmalarında uzlaşma aramasını gerektirebilir. Temsilciler Meclisi komiteleri federal kurumlar, kamu harcamaları ve dış politika kararları hakkında soruşturma başlatma yetkisine sahip.
Senatodaki denge de kritik önem taşıyor. Senato, birçok üst düzey atamayı onaylıyor ve dış politika ile savunma harcamalarında belirleyici rol üstleniyor. Demokratların iki kanattan birini kazanması, Ukrayna’ya askeri yardım, NATO finansmanı ve Rusya’ya yönelik yaptırımlar gibi başlıklarda Kongre denetimini artırabilir.
Ancak Kongre çoğunluğundaki değişim, başkanın dış politikadaki tüm yetkilerini ortadan kaldırmıyor. Başkanlık makamı diplomasi, askeri konuşlandırmalar ve yabancı liderlerle ilişkilerde geniş yürütme yetkileri taşıyor. Avrupa ve Ukrayna açısından seçim sonucu, ABD’nin güvenlik politikalarının yönü kadar Kongre ile Beyaz Saray arasındaki güç mücadelesi bakımından da izlenecek.
Seçim güvenliği ve sertifikasyon neden izleniyor?
Seçimlerin yönetimi büyük ölçüde eyalet ve yerel yetkililerin sorumluluğunda bulunuyor. ABD Anayasası, Kongre seçimlerinin zamanını, yerini ve yöntemini belirleme yetkisini esas olarak eyaletlere veriyor. Başkan, federal seçim yasalarını tek başına değiştiremez.
Federal kurumların seçim dönemindeki rolü tartışma başlıkları arasında yer aldı. Adalet Bakanlığının ülke genelinde yaklaşık bin seçim gözlemcisi görevlendireceği açıklandı. Gözlemcilerin sandık merkezlerine girişi yerel yetkililerin iznine bağlı olacak.
Yüksek Mahkeme, federal yönetimin California’daki yaklaşık 20 bin posta oyunun vatandaşlık incelemesi tamamlanana kadar ayrılması talebine müdahale etmeyi reddetti. California yetkilileri, söz konusu listenin hatalar içerebileceğini ve yasal seçmenlerin oy kullanma hakkını etkileyebileceğini savunmuştu. Karar, seçim kurallarında eyaletlerin ve Kongrenin yetkisini öne çıkaran yargı denetiminin son örneği oldu.
Oy sayımı tamamlandıktan sonra yerel ve eyalet yetkilileri sonuçları resmen sertifikalandıracak. Sertifikasyonların çoğu eyalette kasım sonu veya aralık başında bitmesi bekleniyor. Yeni Temsilciler Meclisi 3 Ocak 2027’de göreve başlayacak. Sertifikalanan tüm kazananların yemin ederek göreve başlaması, seçim sonrası dönemin temel hukuki eşiğini oluşturacak.
Kritik eyaletlerdeki yarışlar sonucu belirleyebilir
Senato çoğunluğu için Georgia, New Hampshire, Florida, Kuzey Carolina, Ohio, Michigan, Teksas, Iowa, Kansas ve Alaska’daki yarışlar yakından izleniyor. Temsilciler Meclisinde ise Virginia, Florida, Pennsylvania, California ve New York’taki çekişmeli bölgeler belirleyici olabilir.
Michigan’daki Demokratlar arasında yaşanan görüş ayrılığı, Senato yarışını daha yakından izlenen mücadelelerden biri hâline getirdi. Demokrat ön seçimini kaybeden Haley Stevens’ın Cumhuriyetçi Mike Rogers’a destek vermesi, Demokrat aday Abdul El-Sayed’in yarışındaki belirsizliği artırdı.
Anketler ve tahmin modelleri yarışların yönüne ilişkin veri sağlasa da sonuçları seçmen katılımı, posta oylarının dağılımı ve kararsız seçmenlerin tercihi belirleyecek. Geçmiş seçimlerde anketlerin Cumhuriyetçi desteği olduğundan düşük ölçtüğü örnekler, kesin sonuçlar açıklanmadan yapılan erken değerlendirmelere ihtiyatla yaklaşılmasına neden oluyor.
Seçim gecesindeki ilk sonuçlar Kongre çoğunluğunu kesin biçimde göstermeyebilir. Özellikle yakın farkla geçen Senato ve Temsilciler Meclisi yarışlarında resmi sonuçlar ile sertifikasyon süreci beklenmeden kazanan ilan edilmemesi gerekiyor.
Sıkça Sorulanlar
ABD ara seçimlerinde hangi Kongre sandalyeleri için oy kullanılıyor?
ABD ara seçimlerinde Temsilciler Meclisinin 435 sandalyesinin tamamı ile Senatonun 100 sandalyesinden 35’i için oy kullanılıyor. Seçim, Kongre’deki parti çoğunluklarını belirleyecek.
ABD ara seçimleri Donald Trump yönetimini nasıl etkileyebilir?
Demokratların Temsilciler Meclisi veya Senatoda çoğunluk kazanması, Donald Trump yönetiminin yasa ve bütçe çalışmalarında uzlaşma ihtiyacını artırabilir. Demokratların kontrolündeki komiteler federal kurumlar ve kamu harcamaları hakkında soruşturma açabilir.
California’daki 20 bin posta oyu hakkında ne karar verildi?
ABD Yüksek Mahkemesi, federal yönetimin California’daki yaklaşık 20 bin posta oyunun vatandaşlık incelemesi bitene kadar ayrılması talebine müdahale etmeyi reddetti. Böylece oyların ayrılması yönündeki talep seçim öncesinde sonuçsuz kaldı.
ABD ara seçimlerinde sonuçlar neden seçim gecesi kesinleşmeyebilir?
ABD’de oy sayımı eyalet kurallarına göre yürütülür ve posta oyları bazı eyaletlerde daha geç sayılır. Yakın yarışlarda kesin sonuçların açıklanması ve eyalet sertifikasyonları günler ya da haftalar sürebilir.