ABD Temsilciler Meclisi Dışişleri Komitesinin yayımladığı ihracat lisansı kayıtları, ABD Ticaret Bakanlığına bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosunun Mayıs 2026’ya kadar Çinli şirketlere 879 binden fazla Nvidia ve AMD yapay zekâ çipinin satışı için onay verdiğini gösterdi. Kayıtlarda toplam 3,4 milyon çip için başvuru yapıldığı yer aldı. 879 binlik veri, lisansı onaylanan ürünleri ifade ediyor; Çin’e fiilen teslim edilen işlemci sayısını göstermiyor.
Lisans kayıtları 879 binden fazla çip onayı gösterdi
Komite Başkanı Brian Mast, Nvidia ve AMD’nin Çin’e gelişmiş yapay zekâ işlemcisi satışı için yaptığı başvurulara ilişkin lisans verilerini açıkladı. Açıklanan belgelere göre, başvurular Nvidia H200 veri merkezi işlemcileri ile AMD’nin eşdeğer ürünlerini kapsıyor.
3,4 milyonluk sayı şirketlerin satış izni istediği toplam çip miktarını, 879 bini aşan sayı ise Sanayi ve Güvenlik Bürosunun onay verdiği lisansları yansıtıyor. Lisans onayı, sevkiyatın tamamlandığı ya da her işlemcinin son kullanıcıya ulaştığı anlamına gelmiyor. İhracat, lojistik, ödeme ve son kullanıcı denetimlerinin ardından gerçekleşebiliyor.
ABD’nin gelişmiş çip ihracatına yönelik kuralları, yapay zekâ eğitiminde ve yüksek performanslı hesaplamada kullanılan ürünleri ulusal güvenlik çerçevesinde denetliyor. Komitenin açıkladığı rakamlar, mevcut lisans mekanizmasının Çin’e yönelik satışlarda ne ölçüde izin verdiğine ilişkin Kongre tartışmasını yoğunlaştırdı.
Alibaba ve Tencent onay verilen alıcılar arasında
Komite, Alibaba ve Tencent’i onay kapsamındaki alıcılar arasında gösterdi. Komite ayrıca iki şirketi ABD’nin Çin Askerî Şirketleri olarak tanımladığı kuruluşlar arasında saydı. Lisans belgelerinde adı geçen şirketlerin hangi miktarda ürün aldığı ve onaylanan lisansların ne kadarının kullanıldığı açıklanmadı.
Komitenin kıdemli Demokrat üyesi Gregory Meeks, açıklanan kayıtların Sanayi ve Güvenlik Bürosunun lisans başvurularını nasıl değerlendirdiğinin kamuoyu tarafından incelenmesini sağlayacağını söyledi. Meeks, Kongrenin Ticaret Bakanlığı ve ihracat denetimlerinden sorumlu yetkililer üzerinde daha sıkı gözetim yürütmesi gerektiğini belirtti.
Ticaret Bakanlığının, açıklanan 879 binlik toplam hakkında hemen bir değerlendirme yapmadığı bildirildi. Bakanlıktan ayrıntılı yanıt gelmemesi nedeniyle, lisansların hangi tarihlerde verildiği, ürünlerin sevk durumu ve her bir alıcıya ayrılan miktarlar kamuya açık kayıtlardan netleşmedi.
Aracı şirket iddiaları henüz doğrulanmadı
Mast, bazı Nvidia lisans başvurularında Maginfra ve New Matrix adlı şirketlerin yer aldığını, şirketlerin çip kaçakçılığı için paravan yapı olabileceğinden şüphelendiğini söyledi. Mast, söz konusu şirketleri sahte olarak nitelendirdi ve satışlara lisans verilmiş olmasının ciddi kaygı doğuracağını belirtti.
Ancak açıklanan bilgiler, Sanayi ve Güvenlik Bürosunun Maginfra veya New Matrix’e satış izni verdiğini kesin olarak ortaya koymuyor. İddialar ile resmen onaylanmış lisans bilgileri farklı düzeylerde kanıta dayanıyor. Komite kayıtlarında Alibaba ve Tencent gibi adları açıklanan alıcılar için onaylardan söz edilirken, şüpheli aracı şirketlere ilişkin değerlendirmeler suçlama niteliğinde kaldı.
Nvidia, lisanslı Hopper veri merkezi çiplerinin Çin’e sevkiyatını durdurduğunu daha önce açıklamıştı. H200, Hopper ürün ailesinde yer alıyor. Şirketin sevkiyatı hangi nedenle durdurduğu ve durdurma kararının açıklanan lisansların ne kadarını etkilediği kamuoyuna açıklanmadı.
Kongrede daha sıkı ihracat kuralı çağrısı yükseldi
Cumhuriyetçi ve Demokrat üyeler, gelişmiş yapay zekâ işlemcilerinin Çin’e ihracatında daha sıkı kurallar getirilmesi gerektiği görüşünde birleşiyor. Tartışmanın odağında, lisans başvurularında son kullanıcı doğrulamasının yeterliliği, ürünlerin askerî amaçla kullanılma riski ve aracı şirketler üzerinden yönlendirilme ihtimali bulunuyor.
Kongre üyeleri, Ticaret Bakanlığı yetkililerinin katılacağı açık oturumlarla lisans kararlarını incelemeyi planlıyor. Olası düzenlemeler; yapay zekâ çipleri için daha dar teknik eşikler, daha ayrıntılı son kullanıcı denetimleri ve onaylanan lisansların düzenli denetimini içerebilir.
Açıklanan kayıtlar, ABD’nin Çin’e yönelik çip politikası bakımından iki ayrı veriyi net biçimde ayırıyor: Şirketlerin talep ettiği lisans miktarı ile devletin onay verdiği lisans miktarı. Çin’e gerçekten ulaşan çip sayısı ise sevkiyat verileri açıklanmadan belirlenemeyecek. Tartışmanın sonraki aşamasında Kongrenin lisans sistemine yönelik denetimi ve Ticaret Bakanlığının vereceği ayrıntılı yanıt belirleyici olacak.
Sıkça Sorulanlar
ABD Çin'e kaç yapay zekâ çipi satışı için onay verdi?
ABD Temsilciler Meclisi Dışişleri Komitesinin açıkladığı kayıtlara göre, Mayıs 2026'ya kadar Çinli şirketlere 879 binden fazla Nvidia ve AMD yapay zekâ çipi satışı için lisans onayı verildi.
3,4 milyon çip sayısı neyi ifade ediyor?
3,4 milyon sayısı, Nvidia ve AMD'nin Çin'e satış için lisans talep ettiği toplam çip miktarını ifade ediyor. Bu miktarın tamamı onaylanmadı.
879 binlik onay, çiplerin Çin'e teslim edildiğini gösteriyor mu?
Hayır. 879 binden fazla çip için verilen lisans onayı, satış ve sevkiyat izni anlamına geliyor; çiplerin fiilen Çinli alıcılara ulaştığını tek başına kanıtlamıyor.
Onay verilen alıcılar arasında hangi şirketler var?
Komite kayıtlarında Alibaba ve Tencent, onay kapsamındaki alıcılar arasında yer aldı. Her şirkete ait çip miktarı ve sevkiyat durumu kamuya açıklanmadı.
Şüpheli aracı şirket iddiaları doğrulandı mı?
Maginfra ve New Matrix hakkında çip kaçakçılığında aracı olabilecekleri yönünde iddialar bulunuyor. Açıklanan kayıtlar, Sanayi ve Güvenlik Bürosunun bu şirketlere satış onayı verdiğini kesin biçimde doğrulamıyor.
