Erdoğan Gazze’deki çevresel yıkımı gündeme taşıdı
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’nın (COP31) Liderler Zirvesi açılışında Gazze’deki savaşın çevresel sonuçlarını gündeme getirdi. Erdoğan, Gazze’de yaşananları yalnızca insani kriz olarak değil, aynı zamanda çevresel yıkım olarak tanımladı.
Erdoğan, asırlık zeytin ağaçlarının kesildiğini, toprak ve su kaynaklarının kirlendiğini, kentlerin enkaza dönüştüğünü söyledi. Gazze’ye insani yardım ulaştırılmasının önündeki engellerin kaldırılmasını isteyen Erdoğan, konteyner gönderme girişimlerine izin verilmediğini de belirtti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, son dönemdeki şiddetli yağışların yerinden edilmiş Filistinlilerin yaşadığı çadır ve geçici barınakları etkilediğini söyledi. Erdoğan, altyapı tahribatı ile aşırı hava olaylarının bir araya gelmesinin barınma koşullarını ağırlaştırdığını vurguladı.
İklim finansmanı ve teknoloji erişimi çağrısı
Erdoğan, COP31 konuşmasında iklim değişikliğine en az katkı sunan ülkelerin etkilerden çoğu zaman daha ağır biçimde etkilendiğini belirtti. Kırılgan ülkelerin iklim uyumu, temiz enerji yatırımları ve afetlere dayanıklılık için gerekli finansmana ve teknolojiye daha kolay ulaşması gerektiğini söyledi.
COP31’in küresel ısınmayla mücadelede somut adımların hızlandığı bir toplantı olması gerektiğini vurgulayan Erdoğan, ülkeleri zorluklar karşısında ortak hareket etmeye çağırdı. Erdoğan, iklim krizinin insanlığın karşı karşıya olduğu en ciddi sorunlardan biri olduğunu belirterek gökyüzü, yeryüzü, denizler ve ormanların ortak yaşam alanı olduğunu söyledi.
Zirvenin genel kurul oturumunu yaklaşık 70 devlet ve hükümet başkanının izlediği bildirildi. Liderler toplantısında emisyon azaltımı, iklim finansmanı, temiz enerji dönüşümü ve iklime dirençli kentler başlıkları ele alınıyor.
Uluslararası değerlendirmelerde ortak başlıklar
Uluslararası değerlendirmelerde Erdoğan’ın konuşmasında iki başlığın öne çıktığı belirtildi: Gazze’deki çevresel tahribatın uluslararası gündemde ele alınması ve gelişmiş ekonomilerin iklim finansmanına daha fazla katkı vermesi. Erdoğan ile Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva’nın konuşmalarının, yüksek emisyonlu ülkelerin sorumluluğu ve çok taraflı iş birliği ekseninde benzer mesajlar taşıdığı aktarıldı.
Değerlendirmelerde, Ukrayna ve İran’daki çatışmalar ile enerji piyasalarındaki sorunların iklim eylemini ertelemenin gerekçesi olamayacağı görüşüne de yer verildi. COP31’de Türkiye ile Avustralya’nın konferans liderliğini paylaşması, iklim diplomasisinde dikkat çeken başlıklardan biri oldu.
Bazı uluslararası haberlerde Erdoğan’ın Gazze’ye ilişkin sözlerinin salondaki katılımcılar tarafından alkışlandığı bildirildi. Erdoğan’ın, Gazze’de çevresel tahribatın tanınması ve insani yardım erişiminin artırılması yönündeki çağrısı da uluslararası yayınlarda yer aldı.
Gazze’de tarım ve deniz ekosistemleri zarar gördü
Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın 2025 tarihli uzaktan algılama verilerine dayanan değerlendirmesinde, Gazze’deki ağaç ürünlerinin yüzde 97’den fazlasının Mayıs 2025 itibarıyla zarar gördüğü belirtildi. Aynı değerlendirmede yıllık ürünlerin yüzde 82’sinin, çalılık alanların yüzde 95’inin, otlak ve nadas alanlarının ise yüzde 89’unun zarar gördüğü kaydedildi.
Raporda Gazze’nin balıkçılığa dayalı geçim kaynaklarının büyük ölçüde kaybolduğu, deniz ekosistemlerinin mühimmat kalıntıları, kanalizasyon ve katı atıklar nedeniyle kirlendiği bilgisi yer aldı. Tarım arazileri, su kaynakları, kıyı alanları ve kent altyapısındaki zararın, bölgedeki insani ihtiyaçlarla birlikte uzun vadeli çevresel iyileştirme gereksinimini artırdığı değerlendiriliyor.
Erdoğan’ın COP31’deki konuşması, iklim krizi ile savaşların çevre üzerindeki etkilerinin birlikte ele alınması çağrısını öne çıkardı. Zirvede alınacak kararların, kırılgan ülkelerin finansmana erişimi ve iklim uyum projelerinin uygulanması bakımından belirleyici olması bekleniyor.
Zirveden sonra iklim diplomasisinde beklentiler
COP31, 20 Kasım’a kadar emisyon azaltımı, temiz enerji yatırımları, iklim finansmanı ve uyum politikalarına ilişkin müzakerelere ev sahipliği yapacak. Türkiye’nin ev sahipliğindeki toplantılarda, ülkelerin ulusal taahhütlerini uygulamaya dönük finansman ve teknoloji mekanizmaları da tartışılacak.
Liderler zirvesinde yapılan çağrıların bağlayıcı sonuçlara dönüşüp dönüşmeyeceği, müzakerelerin ana gündemlerinden biri olacak. Özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerin iklim zararlarıyla mücadele için talep ettiği kaynakların hangi yöntemlerle sağlanacağı, COP31’in izleyen oturumlarında netleşecek.
Sıkça Sorulanlar
Erdoğan COP31 Liderler Zirvesi'nde ne söyledi?
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Gazze'deki yıkımın insani sonuçlarının yanı sıra çevresel sonuçları bulunduğunu söyledi. Erdoğan, iklim krizine karşı daha güçlü uluslararası eylem ve kırılgan ülkelere finansman desteği çağrısı yaptı.
COP31 Liderler Zirvesi nerede ve ne zaman yapıldı?
COP31 Liderler Zirvesi, 12 Kasım 2026'da Antalya'da düzenlendi. Birleşmiş Milletler iklim konferansı kapsamındaki toplantılar 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında sürüyor.
Gazze'deki çevresel zarara ilişkin hangi veriler açıklandı?
Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın 2025 tarihli değerlendirmesinde, Gazze'deki ağaç ürünlerinin yüzde 97'sinden fazlasının Mayıs 2025'e kadar zarar gördüğü belirtildi. Raporda tarım alanları ve deniz ekosistemlerinde de yaygın zarar tespit edildiği kaydedildi.
Erdoğan iklim finansmanı konusunda hangi çağrıyı yaptı?
Recep Tayyip Erdoğan, iklim değişikliğine daha az katkı sunan kırılgan ülkelerin iklim finansmanına ve temiz teknolojiye daha kolay erişmesi gerektiğini söyledi. Erdoğan, yüksek emisyonlu ülkelerin daha fazla sorumluluk üstlenmesini istedi.