Avrupa market endeksinde İsviçre ilk sırada
Avrupa ülkelerindeki market fiyatları karşılaştırmasında İsviçre, 189,2 puanla en pahalı ülke oldu. Avrupa Birliği ortalamasının 100 kabul edildiği endekste İsviçre’deki market fiyatları ortalamanın yüzde 89,2 üzerine çıktı. Moldova ise 57,2 puanla karşılaştırmadaki en düşük fiyat düzeyine sahip ülke olarak yer aldı.
Endeks, yaşam maliyetine ilişkin kullanıcı verilerini derleyen Numbeo’nun 2026 ortası rakamlarının AB ortalamasına göre yeniden hesaplanmasına dayanıyor. Endeks değerleri, belirli bir alışveriş fişinin tutarını değil, ülkeler arasındaki göreli market fiyatı düzeyini gösteriyor.
İsviçre’yi 183,6 puanla İzlanda, 154,4 puanla Norveç, 134,9 puanla Lüksemburg ve 128,4 puanla Danimarka izledi. Finlandiya 119,7, İsveç ise 116,6 puanla AB ortalamasının üzerinde kaldı. Avrupa’nın beş büyük ekonomisi içinde en yüksek market fiyatları Fransa’da görüldü; İspanya ise 89,7 puanla ortalamanın altındaki tek ülke oldu.
Türkiye AB ortalamasının altında kaldı
Türkiye’nin market fiyatları endeksi 82,1 puan olarak hesaplandı. Türkiye, AB ortalamasının altında kalmasına karşın Portekiz, Polonya ve Bulgaristan gibi bazı AB üyelerinden daha yüksek fiyat düzeyine sahip göründü. Doğu Avrupa ve Balkanlar’daki birçok ülkede endeks daha düşük seviyede yer aldı.
AB içinde en düşük market fiyatlarına sahip ülke Romanya oldu. Romanya’nın 66,7 puanlık endeksi, fiyatların AB ortalamasından yüzde 33,3 daha düşük olduğunu gösterdi. Kuzey Makedonya 59,8, Bosna-Hersek 67,9 ve Sırbistan 68,8 puanla düşük fiyatlı ülkeler arasında sıralandı.
Türkiye, karşılaştırmada Avrupa’nın en yüksek gıda enflasyonuna sahip ülke olarak da belirtildi. Kaynaklardaki oranlar ölçüm dönemine göre farklılaşıyor: yıllık gıda enflasyonu yüzde 27,62 olarak verilirken, 2021-2026 dönemindeki kümülatif artış yüzde 752 olarak hesaplandı. Farklı zaman aralıkları ve hesaplama yöntemleri nedeniyle iki oran doğrudan karşılaştırılamıyor.
Sepet fiyatı ile satın alma gücü ayrışıyor
Ekim 2026 fiyatlarıyla hesaplanan 18 ürünlük market sepetinin AB ortalaması 69,84 avro oldu. Aynı sepet İsviçre’de 137,90 avroya, Moldova’da ise 41,10 avroya mal oldu. İki ülke arasındaki fark 96,80 avroya ulaştı.
Norveç’te sepet fiyatı 116,10 avro, Lüksemburg’da 99 avro, Avusturya’da 88,10 avro ve Danimarka’da 87,70 avro olarak kaydedildi. Beş büyük ekonomi arasında Fransa’da 87,40 avroya ulaşan sepet, İspanya’da 63 avro, Almanya’da 75,20 avro, İtalya’da 80 avro ve Birleşik Krallık’ta 69,10 avro tuttu.
Türkiye’de düşük gelirli hanelerin gıda harcamalarına ayırdığı pay, fiyat düzeyinden ayrı bir baskıya işaret ediyor. AB genelinde hane halkı harcamalarının yüzde 13,6’sı gıda ve alkolsüz içeceklere giderken, Türkiye’de oran yüzde 17,3 olarak hesaplandı. En düşük gelirli yüzde 20’lik kesim için gıdanın toplam harcamalardaki payı yüzde 29,2’ye ulaştı.
Nominal olarak ucuz market fiyatları, her zaman daha yüksek satın alma gücü anlamına gelmiyor. Gelirler, vergiler sonrasındaki kullanılabilir kazanç ve zorunlu giderler, hanelerin gıdaya erişimini belirleyen başlıca unsurlar arasında bulunuyor.
Ücret, enerji ve lojistik fiyatları belirliyor
Uzman değerlendirmelerine göre market rafındaki fiyat, yalnızca tarımsal ürünün üretim maliyetinden oluşmuyor. İşçilik ücretleri, enerji, kira, ulaşım, vergiler, perakende piyasasının yapısı, döviz kurları ve lojistik giderleri nihai satış fiyatını etkiliyor.
Enerji ve yakıt maliyetleri, tarımsal üretimden gıda işleme tesislerine ve marketlere yapılan taşımacılığa kadar tedarik zincirinin her aşamasında fiyatlara yansıyor. Daha yüksek ücret ve kira düzeyleri de özellikle yüksek gelirli Avrupa ülkelerindeki market fiyatlarını artırıyor.
Ürünler arasındaki fark da aynı ölçüde değil. 500 gram taze beyaz ekmek Danimarka’da 3,18 avro, Bulgaristan’da 1,02 avro fiyatla satılıyor; Danimarka’daki fiyat Bulgaristan’dakinin üç katını aşıyor. Bir düzine yumurtanın fiyatı ise Danimarka’da 4,52 avro, Estonya’da 2,69 avro seviyesinde bulunuyor.
Enflasyon oranındaki yavaşlama da market fiyatlarının gerileyeceği anlamına gelmiyor. Enflasyon pozitif kaldığı sürece fiyatlar artmayı sürdürüyor; artış hızı yalnızca daha düşük bir seviyeye iniyor.
Sıkça Sorulanlar
Türkiye'nin market fiyatları endeksi kaç puan oldu?
Türkiye'nin market fiyatları endeksi, AB ortalamasının 100 kabul edildiği hesaplamada 82,1 puan oldu. Türkiye'deki nominal market fiyatları AB ortalamasının altında kaldı.
Avrupa'da market alışverişinin en pahalı olduğu ülke hangisi?
İsviçre, 189,2 puanlık market fiyatları endeksiyle Avrupa'daki en pahalı ülke oldu. 18 ürünlük sepetin İsviçre'deki maliyeti 137,90 avro olarak hesaplandı.
Avrupa'da market alışverişinin en ucuz olduğu ülke hangisi?
Moldova, 57,2 puanlık endeks değeriyle karşılaştırmadaki en ucuz ülke oldu. 18 ürünlük market sepeti Moldova'da 41,10 avroya mal oldu.
Türkiye'de gıda enflasyonu için hangi oranlar verildi?
Türkiye için yıllık gıda enflasyonu yüzde 27,62 olarak verilirken, 2021-2026 dönemindeki kümülatif artış yüzde 752 olarak hesaplandı. Oranlar farklı dönemleri ölçtüğü için doğrudan karşılaştırılamaz.
Düşük market fiyatları neden yüksek satın alma gücü anlamına gelmez?
Gıdaya erişim, ürün fiyatlarının yanı sıra ücretler, vergiler sonrasındaki gelir, kira ve diğer zorunlu harcamalara bağlıdır. Nominal fiyatların düşük olduğu ülkelerde haneler bütçelerinin daha büyük bölümünü gıdaya ayırmak zorunda kalabilir.