Zelenskiy yaptırımların kaldırılmasına karşı çıktı
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD, Rusya ve Ukrayna arasında kasım ayında planlanan teknik görüşmeler öncesinde Moskova’ya yönelik yaptırımların kaldırılmasına itiraz etti. Zelenskiy, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de katılabileceği liderler düzeyindeki olası toplantıya, Rusya üzerindeki tüm yaptırımlar kaldırılmışken gitmek istemediğini söyledi.
Zelenskiy’e göre yaptırımlar, Rusya’yı müzakereye ikna etmek için peşinen verilecek bir karşılık değil, Ukrayna’ya yönelik saldırılar nedeniyle uygulanan tedbirler. Ukrayna lideri, yaptırımların ancak savaşın sona erdirilmesine ilişkin bir anlaşmanın parçası olarak kaldırılabileceğini belirtti.
Zelenskiy, yaptırımların erken kaldırılmasının Ukrayna’nın pazarlık gücünü zayıflatacağını savundu. Ukrayna yönetimi, üçlü temasların somut sonuç üretmesini beklerken siyasi kararlar ile teknik müzakerelerin ayrı yürütülmesini talep ediyor.
Toprak, ordu ve tarafsızlık için kırmızı çizgiler
Zelenskiy, Ukrayna ordusuna getirilebilecek sınırlamalar ile Ukrayna’nın tarafsız statüye zorlanmasının müzakere konusu olmadığını açıkladı. Zelenskiy ayrıca NATO müttefiklerinin Ukrayna’ya sağlayacağı güvenlik garantilerinin Rusya tarafından belirlenmesini kabul etmeyeceklerini söyledi.
Ukrayna lideri, toprak meselesini ülkenin kırmızı çizgisi olarak tanımladı. Zelenskiy’e göre toprakla ilgili kararlar teknik heyetlerde değil, doğrudan ülke liderlerinin katıldığı görüşmelerde ele alınmalı.
ABD tarafından gündeme getirildiği belirtilen toprak takası önerisine de karşı çıkan Zelenskiy, Ukrayna’nın herhangi bir bölgeyi başka bir bölge karşılığında takas etmeyeceğini bildirdi. Teknik ekiplerin enerji, deniz güvenliği, tahıl sevkiyatı ve esir değişimi gibi başlıklarda çalışabileceğini; kapsamlı savaş sonlandırma kararının ise liderler olmadan alınamayacağını vurguladı.
Kasımda teknik görüşme ve liderler zirvesi beklentisi
Ukrayna, Rusya ve ABD’den müzakerecilerin kasım ayının ilk yarısında Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de teknik düzeyde bir araya gelmesi planlanıyor. Zelenskiy, teknik görüşmelerden sonra liderler düzeyinde bir toplantı yapılmasını umduğunu açıkladı.
Zelenskiy, teknik heyetlerin tek başına savaşı tamamen bitiremeyeceği görüşünde. Ukrayna tarafı, kapsamlı bir anlaşma sağlanamazsa enerji altyapısına yönelik saldırıları durduracak bir ateşkes, denizde ateşkes, tahıl sevkiyatını güvenceye alacak düzenleme veya esir değişimi gibi ara adımların değerlendirilmesini istiyor.
Abu Dabi’deki temasların gündeminde güvenlik garantileri, yaptırımlar, insani düzenlemeler ve ateşkes seçenekleri bulunuyor. Toprak statüsü ve Ukrayna’nın güvenlik mimarisi ise liderler düzeyindeki olası zirvenin en zor başlıkları arasında yer alıyor.
Oslo temaslarında hava savunması öne çıktı
Zelenskiy, 20 Ekim’de Oslo’da ABD temsilcileri ve Avrupalı ortaklarla yapılan görüşmelerde üç ana sorunun ele alındığını söyledi. Ukrayna lideri, hava savunmasındaki eksiklikleri, Starlink ve Starshield kullanımındaki kısıtlamaları, ABD istihbarat paylaşımındaki sınırlamaları sıraladı.
Zelenskiy, istihbarat paylaşımı ve uydu hizmetleriyle ilgili iki sorunun çözüldüğünü bildirdi. Patriot hava savunma sistemleri için füze tedarikinde ise ilerleme bulunduğunu, ancak teslimatların yeterince hızlı gerçekleşmediğini belirtti.
Ukrayna yönetimi, hava savunma füzelerinin zamanında sevk edilmesini ülkenin öncelikli ihtiyacı olarak görüyor. Zelenskiy, teslimat sözü verildikten sonra bir veya iki ay beklenmesinin kabul edilemez olduğunu söyledi.
Oleşki için insani ateşkes ve tahliye hazırlığı
Herson bölgesindeki Oleşki kentinde sivillere insani yardım ulaştırılması ve tahliyelerin yapılması amacıyla yerel ateşkes planlanıyor. Ateşkesin 29 Ekim’de başlaması, ABD, Ukrayna ve Rusya’dan insani yardım ekiplerinin bölgeye erişmesi öngörülüyor.
Zelenskiy, Oleşki’deki önceliğin abluka altındaki sivillerin güvenliği olduğunu belirtti. Ukrayna tarafı, kentten ayrılmak isteyen sivillerin Ukrayna kontrolündeki bölgelere tahliye edilmesini ve yardım koridorlarının mayınlardan arındırılmasını istiyor.
Yerel ateşkes, geniş kapsamlı barış görüşmelerinden ayrı bir insani düzenleme niteliği taşıyor. Oleşki’deki uygulamanın güvenli yürütülmesi, kasım ayında planlanan teknik temaslarda taraflar arasındaki güven bakımından da önem taşıyor.
Sıkça Sorulanlar
Zelenskiy üçlü görüşmeler için hangi şartı öne sürdü?
Volodimir Zelenskiy, Rusya'ya yönelik tüm yaptırımlar kaldırılmışken ABD, Rusya ve Ukrayna liderlerinin katılacağı üçlü görüşmeye gitmek istemediğini açıkladı. Zelenskiy, yaptırımların savaşın sona erdirilmesine ilişkin anlaşma kapsamında kaldırılabileceğini söyledi.
Ukrayna, toprak takası önerisine nasıl yaklaşıyor?
Ukrayna yönetimi, herhangi bir toprağın başka bir bölge karşılığında takas edilmesini kabul etmiyor. Volodimir Zelenskiy, toprak konusunun yalnızca liderler düzeyinde görüşülebileceğini belirtti.
ABD, Rusya ve Ukrayna teknik görüşmeleri nerede yapılacak?
ABD, Rusya ve Ukrayna'dan müzakerecilerin kasım ayının ilk yarısında Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti Abu Dabi'de teknik düzeyde görüşmesi planlanıyor.
Zelenskiy'nin Ukrayna için müzakere dışı gördüğü konular nelerdir?
Volodimir Zelenskiy, Ukrayna ordusunun sınırlandırılması ve Ukrayna'nın tarafsız statüye zorlanmasının tartışmaya açık olmadığını söyledi. Ukrayna ayrıca güvenlik garantilerinin Rusya tarafından belirlenmesini reddediyor.
Oleşki'deki yerel ateşkesin amacı nedir?
Herson bölgesindeki Oleşki kentinde planlanan yerel ateşkesin amacı, sivillere insani yardım ulaştırmak ve tahliyeleri güvenli biçimde gerçekleştirmek. Ateşkesin 29 Ekim'de başlaması öngörülüyor.