Mahkeme ulusal güvenlik gerekçesini sorguladı
Federal yargıç Tanya Chutkan, Donald Trump yönetiminin Washington, D.C.’de Arlington Ulusal Mezarlığı yakınında planladığı 76 metre yüksekliğindeki zafer takına ilişkin davada ulusal güvenlik savunmasını sorguladı. Yargıç Chutkan, 30 Ekim Cuma günü yapılan duruşmada yönetimin sunduğu askerî gerekçelerin yeterli ayrıntı ve somut dayanak taşımadığını söyledi.
Vietnam Savaşı gazilerinin öncülük ettiği davacı grup, inşaatın durdurulması için geçici tedbir talep ediyor. Yargıç Chutkan duruşma sonunda hemen hüküm vermedi, ancak kararını süratle açıklayacağını bildirdi. Davacılar, 4 Kasım’a kadar karar verilmesini istemişti.
Trump yönetimi, zafer takının ülke güvenliğine katkı sunacağını savunuyor. Savunma Bakanı Pete Hegseth ile İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, mahkemeye sundukları yazılı beyanlarda yapının gelişen tehditlere karşı güvenlik koordinasyonu, insansız hava araçlarının kullanımı ve keskin nişancı konuşlandırılması için kullanılabileceğini öne sürdü.
Yargıç Chutkan, Adalet Bakanlığı avukatına ulusal güvenlik iddiasını destekleyen ek bilgi bulunup bulunmadığını sordu. Avukat, dosyadaki beyanların dışında ayrıntı olmadığını bildirdi. Yargıç Chutkan, yönetimin söz konusu beyanları mahkemeye sunduğu için gerekçelerle ilgili soruların yanıtlanması gerektiğini vurguladı.
İnşaat için 5 Kasım tarihi öne çıktı
Ulusal Park Servisi ile başkanlık makamı, gerekli planlama onaylarının alınması hâlinde çalışmalara 5 Kasım gibi erken bir tarihte başlayabileceklerini daha önce mahkemeye bildirdi. İnşaat alanı, Potomac Nehri üzerindeki köprünün Arlington Ulusal Mezarlığı tarafındaki Memorial Circle kavşağında bulunuyor.
Ulusal Başkent Planlama Komisyonunun alan ve yapı planları için nihai değerlendirme yapması bekleniyor. Federal mahkemenin önceki talimatı, yönetime alandaki faaliyetten en az 48 saat önce davacılara bildirim verme yükümlülüğü getiriyor. Yönetim, inşaata başlanmadan en az iki hafta önce haber verme yönündeki önceki taahhüdünü de dosyaya sunmuştu.
Trump, yapıyı ülkenin 250. yılı anısına planlanan Paris’teki Zafer Takı’ndan esinlenen bir anıt olarak tanıtmıştı. Daha sonraki açıklamalarda yapı için askerî tesis niteliği de gündeme geldi. Buna karşın planlama komisyonuna sunulan nihai mimari belgelerde askerî kompleks veya ulusal güvenlik amacına ilişkin bir unsur yer almadığı bildirildi.
Dava, Kongre yetkisi ve görüş hattına odaklandı
Davacılar, Trump yönetiminin proje için Kongreden gerekli açık yetkiyi almadığını savunuyor. Yönetim ise 1925 tarihli ve aynı bölgede iki yüksek sütun öngören eski bir planın Kongre onayı taşıdığını, söz konusu onayın tak projesine dayanak oluşturduğunu ileri sürüyor. Davacıların avukatları, eski tasarım ile güncel projenin mimari ve ölçek bakımından farklı olduğunu belirtiyor.
Dava dilekçesinde, 76 metrelik yapının Lincoln Anıtı ile Arlington Ulusal Mezarlığı arasındaki tarihî görüş hattını kapatacağı da yer alıyor. Arlington Ulusal Mezarlığı, yüz binlerce Amerikan askerî personelinin mezarının bulunduğu alanlardan biri olarak biliniyor. Davacılar, anıtın yakın çevredeki tarihî yapılar ve mezarlık manzarası üzerinde kalıcı etkiler yaratacağını söylüyor.
Trump yönetimi, davacıların projeye itiraz için hukukî ehliyeti bulunmadığını savunuyor. Yönetim ayrıca inşaatın ertelenmesinin kamu yararına zarar vereceğini ve küçük insansız hava araçlarının yaygınlaşması karşısında güvenlik hazırlıklarını aksatacağını öne sürüyor.
Arlington County yönetimi de ekim ayında ayrı bir dava açarak projenin tam inceleme süreci tamamlanmadan hızla ilerletildiğini savundu. Arlington County davasında henüz karar verilmedi.
Gazi kuruluşlarının desteğinde açıklama geldi
Bazı büyük gazi kuruluşları, yönetimin yanında davaya katılmak için mahkemeden izin aldı. Ortak başvuruda, anıtın askerî hizmeti ve fedakârlıkları onurlandırmayı amaçlayan özel kaynaklı bir proje olduğu, inşaatın tedbir kararıyla durdurulmaması gerektiği savunuldu.
Vietnam Gazileri Derneği ise ortak başvurunun ardından ayrı bir açıklama yayımladı. Dernek, gazilerin anıtlar yoluyla onurlandırılmasını desteklediğini, ancak katılımının takın belirli tasarımına veya inşaat kampanyasına onay anlamına gelmediğini bildirdi. Dernek başkanı, ortak başvurudaki bazı ifadelerin kuruluşun amaçladığı sınırı aştığını söyledi.
Mahkemenin vereceği geçici tedbir kararı, 5 Kasım için öngörülen başlangıç tarihini doğrudan etkileyebilir. Tedbir talebinin kabulü inşaatı dava sürerken durduracak; talebin reddi ise planlama onaylarının tamamlanması hâlinde çalışmanın başlamasına imkân verecek.
Sıkça Sorulanlar
Trump'ın zafer takı projesi nerede yapılmak isteniyor?
Donald Trump yönetimi, 76 metre yüksekliğindeki zafer takını Washington, D.C.'de Arlington Ulusal Mezarlığı ile Potomac Nehri üzerindeki köprü arasındaki Memorial Circle bölgesine inşa etmeyi planlıyor.
Yargıç Tanya Chutkan ulusal güvenlik savunmasına neden itiraz etti?
Yargıç Tanya Chutkan, yönetimin yapının askerî ve ulusal güvenlik işlevine ilişkin beyanlarının yeterli ayrıntı ve somut dayanak içermediğini söyledi. Adalet Bakanlığı, dosyadaki beyanların dışında ek ayrıntı bulunmadığını bildirdi.
Zafer takı inşaatı ne zaman başlayabilir?
Ulusal Park Servisi, gerekli planlama onaylarının alınması hâlinde inşaatın 5 Kasım 2026 gibi erken bir tarihte başlayabileceğini mahkemeye bildirdi. Federal mahkemenin tedbir talebi hakkında vereceği karar başlangıç tarihini etkileyebilir.
Gaziler tak projesine neden karşı çıkıyor?
Davacı gaziler, projenin Kongreden açık yetki alınmadan yürütüldüğünü ve Lincoln Anıtı ile Arlington Ulusal Mezarlığı arasındaki tarihî görüş hattını bozacağını savunuyor. Gaziler, inşaatın dava sonuçlanana kadar durdurulmasını istiyor.