Utah’ta vizon çiftliğindeki kuş gribi iki aydır sürüyor

Utah’taki çiftlikte salgının seyri ve önlemler

ABD’nin Utah eyaletinde kürk üretimi için binlerce vizon yetiştiren C&T Fenn Farms’ta kuş gribi ağustos ortasından beri görülüyor. Salt Lake City’nin yaklaşık bir saat güneyindeki işletmede vizon ölümlerinin ardından yapılan incelemeler, hayvanların süt sığırı sürülerinde dolaşan kuş gribi türüyle enfekte olduğunu gösterdi.

Eyalet yetkilileri çiftlikteki vizonların, gübrenin ve karkasların tesis dışına çıkarılmaması yönünde sözlü talimat verdi. Ancak çiftliğe resmî karantina uygulanmadı; hayvanların topluca itlaf edilmesine de karar verilmedi. Çiftlik sahibi Chad Fenn, enfeksiyonun çiftlik içinde daha yavaş da olsa yayılmayı sürdürdüğünü söyledi.

Kanatlı hayvan işletmelerinde tek bir pozitif test dahi sürünün tamamının itlaf edilmesine yol açabiliyor. Vizon çiftlikleri için ise federal düzeyde benzer bir müdahale protokolü bulunmuyor. ABD Tarım Bakanlığı, vizonları düzenleyecek, itlafını finanse edecek ya da işletme sahibine tazminat ödeyecek tür odaklı bir yetkisi ve programı olmadığını bildirdi.

Vizonlar neden insan sağlığı için inceleniyor

Bulaşıcı hastalık uzmanları, vizonların kuş gribi açısından yakından izlenmesi gereken memeliler arasında bulunduğunu vurguluyor. Vizonların solunum yollarındaki bazı hücresel özellikler insanlardaki solunum yollarıyla benzerlik taşıyor. Vizonlar ayrıca hem kuşlardan hem insanlardan kaynaklanan farklı grip virüslerine duyarlı kabul ediliyor.

Uzmanların temel kaygısı, virüsün kalabalık vizon popülasyonunda uzun süre dolaşması sırasında genetik değişimler geçirmesi. İlk alınan örneklerin genom analizinde insanlara uyumu artırdığı bilinen özel bir mutasyon saptanmadı. Buna rağmen ağustos ayından sonraki yayılımın yeni örneklerle incelenmesi bekleniyor.

Bilim insanları, insanlarda etkili bir yayılım için virüsün hangi genetik adımlardan geçmesi gerektiğinin henüz kesinleşmediğini belirtiyor. İnsanlarda mevsimsel grip virüslerinin daha yaygın dolaştığı dönemde aynı hücrede iki farklı grip virüsünün bulunması, genetik materyal değişimi riskini de gündeme getiriyor. Uzmanlar, riskin genel halk için düşük kaldığını ancak hasta hayvanlarla doğrudan temas eden çalışanlar için daha yüksek olduğunu bildiriyor.

İşçi takibi ve test uygulamasındaki boşluklar

Utah’ta çiftlik çalışanları için aktif belirti takibi ve rutin test uygulanmadı. Eyaletteki sağlık politikası, insan insana bulaşmaya dair kanıt ortaya çıkmadıkça çalışanların aktif biçimde izlenmemesini öngörüyor. Çalışanların test veya sağlık hizmeti için kendilerinin başvuru yapması gerekiyor.

Kuş gribinin insanlardaki sık belirtilerinden biri göz kızarıklığı olarak biliniyor. Çiftlikte çalışan iki kişiyle yapılan görüşmelerden birinde göz kızarıklığı görüldüğü aktarıldı. Çiftlik sahibi, çalışanın gözüne toz kaçtığını ve yerel sağlık biriminin öksürük ya da boğaz ağrısı gibi ek belirtiler gelişmediği için test önermediğini söyledi.

Sağlık uzmanları, test yapılmadan enfeksiyon bulunmadığı sonucuna varılamayacağı görüşünde. Vizonlar insanlara yaklaşabilen, ısırabilen ve kaçabilen hayvanlar olduğundan çalışanların solunum salgılarıyla, tırmalama veya ısırma yoluyla teması olabiliyor. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, hasta hayvanlara maruz kalan kişilerin belirtiler yönünden değerlendirilmesini ve uygun durumlarda test edilmesini tavsiye ediyor.

Yetki eksikliği tartışmayı nasıl büyüttü

Utah eyalet veterineri Amanda Price, federal makamlarla temas kurduğunu; yetkililerin vizonları düzenlemediklerini ve hayvanlarda kullanılmak üzere onaylanmış bir aşı bulunmadığını aktardı. Price, çiftlik sahibinin iş kaybı endişesini de öne çıkardı. Kürk üreticileri, yıllar boyunca geliştirilen vizon soylarının itlaf halinde kaybedileceğini savunuyor.

Uzmanlar ise İspanya ve Finlandiya gibi ülkelerde kuş gribi tespit edilen kürk çiftliklerinde hızlı itlaf uygulandığını hatırlatıyor. Utah’taki yaklaşımda salgının çiftlik dışına yayılmadığı değerlendirmesi yapıldı. Ancak uzmanlar, çevrede sistematik tarama yapılmadığı için yayılım olmadığı sonucunun güvenilir biçimde doğrulanamayacağını belirtiyor.

Çiftlikte 2020’de COVID-19 salgını sırasında vizonlar ve çalışanlar test edilmiş, kaçan hayvanları yakalamak için çevreye tuzaklar kurulmuştu. Mevcut kuş gribi salgınında benzer bir saha çalışması yürütülmedi. Yeni genom sonuçları, çalışanlara yönelik izleme ve çiftliğin biyogüvenlik uygulamaları, salgının insan sağlığı yönünden taşıdığı riski değerlendirmek için belirleyici olacak.