Türkiye iki ayrı deniz faaliyetine NAVTEX yayımladı
Türkiye, Doğu Akdeniz’de Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), Fransa ve İtalya’nın katılımıyla planlanan Eunomia askerî tatbikatı ile EMC deniz altı kablo sistemi kapsamındaki jeofizik araştırmaya NAVTEX ile itiraz etti. Ankara, 16 Ekim’de yayımladığı duyurularda hem ilgili deniz alanında Yunanistan’ın bildiri yayımlama yetkisine itiraz etti hem de araştırma sahasının Türk kıta sahanlığında kaldığını bildirdi.
Yunanistan’ın 15 Ekim tarihli duyurusunda Meis Adası’nın güneyindeki iki bölgede çok uluslu askerî tatbikat öngörüldü. Kaynaklardaki bilgilere göre Eunomia tatbikatının 19-22 Ekim tarihleri arasında yapılması planlanıyor. Tatbikata Yunanistan, GKRY, Fransa ve İtalya’nın deniz unsurlarının katılması bekleniyor.
Türkiye’nin itirazı, askerî tatbikatın uluslararası sularda yapılması ile deniz tabanında araştırma yürütülmesi arasında hukuki ayrım bulunduğu görüşüne dayanıyor. Ankara, deniz yetki alanlarına ilişkin haklarını etkilediğini değerlendirdiği faaliyetleri ayrı başlıkta ele alıyor.
EMC kablo araştırması için ikinci itiraz geldi
GKRY, 15 Ekim tarihli NAVTEX ile Kıbrıs Adası’nın batısında 21 Ekim-2 Kasım arasında jeofizik araştırma yapılacağını duyurdu. Araştırmanın, East to Med Corridor (EMC) olarak anılan deniz altı elektrik kablosu sistemi hazırlıkları kapsamında bir araştırma gemisiyle yürütülmesi planlanıyor.
Türkiye, ikinci NAVTEX’te araştırma alanının Türk kıta sahanlığı içinde yer aldığını belirterek planlanan faaliyeti kabul etmediğini açıkladı. EMC projesinin İsrail, GKRY ve Yunanistan arasında elektrik şebekesi bağlantısı kurulmasına yönelik daha geniş enerji planlarıyla ilişkilendirildiği bildiriliyor.
Yunan makamları ise gerekli denizcilik duyurularını yayımlama yetkisinin kendilerinde olduğunu savunuyor. Atina yönetimi, kablo projesinin uygulanması için Türkiye’den izin istemeyeceği yönünde tutum alırken, bölgede yeni NAVTEX ilanlarının gündeme gelebileceği belirtiliyor.
Tatbikat ve araştırma neden ayrı değerlendiriliyor?
Türkiye’nin yaklaşımına göre uluslararası sularda askerî tatbikat yapılması, tek başına kıta sahanlığına ilişkin hak iddiası anlamına gelmiyor. Buna karşılık deniz tabanında kablo güzergâhı belirlemek amacıyla jeofizik çalışma yürütülmesi, kıta sahanlığı hakları bakımından farklı hukuki sonuçlar doğurabiliyor.
Savunma uzmanı Turan Oğuz, askerî tatbikatla araştırma faaliyetinin aynı olay olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. Oğuz’a göre, Türkiye’nin hak iddia ettiği deniz alanında araştırma gemisinin çalışması, tatbikatın uluslararası sularda yapılmasından farklı bir konu oluşturuyor.
Bazı değerlendirmelerde, tatbikata katılan savaş gemilerinin araştırma gemisine koruma sağlaması ihtimali de ele alındı. Türkiye’nin resmî tutumu, deniz yetki alanlarından doğan hak ve menfaatlerin uluslararası hukuk çerçevesinde korunacağı yönünde bulunuyor.
Bölgedeki gelişmeler nasıl izlenecek?
GKRY’nin planlanan araştırmayı sürdürmesi veya tatbikat kapsamındaki unsurların Türkiye’nin itiraz ettiği alanda faaliyette bulunması hâlinde Ankara’nın sahadaki gelişmeleri izlemesi bekleniyor. Türk Silahlı Kuvvetlerinin olası bir faaliyete ilişkin tutumu, resmî açıklamalar ve denizdeki durum doğrultusunda netleşecek.
Bazı kaynaklarda tatbikatın son gününde silahlı atış yapılacağı ve deniz trafiğinde güvenlik riskinin artabileceği öne sürüldü. Ancak diplomatik kaynaklar, tatbikatın doğrudan Türkiye’ye karşı düzenlendiği veya kablo araştırmasına askerî destek sağlamak için planlandığı yönündeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını bildirdi.
Doğu Akdeniz’deki NAVTEX anlaşmazlığı, deniz yetki alanları ile enerji altyapısı projelerinin kesiştiği bir başlık olarak öne çıkıyor. Tatbikatın tamamlanması ve araştırma takvimindeki sonraki adımlar, Türkiye, Yunanistan ve GKRY arasındaki diplomatik temasların seyrinde belirleyici olacak.
Sıkça Sorulanlar
Türkiye Doğu Akdeniz'de hangi faaliyetlere itiraz etti?
Türkiye, Yunanistan, GKRY, Fransa ve İtalya'nın katılması planlanan Eunomia askerî tatbikatına ve GKRY'nin EMC kablo sistemi için planladığı jeofizik araştırmaya NAVTEX yayımlayarak itiraz etti.
Eunomia tatbikatı ne zaman ve nerede yapılacak?
Eunomia tatbikatının 19-22 Ekim 2026 arasında Doğu Akdeniz'de, Meis Adası'nın güneyindeki ilan edilen deniz alanlarında yapılması planlanıyor.
GKRY'nin jeofizik araştırması hangi tarihlerde planlanıyor?
GKRY, EMC deniz altı kablo sistemi kapsamında Kıbrıs Adası'nın batısında 21 Ekim-2 Kasım 2026 tarihlerinde jeofizik araştırma yürütülmesini planlıyor.
Türkiye araştırma faaliyetini neden kabul etmiyor?
Türkiye, araştırma için ilan edilen deniz alanının Türk kıta sahanlığı içinde kaldığını belirtiyor. Ankara, deniz tabanında yürütülecek araştırmanın deniz yetki alanlarına ilişkin hakları etkilediği görüşünde.