Trump yönetimi 810 milyon dolarlık kesinti istedi
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Kongrenin iki partinin desteğiyle onayladığı yaklaşık 810 milyon dolarlık federal harcamayı iptal etmek için 25 Eylül’de Kongreye talep gönderdi. Beyaz Saray, paketi yaklaşık 1 milyar dolarlık kesinti olarak duyurdu. Talep, mali yılın 30 Eylül’de sona ermesine yalnızca birkaç gün kala iletildi.
Kesinti paketinin en büyük kalemi, Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı bünyesindeki Mülteci Yerleştirme Ofisinin programlarına ayrılan 567 milyon dolar oldu. Fonlar; mülteciler, sığınmacılar, refakatsiz çocuklar ve diğer göçmenlere hizmet sunan programlarda kullanılıyordu.
Yönetim ayrıca göçmenlere ve vatandaş olmayan kişilere destek veren çeşitli programlardan 50 milyon dolar, uluslararası eğitim hibeleri ve burslarından 70 milyon dolar, konut programlarından da 56 milyon dolar kesilmesini planlıyor. Eğitim, Adalet, İç Güvenlik, Ticaret ve Konut ve Kentsel Gelişim bakanlıklarıyla uluslararası yardım kalemleri de pakette yer alıyor.
Beyaz Saray kesintileri sınır geçişlerindeki düşüşle savundu
Beyaz Saray, kesintilerin Amerikan vatandaşlarına yarar sağlamayan harcamaları azaltma hedefi taşıdığını açıkladı. Yönetim, düzensiz sınır geçişlerindeki belirgin düşüş nedeniyle mülteci ve göçmenlere yönelik bazı hizmetlere ayrılan ödeneklerin gerekli olmadığını öne sürdü.
İptal talebinde, göçmen öğrencilere yönelik eğitim programları, ırksal gerilimlerin azaltılmasına odaklanan bir Adalet Bakanlığı birimi, azınlık girişimcilere yönelik iş geliştirme desteği ve konut danışmanlığı hizmetleri de bulunuyor. Yönetim, bazı sağlık araştırma hibeleri ile iklim politikaları izleyen yabancı ülkelerin borçlarının hafifletilmesine yönelik kaynakları da kesinti listesine aldı.
Beyaz Saray Yönetim ve Bütçe Ofisi, Kongrenin talebi mali yıl sona ermeden kabul etmemesi durumunda da fonların iptal edileceği görüşünü taşıyor. Yönetimin yaklaşımı, harcamaların yıl sonunda sona ermesi üzerinden etkili bir sonuç alınmasına dayanıyor.
Cep iptali yöntemi Kongrenin yetkisi tartışmasını büyüttü
Trump yönetimi, talebi “cep iptali” olarak bilinen nadir bir bütçe yöntemiyle iletti. Federal yasa, başkanın harcama yetkilerinin iptalini Kongreye önermesine izin veriyor ve Kongreye öneriyi değerlendirmek için 45 yasama günü tanıyor. Ancak talebin mali yılın son günlerinde gönderilmesi, Kongrenin fonlar sona ermeden karar vermesini fiilen zorlaştırıyor.
Temsilciler Meclisinin kasıma kadar tatilde olması, inceleme imkânını daha da sınırlıyor. Senatonun mali yılın son üç gününde toplantı yapması planlanıyor. Kongre hesap denetim kurumu, cep iptali yönteminin yasal olmadığını daha önce bildirmişti.
Maine Senatörü ve Senato Tahsisatlar Komitesi Başkanı Susan Collins, yönetimin Kongreye önceden haber vermediğini veya istişarede bulunmadığını söyledi. Collins, Kongrenin onayladığı harcamaların Kongre onayı olmadan iptal edilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirtti ve meslektaşlarıyla adım atacağını açıkladı.
Washington Senatörü Patty Murray de yönetimin Kongrenin bütçe yapma yetkisini aşmaya çalıştığını savundu. Kesinti paketi, Cumhuriyetçi ve Demokrat bazı milletvekillerinden tepki aldı.
Geçen yılki dış yardım kesintisi hukuki arka plan oluşturdu
Trump yönetimi, benzer yöntemi geçen yıl Kongrenin onayladığı 4,9 milyar dolarlık dış yardım fonunu durdurmak için kullanmıştı. Söz konusu adım, 1977’den beri ilk cep iptali girişimi olarak kayıtlara geçti. Yüksek Mahkeme, dış yardım kesintilerini geçici olarak engellemedi; kararında başkanın dış ilişkiler alanındaki yetkisine ağırlık verdi.
Yüksek Mahkemenin önceki yaklaşımı, dış yardım fonlarına ilişkin koşullarla bağlantılıydı ve kesintilerin esasına dair nihai bir hüküm oluşturmadı. Yeni talep ise dış yardım yerine ağırlıkla ülke içindeki sosyal hizmetler, eğitim, konut ve iş geliştirme programlarını kapsıyor.
Yeni paketin uygulamaya girip girmeyeceği, Kongrenin tutumu ve olası hukuki başvurularla netleşecek. Tartışmanın merkezinde, federal bütçede son sözü Kongrenin mi yoksa yürütme organının mı söyleyeceği sorusu bulunuyor.
Kesintilerden hangi programlar etkilenebilir?
Kesinti planından en çok mülteci yerleştirme ve refakatsiz çocuklara hizmet veren programların etkilenmesi bekleniyor. Göçmen öğrencilere destek, konut danışmanlığı, azınlık işletmelerine yönelik geliştirme faaliyetleri ve belirli sağlık hibeleri de risk altındaki başlıklar arasında yer alıyor.
Fonların mali yıl bitmeden iptal edilmesi halinde, ilgili kurumlar ve program yürütücüleri mevcut bütçelerini yeniden düzenlemek zorunda kalabilir. Kongredeki bütçe anlaşmazlığı, federal harcamaların denetimi ve başkanlık yetkilerinin sınırları üzerine yeni bir siyasi ve hukuki mücadeleye dönüşebilir.
Sıkça Sorulanlar
Trump yönetimi hangi harcamaları iptal etmek istiyor?
Trump yönetimi, Kongrenin onayladığı yaklaşık 810 milyon dolarlık federal harcamayı iptal etmek istiyor. Paketin en büyük bölümü, mülteciler, sığınmacılar ve refakatsiz çocuklara yönelik programlara ayrılan 567 milyon dolarlık fondan oluşuyor.
Cep iptali yöntemi nedir?
Cep iptali, başkanın mali yılın sonuna yakın bir tarihte Kongreye harcama iptali talebi göndermesi ve fonların Kongre karar veremeden sona ermesini hedeflemesidir. Federal yasa Kongreye önerileri incelemek için 45 yasama günü tanısa da mali yılın son günlerinde gönderilen talepler bu süreyi etkisiz bırakabilir.
Trump yönetimi kesintileri neden savunuyor?
Beyaz Saray, düzensiz sınır geçişlerindeki düşüş nedeniyle bazı göçmen hizmeti programlarına ayrılan fonlara artık ihtiyaç olmadığını savunuyor. Yönetim, kesintilerin kamu kaynaklarındaki israfı azaltacağını da bildiriyor.
Kesinti planına neden itiraz ediliyor?
Bazı Cumhuriyetçi ve Demokrat Kongre üyeleri, harcamaları onaylama yetkisinin Kongreye ait olduğunu belirtiyor. Kongre hesap denetim kurumu da cep iptali yönteminin hukuka aykırı olduğu görüşünü daha önce açıkladı.
Yeni kesinti paketi geçen yılki girişimden nasıl ayrılıyor?
Geçen yılki cep iptali girişimi 4,9 milyar dolarlık dış yardım fonlarını hedef almıştı. Yeni paket ise ağırlıkla ABD içindeki göçmen hizmetleri, eğitim, konut, sağlık hibeleri ve iş geliştirme programlarını kapsıyor.