G7 kararı sonrası Trump ihracat yasağını reddetti
G7 ülkeleri, küresel enerji arzındaki baskıyı azaltmak amacıyla acil rezervlerinden toplam 100 milyon varil dizel ve ham petrolü piyasaya sürme kararı aldı. Kararın ardından ABD Başkanı Donald Trump, daha önce gündeme getirdiği ABD dizel ihracatını yasaklama seçeneğinin uygulanmayacağını söyledi. Trump, Avrupa ülkelerinin rezerv salımı kararından sonra ihracat yasağının “hiç gerçekten masada olmadığını” da öne sürdü.
G7 liderleri, 2 Ekim’de Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un başkanlık ettiği çevrim içi görüşmede bir araya geldi. Görüşmede İngiltere, Kanada, Fransa, Almanya, İtalya, Japonya ve ABD; petrol ürünleri arzını artırmak, tedarik zincirlerinin dayanıklılığını güçlendirmek ve hane halkları ile işletmeleri fiyat dalgalanmalarından korumak için eşgüdümlü adım atma konusunda uzlaştı.
Trump, Avrupa ülkelerinin dizel rezervlerinden piyasaya satış yapmasını olumlu karşıladığını söyledi. Trump ayrıca ABD’nin dizel ihracatına yasak getirmeyeceğini bildirdi. Washington yönetimi, son haftalarda Avrupa ülkelerinin rezervlerini kullanmaması halinde ihracat kısıtlaması seçeneğini değerlendirdiğine dair mesajlar vermişti.
Rezerv salımı dört ay sürecek, dizel öne çıkacak
G7 açıklamasına göre 100 milyon varillik salım derhal başlayacak ve dört ay devam edecek. Programın ilk 20 gününde piyasaya önemli miktarda dizel verilmesi hedefleniyor. Açıklama, ham petrol, dizel ve diğer yakıt ürünleri arasındaki kesin miktar dağılımını ya da her ülkenin sağlayacağı hacmi açıklamadı.
Karar, Uluslararası Enerji Ajansı ile koordinasyon içinde uygulanacak. G7 ülkeleri, enerji ve enerji ürünlerinde kendi aralarında ihracat kısıtlamasına başvurmama taahhüdü de verdi. Liderler, diğer üretici ülkeleri de piyasa gerilimini artırabilecek ihracat yasaklarından kaçınmaya çağırdı.
G7 ülkeleri, ihtiyaç görülmesi halinde ilave dizel salımlarını da önümüzdeki günlerde değerlendirecek. Rezerv salımı görüşmelerinin ardından ABD dizel vadeli işlemleri yüzde 3,25 gerilerken Avrupa gösterge dizel fiyatı da ton başına yaklaşık 83 dolar düştü.
Dizel, özellikle kara taşımacılığı, tarım, lojistik ve sanayi için temel yakıt niteliği taşıyor. Dizel arzındaki daralma, nakliye maliyetleri üzerinden gıda ve temel tüketim ürünlerinin fiyatlarına da yansıyabiliyor. Rezerv salımının temel amacı, kısa vadede fiziksel arzı artırarak fiyat baskısını hafifletmek.
Yüksek fiyatların ardında arz kesintileri var
Küresel dizel ve petrol fiyatları, İran savaşı nedeniyle enerji sevkiyatında yaşanan aksamalarla son aylarda yükseldi. Rusya’nın Ukrayna saldırıları sonrasında yakıt tesislerine yönelik riskler ve Rusya’nın uyguladığı dizel ihracat kısıtlamaları da piyasalardaki baskıyı artırdı.
Avrupa ülkeleri, dizel ihtiyacının bir bölümünü ABD’den karşılıyor. İngiltere’de ortalama dizel fiyatının litre başına 2 sterlini aşması, akaryakıt maliyetlerindeki artışın tüketicilere doğrudan yansıdığını gösterdi. İngiltere, kullandığı dizelin yaklaşık yüzde 55’ini ithal ediyor; ABD’nin ithalattaki payı yaklaşık yüzde 31 düzeyinde bulunuyor. Yüksek enerji fiyatları, enflasyon üzerindeki baskıyı da canlı tutuyor.
Uluslararası Enerji Ajansı üyeleri mart ayında, İran savaşı nedeniyle rezervlerden 400 milyon varillik olağanüstü salım kararı almıştı. Ajansın verilerine göre mart ayındaki programın yaklaşık üçte ikisi piyasaya ulaştı. Yeni G7 planının, önceki salımdan kalan stoklarla ne ölçüde karşılanacağı henüz netleşmedi.
ABD iç siyaseti enerji fiyatlarını öne çıkardı
Trump yönetimi, kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde yüksek akaryakıt fiyatlarını düşürme baskısıyla karşı karşıya bulunuyor. Enerji maliyetleri, kamyon taşımacılığı ve tarım gibi dizel kullanımının yoğun olduğu sektörlerin giderlerini yükseltiyor.
ABD yönetiminin yakıt maliyetlerini azaltmaya yönelik ek adımlar üzerinde çalıştığı bildirildi. Gündemde, vergiden muaf kırmızı dizelin kullanım alanını genişletmek ve bazı vergi düzenlemeleri yapmak bulunuyor. Düzenlemelerin kapsamı kesinleşmediği için yürürlüğe girme takvimi açıklanmadı.
G7’nin rezerv salımı kararı, petrol ve dizel piyasalarına kısa vadeli bir arz desteği sağlıyor. Ancak İran savaşı, Rusya-Ukrayna savaşı ve enerji taşımacılığı güzergâhlarındaki güvenlik riskleri sürerken, fiyatların kalıcı olarak gerilemesi üretim, sevkiyat ve jeopolitik gelişmelere bağlı olacak.
Sıkça Sorulanlar
G7 ülkeleri ne kadar petrol ve dizel salacak?
G7 ülkeleri, acil rezervlerinden toplam 100 milyon varil ham petrol ve dizeli dört ay boyunca piyasaya sürecek. İlk 20 günde önemli miktarda dizel sağlanması planlanıyor.
Donald Trump ABD dizel ihracatını yasaklayacak mı?
Donald Trump, G7 ülkelerinin rezerv salımı kararının ardından ABD’nin dizel ihracatına yasak getirmeyeceğini açıkladı. Trump, yasağın hiçbir zaman gerçekten masada olmadığını da söyledi.
G7 yakıt rezervlerini neden piyasaya sürüyor?
G7, İran savaşı ve enerji sevkiyatındaki aksamaların artırdığı dizel ile petrol fiyatları üzerindeki baskıyı azaltmayı hedefliyor. Salımın taşımacılık, tarım ve sanayi maliyetlerini hafifletmesi amaçlanıyor.
G7 ülkeleri arasında enerji ihracatına kısıtlama getirilecek mi?
G7 ülkeleri, kendi aralarındaki enerji ve enerji ürünü ihracatına kısıtlama uygulamama taahhüdü verdi. Ülkeler ayrıca diğer üreticilere de ihracat yasaklarından kaçınma çağrısı yaptı.