Vladimir Putin, Kaliningrad’a doğrudan saldırı olarak değerlendireceği bir durum yaşanması hâlinde Rusya’nın elindeki tüm silahları kullanma seçeneğinin derhal gündeme geleceğini söyledi. Putin’in 1 Ekim’deki açıklaması, Moskova’nın bir gün önce NATO’ya gönderdiği ve Kaliningrad’ın ana karayla bağlantısının kesilmesi hâlinde nükleer silahlar dâhil tüm imkânların kullanılabileceğini belirten gayriresmî diplomatik belgenin ardından geldi. NATO, nükleer tehdit dilini kınadı ve faaliyetlerinin Rusya topraklarına risk oluşturmadığını açıkladı.
Putin Kaliningrad konusunda önceki uyarıyı destekledi
Putin, Valday Dış Politika Forumu’nda Kaliningrad veya Rusya’nın başka bir bölgesine doğrudan saldırı gerçekleşmesi durumunda, ülkenin elindeki bütün silahların kullanımının gündeme geleceğini söyledi. Rusya Devlet Başkanı, söz konusu yaklaşımın tehdit değil, Moskova’ya yöneltildiğini savunduğu baskıya karşı bir yanıt olduğunu öne sürdü.
Putin, NATO’nun Baltık Denizi’ndeki deniz tatbikatlarını ve Batılı ülkelerin Rusya ile olası savaş hazırlığına ilişkin açıklamalarını Kaliningrad için tehdit olarak gördüğünü belirtti. Moskova’nın Avrupa ülkelerine saldırmayı planlamadığını da söyleyen Putin, Rusya’nın saldırı olarak değerlendirdiği bir eyleme karşılık vereceğini bildirdi.
Putin, Rusya’nın hangi silahı kullanacağı konusunda ayrıntı vermedi. Ancak Moskova’nın NATO’ya ilettiği önceki uyarıda, Kaliningrad’ın yalıtılması girişimine karşı nükleer silahların da seçenekler arasında olduğu belirtilmişti.
Rusya, Kaliningrad bölgesinin ana karayla bağlantısının NATO ülkelerince kesilmeye çalışılması durumunda nükleer silahlar dahil tüm imkânlarını kullanabileceğini NATO’ya iletti. NATO ise Rusya’nın tehdit içeren ve nükleer silahlara atıf yapan söylemini kınadı; ittifakın savunma amaçlı olduğunu, tatbikat ve konuşlanmaların Rusya’nın hiçbir bölgesi için risk yaratmadığını bildirdi.
Moskova Kaliningrad için nükleer silah uyarısı yaptı
Rusya’nın NATO’ya gönderdiği gayriresmî diplomatik belgede, Kaliningrad’ın Rusya’nın geri kalanından yalıtılmasına yönelik herhangi bir girişimin askerî karşılıkla sonuçlanabileceği belirtildi. Belgede, Rusya’nın elindeki tüm güç ve kabiliyetleri kullanmaya hazır olduğu, nükleer silahların da bu imkânlar arasında bulunduğu yazıldı.
Moskova ayrıca NATO üyesi ülkelerdeki karar alma merkezlerine çatışmanın başlangıcından itibaren saldırı düzenlenebileceğini ileri sürdü. Rusya’nın İrlanda ve Birleşik Krallık’taki diplomatik temsilcilikleri de benzer açıklamalar yayımladı. Açıklamalarda, NATO’nun Kaliningrad’a yönelik hava ve deniz ablukası hazırladığı iddiasına yer verildi; iddiayı destekleyen kanıt veya kaynak sunulmadı.
Rus yetkililer, NATO’nun Rusya’nın batı sınırlarında askerî faaliyetlerini artırdığını savunuyor. Moskova, Avrupa’da olası askerî çatışmaya hazırlandığı yönündeki Batılı değerlendirmeleri de reddediyor.
NATO Rusya’nın tehdit dilini açıkça kınadı
NATO Sözcüsü Allison Hart, Rusya’nın ittifaka gayriresmî belge gönderdiğini doğruladı. Hart, NATO’nun Moskova’ya verdiği yanıtta ittifakın savunma örgütü olduğunun ve faaliyetlerinin Rusya’nın herhangi bir parçasına risk oluşturmadığının vurgulandığını söyledi.
Hart, güç kullanma tehditlerini ve sorumsuz nükleer söylemi güçlü biçimde kınadıklarını açıkladı. NATO ayrıca Rusya’ya Ukrayna’ya karşı başlattığı savaşı sona erdirme çağrısı yaptı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte de ittifakın yanıtının kısa ve açık olduğunu, Rusya’nın nükleer tehdidinin gerekli olmadığını ve gerilimi azaltmadığını söyledi.
NATO, 2022’den sonra doğu kanadındaki askerî varlığını güçlendirdi. İttifak, ilave muharip unsurlar, hava ve füze savunma kapasitesi, gözetleme faaliyetleri ve bölgesel savunma planlarının Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırısı sonrasında geliştirildiğini belirtiyor. Moskova ise aynı önlemleri kendi güvenliğine yönelik tehdit olarak görüyor.
Kaliningrad neden Rusya-NATO geriliminin odağında
Kaliningrad, Baltık Denizi kıyısında bulunan ve Rusya ana karasından ayrılmış bir bölge. Rusya toprağı olan bölge, NATO üyesi Polonya ile Litvanya arasında yer alıyor. Bölgenin coğrafi konumu, ikmal hatları ve askerî erişim bakımından Kaliningrad’ı Rusya-NATO ilişkilerindeki hassas noktalardan biri hâline getiriyor.
Rusya, Kaliningrad’ı yoğun askerî varlıkla tahkim etmiş durumda. Bölge, Rusya’nın Baltık Filosu’na ait ana üslerin yanı sıra nükleer başlık taşıma kapasitesine sahip İskender füzelerine de ev sahipliği yapıyor. Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya katılması ise Baltık çevresindeki askerî dengeyi değiştirdi.
NATO üyeleri Baltık Denizi kıyısının büyük bölümünde yer alırken, Moskova Kaliningrad’ın savunulması ve desteklenmesi konusunda daha fazla baskı hissettiğini savunuyor. NATO ise Rusya’nın Kaliningrad üzerinden dile getirdiği nükleer uyarıyı kabul etmedi ve askerî faaliyetlerinin savunma niteliği taşıdığını tekrarladı.
Hibrit faaliyet iddiaları gerilimi artırıyor
Avrupalı hükümetler ve NATO yetkilileri, Rusya’yı sabotaj, siber saldırı, elektronik karıştırma, insansız hava aracı ihlalleri ve dezenformasyon faaliyetleri yürütmekle suçluyor. Moskova söz konusu suçlamaları reddediyor. Baltık bölgesindeki ticari uçuşlarda görülen GPS karıştırma olayları da Avrupa güvenlik gündeminde yer alıyor.
NATO yetkilileri, Rusya’nın nükleer söylemi ile açık savaş eşiğinin altında kalan faaliyetler arasında bağlantı bulunduğunu değerlendiriyor. Rusya’nın hedefinin, Ukrayna’yı destekleyen ülkelerde güvenlik kaygısı ve siyasi ayrışma oluşturmak olduğu savunuluyor.
Putin, karşılıklı sert misillemelerin geri dönüşü olmayan bir noktaya hızla ulaşabileceği uyarısında bulundu. Rutte ise NATO’nun Rusya’dan kaynaklanan tehdit değerlendirmesinin değişmediğini, ittifak topraklarına yönelik yakın bir tehdit görmediklerini söyledi ve Ukrayna’ya desteğin sürdürülmesi çağrısı yaptı.
Tarafların karşılıklı askerî hareketlilik, hava sahası olayları ve nükleer söylem konusundaki sert açıklamaları yanlış hesaplama riskini yükseltiyor. Kaliningrad konusunda doğrudan bir çatışma hazırlığına ilişkin doğrulanmış bilgi bulunmuyor. Ancak Putin’in yazılı uyarıyı destekleyen açıklaması, Baltık bölgesindeki güvenlik geriliminin diplomatik kanallarda da derinleştiğini gösteriyor.
Sıkça Sorulanlar
Putin Kaliningrad konusunda ne söyledi?
Vladimir Putin, Kaliningrad veya başka bir Rusya toprağına doğrudan saldırı düzenlenmesi hâlinde Rusya'nın elindeki tüm silahları kullanma seçeneğinin derhal gündeme geleceğini söyledi.
Rusya Kaliningrad için nükleer silah kullanacağını açıkladı mı?
Putin, 1 Ekim'deki konuşmasında hangi silahın kullanılacağını ayrıntılandırmadı. Moskova'nın NATO'ya gönderdiği önceki yazılı uyarıda ise Kaliningrad'ın yalıtılması durumunda nükleer silahların da seçenekler arasında olduğu belirtildi.
NATO Rusya'nın Kaliningrad uyarısına nasıl yanıt verdi?
NATO, Rusya'nın güç kullanma tehdidini ve nükleer söylemini kınadı. İttifak, savunma amaçlı olduğunu ve tatbikatlarıyla Rusya'nın hiçbir bölgesi için risk yaratmadığını bildirdi.
Kaliningrad neden Rusya ile NATO arasında hassas bir bölge?
Kaliningrad, Rusya ana karasından ayrılmış, Polonya ve Litvanya arasında bulunan bir Rusya bölgesidir. Baltık Denizi'ndeki konumu, askerî üsleri ve ikmal hatları nedeniyle Rusya-NATO güvenlik rekabetinde stratejik önem taşıyor.