Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Japan Tobacco International’ın (JTI) Rusya’daki üç şirketinin sermaye paylarını geçici yönetime devretti. Karar, 5 Kasım’da JTI’ın ülkedeki dört fabrikasının aynı yönetim mekanizmasına alınmasının ardından geldi. Yeni düzenleme, şirketin toptan satış ve diğer ticari faaliyetlerini de devletle bağlantılı bir Rus kuruluşunun fiilî kontrolüne taşıdı.
Üç JTI şirketinin sermaye payları devredildi
Resmî yasal bilgi portalında yayımlanan kararname, Pereslavl-Tabak, JTI İnovasyon Ürünleri ve JTI Rusya şirketlerini kapsıyor. Söz konusu şirketlerdeki sermaye paylarının tamamının geçici yönetime devredildiği bildirildi.
Üç şirketin sahibi Lüksemburg merkezli JTI Investments Sarl. Yönetim yetkisini Rusya merkezli Promışlennıye Aktivı üstlenecek. Karar, mülkiyetin hukuken yabancı sahipte kalmasına karşın şirketlerin günlük yönetimi ve varlıkları üzerindeki fiilî kontrolün Rus kuruluşuna geçmesi anlamına geliyor.
Putin, 5 Kasım tarihli önceki kararnameyle JTI’ın St. Petersburg, Rostov-na-Donu, Lipetsk ve Leningrad bölgesindeki dört fabrikasını da Promışlennıye Aktivı’nın geçici yönetimine vermişti. Son kararname, JTI’ın Rusya operasyonlarının daha geniş bölümünü aynı çatı altında topladı.
Karar toptan satış ve ticari işleri kapsıyor
Yeni kararnameye dahil edilen şirketler, JTI’ın Rusya’daki toptan satış ağı ve diğer ticari faaliyetlerinden sorumluydu. Fabrikaların ardından satış ve operasyon birimlerinin de geçici yönetime alınması, üretimden dağıtıma uzanan faaliyetlerin yönetiminde Rus kuruluşunun rolünü genişletti.
JTI, ilk kararname sonrasında gelişmeleri değerlendirdiğini ve izleyebileceği hukuki ve ticari adımları incelediğini açıkladı. Japonya hükümeti de JTI varlıklarının geçici yönetime devredilmesine karşı çıktı ve Moskova’dan kararları geri almasını istedi.
Rusya’da yürürlükteki uygulama, yabancı şirketin onayı veya tazminat ödenmesi gerekmeksizin yönetim yetkisinin devletle bağlantılı bir kuruluşa aktarılmasına imkân tanıyor. Rus yönetimi, mekanizmayı millileştirme olarak nitelemiyor ve koşullar değiştiğinde varlıkların eski sahiplerinin kontrolüne dönebileceğini savunuyor.
JTI Rusya pazarında geniş faaliyet yürütüyor
JTI, Rusya pazarına 1999 yılında girdi. Şirket; Winston, Camel, LD, Sobranie ve Glamour gibi uluslararası markaların yanı sıra Pyotr I, Russky Stil ve Donskoy Tabak gibi yerel markalarla faaliyet gösteriyor.
Şirketin Rusya’da yaklaşık 4 bin çalışanı bulunuyor. JTI’ın Rusya sigara pazarındaki payının yaklaşık yüzde 40 olduğu ve şirketin ülkenin en büyük sigara üreticileri arasında yer aldığı bildiriliyor. JTI’ın bağlı bulunduğu grubun, yirmi yılı aşan dönemde Rusya’daki faaliyetlerine milyarlarca dolarlık yatırım yaptığı belirtiliyor.
Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı saldırısının ardından JTI, ülkeden çekilmedi; ancak Rusya’daki üretim ve pazarlama faaliyetleri için yeni yatırımları askıya aldı. Geçici yönetim kararları, JTI’ın mevcut tesisleri, satış ağı ve çalışanları bakımından belirsizliği artırdı.
Geçici yönetim düzenlemesi yaptırımlara yanıt olarak kullanılıyor
Rusya, Nisan 2023’te yürürlüğe giren düzenlemeyle bazı yabancı şirketlerin ülkedeki varlıklarını geçici yönetime devretme yetkisi elde etti. Moskova, uygulamayı Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya’ya yaptırım uygulayan ülkelerin olası varlık işlemlerine karşı karşılık olarak gösteriyor.
Rusya yönetimi, "dost olmayan ülkeler" listesinde yer alan devletlerle bağlantılı şirketlerin temettü transferleri ve varlık satışlarına da kısıtlamalar getiriyor. Söz konusu düzenlemeler, yabancı şirketlerin Rusya’da elde ettikleri gelirleri ülke dışına çıkarmasını zorlaştırıyor.
Son dönemde gıda, perakende, yapı malzemeleri ve kişisel bakım sektörlerindeki bazı yabancı şirketlerin Rusya’daki varlıkları da geçici yönetime devredildi. JTI kararı, uygulamanın tütün sektöründeki en geniş örneklerinden biri oldu.
Japonya kararın geri alınmasını istemişti
Japonya, JTI’ın dört fabrikasına ilişkin ilk kararın ardından Rusya’dan uygulamayı geri çekmesini talep etmişti. Yeni kararnameyle üç ticari şirketin daha kapsama alınması, Tokyo ile Moskova arasındaki gerilimin ticari alana da yansıdığını gösterdi.
Japonya, Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya’ya yönelik bazı yaptırımlara katılıyor. İki ülke ayrıca Kuril Adaları üzerindeki uzun süren anlaşmazlık nedeniyle diplomatik sorunlar yaşıyor. JTI’ın Rusya’daki varlıklarının yönetimine ilişkin gelişmelerin, şirketin atacağı adımlar ve Rus makamlarının uygulamayı ne kadar sürdüreceğiyle şekillenmesi bekleniyor.
Sıkça Sorulanlar
Putin, JTI'ın hangi şirketlerini geçici yönetime devretti?
Vladimir Putin, Pereslavl-Tabak, JTI İnovasyon Ürünleri ve JTI Rusya şirketlerindeki sermaye paylarının tamamını geçici yönetime devretti. Şirketlerin yönetimini Promışlennıye Aktivı üstlendi.
JTI'ın Rusya'daki fabrikaları da geçici yönetime mi alındı?
Evet. Putin, 5 Kasım 2026'da JTI'ın Rusya'daki dört fabrikasını aynı Rus kuruluşunun geçici yönetimine devretmişti. Yeni karar, ticari ve toptan satış birimlerini de kapsama aldı.
JTI Rusya'da ne kadar büyük bir faaliyet yürütüyor?
JTI'ın Rusya'da yaklaşık 4 bin çalışanı bulunuyor ve şirketin Rusya sigara pazarının yaklaşık yüzde 40'ına sahip olduğu bildiriliyor. JTI, Winston, Camel, LD ve Sobranie gibi markaları ülkede satıyor.
Rusya yabancı şirket varlıklarını neden geçici yönetime devrediyor?
Moskova, geçici yönetim uygulamasını Batılı ülkelerin Ukrayna savaşı nedeniyle uyguladığı yaptırımlara karşı önlem olarak tanımlıyor. Düzenleme, yabancı şirket varlıklarının yönetiminin Rus kuruluşlara aktarılmasına olanak sağlıyor.