İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, 27 Ekim parlamento seçimlerinin ardından muhalefet lideri ve eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’u hükümet kurma görevi için seçtiğini açıkladı. Herzog, Eisenkot’u 8 Kasım’da Kudüs’teki Cumhurbaşkanlığı Konutu’nda saat 17.00’de düzenlenecek törende resmen görevlendirecek. Karar, Knesset’te hiçbir siyasi bloğun 61 sandalyelik çoğunluğa ulaşamadığı seçim sonrasında geldi.
Eisenkot, resmi görevlendirmenin ardından koalisyon görüşmeleri için 28 gün süre alacak. Herzog’un kararı, parlamentoya giren partilerin temsilcileriyle yaptığı görüşmelerin ardından geldi. Eisenkot, 7 Kasım akşamı yaptığı açıklamada ulusal acil durum hükümeti kurmak için çalışacağını söyledi.
Herzog, görevi Eisenkot’a neden verdi?
Isaac Herzog, parlamentoya giren partilerin temsilcileriyle yaptığı görüşmelerin ardından Gadi Eisenkot’u hükümet kurmakla görevlendirme kararı aldı. Merkezdeki Yashar Partisinin lideri Eisenkot, istişarelerde Binyamin Netanyahu’dan daha fazla destek topladı.
Eisenkot’un adaylığı 67 milletvekilinin desteğini alırken Netanyahu için 46 milletvekili öneride bulundu. Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisinin yedi milletvekili ise herhangi bir adayı önermemeyi tercih etti.
27 Ekim seçimlerinde Netanyahu’nun liderliğindeki dini-milliyetçi blok 53 sandalye alarak en büyük siyasi grup oldu. Ancak 120 üyeli Knesset’te çoğunluk için gereken 61 milletvekiline ulaşamadı. Eisenkot’un dört Yahudi partisinden oluşan muhalefet ittifakı ise 48 sandalyede kaldı.
İsrail’deki Arap partileri toplam 19 sandalye kazandı ve hükümet arayışında belirleyici konuma geldi. Raam ile Ortak Arap Listesi, cumhurbaşkanlığı istişarelerinde Eisenkot’u destekledi. Aday desteği, koalisyona katılım ya da güvenoyunda destek taahhüdü anlamına gelmiyor.
Eisenkot’un koalisyon için 28 günlük süresi var
Gadi Eisenkot, resmi görevlendirmenin ardından hükümeti kurmak için ilk aşamada 28 gün süre kullanabilecek. Cumhurbaşkanının onay vermesi halinde süre 14 gün daha uzatılabilecek. Görüşmeler sonuçsuz kalırsa Herzog, başka bir milletvekiline görev verebilecek; sonraki aşamada Knesset kendi adayını belirleme yoluna gidebilecek.
Hiçbir adayın çoğunluğu sağlayamaması halinde İsrail yeniden seçime gidebilir. Hükümet kurma takviminin tüm aşamalarının yaklaşık 100 güne yayılabileceği değerlendiriliyor.
Eisenkot, seçim kampanyası sırasında Yashar, Together, Yisrael Beiteinu ve Demokratlar partileri etrafında bir hükümet kurulmasını savundu. Eisenkot, kendi koşullarını kabul eden partilerin başlangıçta veya daha sonra koalisyona katılabileceğini söyledi. Muhalefet lideri ayrıca acil durum hükümeti seçeneğini de dışlamadı.
Eisenkot’un hükümet için sıraladığı ilkeler arasında İsrail’in Yahudi, demokratik, liberal ve eşitlikçi niteliğinin kabulü; Bağımsızlık Bildirgesi’ne bağlılık; askerî, ulusal veya sivil hizmet yükümlülüğü ile Hamas’ın terör örgütü olarak tanınması yer alıyor.
Arap partileri ve ultra-Ortodokslar denklemi belirliyor
Eisenkot’un önündeki en kritik başlık, Arap partilerinin hükümetteki rolü olacak. Eisenkot, Arap partileriyle doğrudan koalisyon kurma seçeneğine mesafeli duruyor. Arap partilerinin dışarıdan destek verdiği azınlık hükümeti seçeneği matematiksel çoğunluk sağlayabilir, ancak Eisenkot’un ittifakındaki bazı ortaklar dış destek modeline de karşı çıkıyor.
Diğer seçenek, geçmiş seçimlerde Netanyahu’yu destekleyen ultra-Ortodoks partilerle anlaşma yapılması. Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi, cumhurbaşkanlığı istişarelerinde ne Netanyahu ne de Eisenkot için aday önerdi. Partinin tutumu, Eisenkot’a görüşme alanı açsa da ultra-Ortodoks partilerin askerlik muafiyeti talebi, muhalefet ittifakının herkes için hizmet yükümlülüğü vaadiyle çelişiyor.
Yisrael Beiteinu lideri Avigdor Liberman, Arap partilerinin desteğine bağlı bir hükümete karşı çıkarken ultra-Ortodoks partilerle müzakereye açık olduğunu bildirdi. Demokratlar lideri Yair Golan da ultra-Ortodoks toplumuyla işbirliğine açık olduğunu, ancak askerlik, istihdam ve kamusal sorumluluk alanlarında değişiklik gerektiğini söyledi.
Netanyahu görevde kalmak için çoğunluk arayacak
Likud lideri Binyamin Netanyahu, görevdeki başbakan sıfatıyla hükümet kurulana kadar makamını sürdürüyor. Netanyahu’nun bloku seçimde en fazla sandalyeye ulaşmasına rağmen ortaklarıyla birlikte çoğunluğu sağlayamadı.
Netanyahu, Arap partilerinin dışarıdan destek vereceği bir hükümete karşı çıkıyor ve Siyonist partiler arasında ulusal birlik hükümeti kurulmasını öneriyor. Eisenkot’un partisi ise Likud ve müttefiklerine aşırı sağla bağlarını keserek Eisenkot liderliğinde birlik hükümetine katılma çağrısı yaptı. Eisenkot, Netanyahu ile aynı hükümette görev yapmayacağını daha önce açıklamıştı.
Eisenkot’un görevlendirilmesi, Netanyahu’nun yeniden başbakan olmasını engelleyen kesin bir sonuç oluşturmuyor. Eisenkot’un 28 günlük sürede çoğunluk kuramaması halinde Netanyahu veya başka bir aday hükümet kurma şansı elde edebilir.
Eski Genelkurmay Başkanı Eisenkot kimdir?
66 yaşındaki Gadi Eisenkot, 2015-2019 arasında İsrail Genelkurmay Başkanlığı yaptı ve 2022’de aktif siyasete girdi. Fas kökenli bir ailenin çocuğu olan Eisenkot, başbakan olması halinde İsrail’in Mizrahi topluluğundan gelen ilk hükümet başkanı olacak.
Eisenkot, Hamas’ın 7 Ekim 2023 saldırısından sonra Netanyahu’nun savaş kabinesinde kısa süre görev yaptı. Daha sonra muhalefete dönen Eisenkot, Netanyahu’nun Gazze savaşındaki yönetimini eleştirdi. Eisenkot ayrıca işgal altındaki Batı Şeria’da yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik şiddet eylemlerine karşı çıktı.
Koalisyon görüşmelerinin sonucu, Arap partilerinin desteğinin biçimine, ultra-Ortodoks partilerin tercihine ve Likud ile muhalefet arasındaki birlik hükümeti temaslarına bağlı olacak.
Sıkça Sorulanlar
Gadi Eisenkot ne zaman resmen hükümet kurmakla görevlendirilecek?
Isaac Herzog'un Gadi Eisenkot'a resmî hükümet kurma görevini 8 Kasım 2026'da Kudüs'teki Cumhurbaşkanlığı Konutu'nda vermesi bekleniyor.
Gadi Eisenkot'un hükümet kurmak için ne kadar süresi var?
Gadi Eisenkot, resmî görevlendirmenin ardından koalisyon kurmak için 28 gün kullanabilecek. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog isterse bu süreyi 14 gün uzatabilecek.
İsrail seçimlerinde hiçbir blok neden hükümet çoğunluğuna ulaşamadı?
120 üyeli Knesset'te hükümet kurmak için en az 61 sandalye gerekiyor. Netanyahu'nun dini-milliyetçi bloku 53, Eisenkot'un dört partili ittifakı ise 48 sandalye kazandı.
Arap partileri Eisenkot'u destekliyor mu?
Raam ile Ortak Arap Listesi, cumhurbaşkanlığı istişarelerinde Gadi Eisenkot'u hükümet kurma görevi için önerdi. Ancak aday önerisi, Arap partilerinin koalisyona katılacağı veya güvenoyunda destek vereceği anlamına gelmiyor.
Eisenkot hükümet kuramazsa ne olacak?
Gadi Eisenkot çoğunluk sağlayamazsa Isaac Herzog başka bir milletvekiline hükümet kurma görevi verebilir. Hiçbir aday başarıya ulaşamazsa Knesset aday belirleme aşamasına geçebilir ve sonuç alınamazsa İsrail yeniden seçime gidebilir.