Erken seçim kararı konut yenilgisinden sonra geldi
İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, hükümetin konut krizine karşı hazırladığı iki acil kararnamenin Kongrede reddedilmesinden üç gün sonra erken genel seçim çağrısı yaptı. Sánchez, 5 Ekim Pazartesi günü Madrid’deki başbakanlık konutundan yaptığı televizyon konuşmasında, seçimin 29 Kasım Pazar günü yapılmasını planladığını duyurdu.
Sánchez, daha geniş bir ilerici çoğunluğa ihtiyaç duyduğunu söyledi ve seçmenlerden ülkenin siyasi yönü hakkında karar vermelerini istedi. İspanya’da normal şartlarda gelecek yıl yapılması beklenen genel seçim, çağrının hukuki işlemlerinin tamamlanması hâlinde aylar önceye çekilecek.
Parlamentonun feshi için Bakanlar Kurulunun karar alması ve kararnameyi Resmî Devlet Gazetesi’nde yayımlaması gerekiyor. Seçim mevzuatı, erken fesih kararnamesinin yayımlanmasından 54 gün sonra sandık kurulmasını öngörüyor. 29 Kasım tarihi, kaynaklardaki takvime göre yasal olarak mümkün olan en erken pazar günü.
Reddedilen paket kiracıları nasıl koruyacaktı?
Sánchez hükümetinin Kongreye sunduğu iki kararname, artan kiralar ve konut arzı sıkıntısı karşısında kiracıları korumayı hedefliyordu. Düzenlemeler arasında savunmasız kiracıların tahliyesine sınırlama, kira sözleşmelerinin otomatik yenilenmesi, kısa süreli ve oda bazlı kiralamalara daha sıkı kurallar getirilmesi yer alıyordu.
Paket ayrıca spekülatif konut alımlarını sınırlamaya ve konuta erişimi kolaylaştırmaya dönük adımlar içeriyordu. Hükümet, düzenlemeleri konut maliyetlerindeki hızlı artışa karşı acil yanıt olarak sundu.
Halk Partisi, Vox ve Katalan ayrılıkçı Junts per Catalunya kararnamelere karşı oy verdi. Halk Partisi, konut sorununda düzenleme yerine yeni konut inşaatını artırmanın daha etkili olacağını savundu. Junts per Catalunya ise tekliflerin acele hazırlandığını ve sorunu ağırlaştırabileceğini ileri sürdü.
Protestoların odağında Abascal’ın tahliyesi vardı
Konut krizine yönelik öfke, 87 yaşındaki Maricarmen Abascal’ın Madrid’de onlarca yıldır yaşadığı evden tahliye edilmesinin ardından büyüdü. Abascal’ın evini satın alan şirketin yüksek kira artışı talep etmesi, olayın ülke çapındaki konut protestolarının sembolü hâline gelmesine neden oldu.
Kaynaklar kira artışının oranında farklı bilgiler veriyor: bazı haberlerde yüzde 230, bazı haberlerde yüzde 275 artış talep edildiği bildiriliyor. Abascal’ın daha sonra düşük kiralı yeni bir anlaşmayla eve dönmesine imkân sağlayan uzlaşmaya varıldığı aktarılıyor.
Madrid, Barcelona, Sevilla ve Palma de Mallorca gibi kentlerde protestolar düzenlendi. Madrid’deki eyleme katılım konusunda da farklı rakamlar açıklandı; yetkililer 70 bin kişiden söz ederken organizatörler sayıyı 500 bin olarak verdi. Madrid’in Puerta del Sol Meydanı’nda kurulan çadır alanı, protestoların görünür merkezlerinden biri oldu.
Konut piyasasında kiralar ve satış fiyatları son yıllarda belirgin biçimde yükseldi. İspanya Merkez Bankası, ülkenin konut talebi ile yeni inşaat arasındaki fark nedeniyle yaklaşık 700 bin konut açığı bulunduğunu hesaplıyor. Sosyal konutun toplam konut stoku içindeki payının yüzde 2’nin altında kalması da erişilebilir konut tartışmasını büyütüyor.
Azınlık hükümeti Mecliste desteğini kaybetti
PSOE ile Sumar’ın kurduğu azınlık koalisyonu, 2023’ten beri yasa tasarılarında küçük partilerin desteğine ihtiyaç duyuyor. Junts per Catalunya’nın konut oylamasında muhalefetle hareket etmesi, hükümetin Mecliste düzenli bir çoğunluğa sahip olmadığını yeniden gösterdi.
Sánchez hükümeti, 2023 bütçesinden sonra yeni bir merkezi bütçeyi Meclisten geçiremedi. Konut kararnamelerinin reddi, hükümetin sosyal politikalar ve gelecek yılın bütçesi için gerekli oyu toplamasının daha da zorlaşacağı değerlendirmelerine yol açtı.
Hükümet üzerinde yalnızca konut gündemi baskı oluşturmuyor. Ceuta’da yaz aylarında yaşanan yoğun düzensiz göç geçişleri ve PSOE çevresindeki kişilerle bağlantılı hukuki dosyalar da siyasi tartışmaların başlıkları arasında bulunuyor. Söz konusu hukuki dosyalarda adı geçen kişiler suçlamaları reddediyor.
Seçim yarışında partileri zorlayan başlıklar
Erken seçimde Sánchez’in PSOE’si, Alberto Núñez Feijóo liderliğindeki Halk Partisi ile yarışacak. Vox, Sumar, Podemos ve bölgesel partilerin alacağı oylar, 350 sandalyeli Kongrede hükümet kurma aritmetiğini belirleyecek.
Kamuoyu yoklamalarının çoğu Halk Partisini PSOE’nin önünde gösteriyor. Bazı araştırmalarda Halk Partisi yüzde 32-34, PSOE yüzde 25-27, Vox ise yüzde 18-19 aralığında ölçülüyor. Anketler seçim sonucu değildir; İspanya’nın il bazlı seçim sistemi ve sol partiler arasındaki oy bölünmesi sandalye dağılımını etkileyebilir.
Sánchez, kampanyada konut hakkı, kiracı koruması ve sosyal politikaları öne çıkarmayı amaçlıyor. Halk Partisi ise konut üretimi, hayat pahalılığı, kamu yönetimi ve hükümetin karşılaştığı hukuki tartışmalar üzerinden seçmene ulaşmaya çalışacak. 29 Kasım oylaması, İspanya’nın konut politikasının yanı sıra Meclisteki ittifak yapısını da yeniden şekillendirebilir.
Sıkça Sorulanlar
İspanya'da erken genel seçim ne zaman yapılacak?
Pedro Sánchez'in açıkladığı takvime göre İspanya'da erken genel seçim 29 Kasım 2026 Pazar günü yapılacak. Tarihin kesinleşmesi için Parlamento feshi ve seçim çağrısına ilişkin kararnamenin resmen yayımlanması gerekiyor.
Pedro Sánchez neden erken seçim çağrısı yaptı?
Pedro Sánchez, azınlık hükümetinin konut krizine yönelik iki acil kararnamesinin Kongrede reddedilmesinin ardından erken seçim çağrısı yaptı. Ret oyu, hükümetin Mecliste yasa geçirmek için yeterli ve düzenli desteğe sahip olmadığını gösterdi.
İspanya'da reddedilen konut tedbirleri neleri içeriyordu?
Reddedilen tedbirler savunmasız kiracıların tahliyesini sınırlamayı, kira sözleşmelerini otomatik yenilemeyi ve kısa süreli kiralamaları denetlemeyi hedefliyordu. Paket ayrıca spekülatif konut alımlarına karşı düzenlemeler içeriyordu.
Maricarmen Abascal'ın tahliyesi neden protestolara yol açtı?
87 yaşındaki Maricarmen Abascal'ın Madrid'de onlarca yıldır yaşadığı evden yüksek kira artışı nedeniyle tahliye edilmesi, artan kiralar ve kiracı hakları konusundaki toplumsal öfkeyi görünür kıldı. Olayın ardından İspanya'nın birçok kentinde uygun fiyatlı konut talebiyle gösteriler düzenlendi.
İspanya seçimlerinde hangi partiler öne çıkıyor?
Seçimde Pedro Sánchez'in PSOE'si, Alberto Núñez Feijóo liderliğindeki Halk Partisi ile yarışacak. Vox, Sumar, Podemos ve bölgesel partiler de Kongredeki sandalye dağılımı ve olası hükümet ittifakları bakımından belirleyici olabilir.